Στελέχη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) προειδοποιούν με άρθρο σε blog της ΕΚΤ για πιθανή περαιτέρω αύξηση στις τιμές των τροφίμων στις χώρες της ευρωζώνης και στη διάρκεια του 2027.
Σύμφωνα με τα στελέχη της ΕΚΤ, η οικονομική επιβράδυνση που παρατηρείται το τελευταίο διάστημα ενδέχεται να είναι προσωρινή, γιατί «είναι πολύ νωρίς για να θεωρήσουμε ότι έχουν αμβλυνθεί οι πληθωριστικές τάσεις», αναφέρουν χαρακτηριστικά, με αποτέλεσμα ενδεχόμενη αύξηση των τιμών το επόμενο διάστημα.
Υπενθυμίζεται ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης μειώθηκε από 2,6% τον Ιανουάριο σε 1,1% τον Αύγουστο – το χαμηλότερο επίπεδο από τα μέσα του 2021 – πριν αυξηθεί ελαφρώς και πάλι, στο 1,3%, τον Σεπτέμβριο.
Αναφορικά με τους παράγοντες που διαμορφώνουν αυτή την εικόνα και εξετάζοντας τα βασικά είδη διατροφής, παρατηρείται ότι ο πληθωρισμός στα τρόφιμα έχει μειωθεί, παρόλο που ορισμένα είδη έχουν σημειώσει σημαντικές αυξήσεις το 2025, όπως η σοκολάτα, τα φρούτα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Στο να διατηρηθεί σε χαμηλά επίπεδα ο πληθωρισμός στα τρόφιμα συνέβαλαν συνδυαστικά προγενέστεροι ευνοϊκοί παράγοντες, οι οποίοι εξακολουθούν να επηρεάζουν τις τιμές καταναλωτή. Για παράδειγμα, πέρυσι, οι γεωργικές αποδόσεις στην Ευρώπη ήταν γενικά ικανοποιητικές, με σοδειές πάνω από τον μέσο όρο για καλλιέργειες όπως τα σιτηρά.
Επιπλέον, οι τιμές στις διεθνείς αγορές για βασικά προϊόντα, όπως ο καφές, το τσάι, το κακάο και η ζάχαρη, έχουν υποχωρήσει από τα προηγούμενα υψηλά επίπεδά τους.
Οι καλές σοδειές και οι χαμηλότερες διεθνείς τιμές έχουν οδηγήσει, επίσης, σε μείωση των τιμών παραγωγού στη ζώνη του ευρώ.
Το διπλό σοκ
Ένα διπλό σοκ από την ενέργεια και τις ακραίες καιρικές συνθήκες θα μπορούσε να αυξήσει ξανά τις πιέσεις στις τιμές των τροφίμων. Το κόστος της ενέργειας έχει έμμεσο αντίκτυπο στην παραγωγή τροφίμων. Σταδιακά εξαπλώνεται μέσω των αλυσίδων εφοδιασμού, επηρεάζοντας το κόστος μεταφοράς, λιπασμάτων, επεξεργασίας και συσκευασίας.
Αυτές οι έμμεσες επιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν μήνες για να εμφανιστούν στις τιμές καταναλωτή. Επίσης, το ενεργειακό σοκ δεν αναμένεται να μετακυλιστεί ομοιόμορφα, καθώς δεν εκτίθενται όλα τα τρόφιμα στον ίδιο βαθμό στο υψηλότερο ενεργειακό κόστος, λόγω και των αναγκών σε κατανάλωση ενέργειας.
Έτσι, σημαντικός αντίκτυπος αναμένεται για προϊόντα που συνδέονται με γεωργικές δραστηριότητες υψηλών ενεργειακών αναγκών. Σε αυτά περιλαμβάνονται δημητριακά, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και το κριθάρι, καθώς και παράγωγα προϊόντα, όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και άλλα είδη αρτοποιίας.
Η επίδραση θα επεκταθεί περαιτέρω στις ζωοτροφές, με τις υψηλότερες τιμές των σιτηρών να μετακυλίονται, τελικά, στα γαλακτοκομικά προϊόντα και στο κρέας.
Από την άλλη, τα επεισόδια ακραίας ζέστης και ξηρασίας στη διάρκεια του 2026 έχουν επηρεάσει τις καλλιέργειες και κατά συνέπεια την προμήθεια τροφίμων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ΕΚΤ, οι καιρικές επιπτώσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν τον πληθωρισμό στα τρόφιμα κατά 0,3 έως 0,8 μονάδες τους επόμενους 12 μήνες, αν και ο αντίκτυπος θα διαφέρει μεταξύ των χωρών και των προϊόντων.
Αυτό γιατί οι επιπτώσεις που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες είναι πιθανό να εκδηλωθούν ταχύτερα από εκείνες που αφορούν την ενέργεια, καθώς ο καιρός επηρεάζει άμεσα την προσφορά μη επεξεργασμένων τροφίμων.
Ενδεικτικό το γεγονός ότι, τον Σεπτέμβριο, ο πληθωρισμός των τροφίμων αυξήθηκε στο 1,3%. Αυτή η μικρή άνοδος σε σχέση με τα στοιχεία του Αυγούστου οφείλεται εξολοκλήρου στον πληθωρισμό των μη επεξεργασμένων τροφίμων, ο οποίος ανήλθε στο 4% τον Σεπτέμβριο.
Η εξέλιξη αυτή καθορίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις τιμές των λαχανικών, που είναι ευαίσθητα στις καιρικές συνθήκες, και πιθανότατα αντανακλούσε ήδη μέρος των επιπτώσεων από τα ακραία καιρικά φαινόμενα στη διάρκεια του καλοκαιριού.
Τα επεξεργασμένα τρόφιμα, που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος του «καλαθιού της νοικοκυράς», σημείωσαν ελαφρά πτώση, μόλις στο 0,4%. Το ποσοστό αυτό πιθανότατα απορρέει από την προγενέστερη αποκλιμάκωση των πιέσεων στις τιμές των τροφίμων, καθώς οι πρόσφατες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί στο ράφι.
Ακριβότερο το καλάθι το 2027
Οι τιμές των τροφίμων στη ζώνη του ευρώ, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν τα στελέχη της ΕΚΤ, είναι περίπου 30% υψηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα στα τέλη του 2021. Ωστόσο, αυτό το ποσοστό παρουσιάζει διακυμάνσεις από χώρα σε χώρα, που κυμαίνεται από περίπου 24% στη Φινλανδία έως περίπου 48% στην Εσθονία. Στην Ελλάδα υπολογίζεται στο 24 με 25%.
Στο παραπάνω γράφημα αποτυπώνεται η σταθερή αύξηση των τιμών των τροφίμων και στη δεξιά πλευρά αναδεικνύονται οι χώρες με το υψηλότερο ποσοστό ανατιμήσεων με έντονους χρωματικούς τόνους.
Τέλος, τα στελέχη της ΕΚΤ διαπιστώνουν ότι οι μισθοί έχουν ανακάμψει, αλλά το «καλάθι» των τροφίμων έχει γίνει ακριβότερο. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές σε είδη που αγοράζονται συχνά (καφές, προϊόντα με ζάχαρη και σοκολάτες, γάλα και γαλακτοκομικά, κρέας κ.λπ.).
Το γεγονός αυτό εξηγεί γιατί οι τιμές των τροφίμων εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία. Μια νέα έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο, κατέδειξε ότι το 55% των Ευρωπαίων θεωρεί τις λογικές τιμές στα τρόφιμα ως κορυφαία προτεραιότητα για την ΕΕ.
Καθώς όμως οι πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα εντείνονται και οι επιπτώσεις των καιρικών συνθηκών του καλοκαιριού δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί, οι τιμές των τροφίμων αναμένεται να αυξηθούν εκ νέου, καταλήγουν τα στελέχη της ΕΚΤ.
