Μια ακόμη εθνική τραγωδία συγκλονίζει την Ισπανία, αναζωπυρώνοντας τη συζήτηση για την ασφάλεια των σιδηροδρομικών μεταφορών και φέρνοντας την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αντιμέτωπη με νέα πολιτική δοκιμασία. Με τουλάχιστον 68 νεκρούς, το δυστύχημα της Τετάρτης αποτελεί το χειρότερο σιδηροδρομικό δυστύχημα της χώρας εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία, ενώ σημειώνεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, μόλις έναν μήνα πριν από τις γενικές εκλογές.
Η σύγκρουση δύο τρένων, περίπου 118 χιλιόμετρα νότια της Μαδρίτης, φέρνει ξανά στο επίκεντρο τα προβλήματα των δημόσιων υποδομών, σε μια χώρα όπου οι πολιτικές αντιπαραθέσεις αναμένεται να ενταθούν καθώς πλησιάζει η εκλογική αναμέτρηση.
Ο Αντόνιο Ιδάλγο βρισκόταν στο έκτο βαγόνι επιβατικής αμαξοστοιχίας με προορισμό τη Σεβίλλη, όταν το τρένο στο οποίο επέβαινε συγκρούστηκε με άλλη αμαξοστοιχία που είχε ακινητοποιηθεί στις γραμμές.
«Εκσφενδονίστηκα στον διάδρομο και χτύπησα το φρύδι μου σε ένα κάθισμα», περιέγραψε σε συνέντευξή του, δείχνοντας τον επίδεσμο πάνω από το μάτι του, όπου χρειάστηκαν 12 ράμματα.
«Επειδή το φρύδι μου είχε σκιστεί, δεν μπορούσα να δω. Σκούπισα το αίμα και άρχισα να ψάχνω τη σύντροφό μου», πρόσθεσε.
Στο βαγόνι του, ένα από τα πρώτα που παρέμειναν πάνω στις ράγες, βρίσκονταν διασκορπισμένα κατεστραμμένα καθίσματα, τραπεζάκια, βαλίτσες και κινητά τηλέφωνα.
Στο στόχαστρο ο Σάντσεθ ενόψει των εκλογών
Το δυστύχημα αποτελεί ακόμη ένα ισχυρό πλήγμα για τον Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με μια δύσκολη προεκλογική εκστρατεία.
Οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα να προηγείται, ενώ η ακροδεξιά παράταξη Vox καταγράφει άνοδο. Υπό αυτές τις συνθήκες, η νέα τραγωδία αναμένεται να εντείνει τον έλεγχο που ασκείται στον Σάντσεθ και στο Σοσιαλιστικό Κόμμα.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός επιχείρησε από την πρώτη στιγμή να προλάβει τις πολιτικές επιθέσεις, δεσμευόμενος, από τον τόπο του δυστυχήματος, για ταχεία διερεύνηση και απόδοση ευθυνών.
Όλα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα, με εξαίρεση το Vox, ανέστειλαν τις προγραμματισμένες προεκλογικές εκδηλώσεις τους, ενώ ο Σάντσεθ κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος.
Ωστόσο, η προσωρινή πολιτική εκεχειρία δύσκολα αναμένεται να διατηρηθεί.
Ήδη από το βράδυ της Τετάρτης, συνδικαλιστική οργάνωση που συνδέεται με το Vox καλούσε σε διαδηλώσεις έξω από το υπουργείο Μεταφορών στη Μαδρίτη.
Την ίδια ώρα, ο ηγέτης του κόμματος, Σαντιάγο Αμπασκάλ, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Σάντσεθ, λίγες μόλις ώρες μετά τη σύγκρουση, προτού ακόμη γίνουν γνωστά τα αίτια ή ο αριθμός των θυμάτων.
Αντίθετα, ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, ο οποίος εμφανίζεται ως το επικρατέστερο πρόσωπο για να διαδεχθεί τον Σάντσεθ, απέφυγε τις ευθείες πολιτικές κατηγορίες.
Περιορίστηκε να ζητήσει κυβερνητική και δικαστική έρευνα, με πλήρη διάθεση των αναγκαίων μέσων και χωρίς παρεμβάσεις.
«Δεν πρόκειται αυτή τη στιγμή να μπω σε συζήτηση για πολιτικές ευθύνες. Σήμερα δεν είναι η κατάλληλη ημέρα», δήλωσε στους δημοσιογράφους στη Μαδρίτη.
Πάντως, στον επίσημο λογαριασμό του Λαϊκού Κόμματος στην πλατφόρμα X αναρτήθηκε μήνυμα με μεγάλα μαύρα γράμματα: «Αρκετά πια».
Το μοιραίο λάθος που οδήγησε στη σύγκρουση
Τα πρώτα στοιχεία της έρευνας δείχνουν ότι πίσω από τη σιδηροδρομική τραγωδία ενδέχεται να βρίσκεται ένα ολέθριο σφάλμα στην επικοινωνία.
Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, περίπου στις 8:30 το πρωί τέθηκε εκτός λειτουργίας το αυτόματο σύστημα ασφαλείας του σιδηροδρομικού δικτύου.
Αμέσως διακόπηκε η κυκλοφορία όλων των αμαξοστοιχιών στην επηρεαζόμενη περιοχή και ο έλεγχος μεταφέρθηκε σε κέντρο διαχείρισης στη Μαδρίτη, το οποίο λειτουργεί υπό την κρατική εταιρεία σιδηροδρομικών υποδομών Adif.
Ωστόσο, περίπου στις 8:36, από το συγκεκριμένο κέντρο δόθηκε εντολή σε αμαξοστοιχία της κρατικής Renfe να συνεχίσει τη διαδρομή της, παρά το γεγονός ότι ο σηματοδότης παρέμενε κόκκινος, προειδοποιώντας για ακινητοποιημένο τρένο πιο κάτω στη γραμμή.
Η αμαξοστοιχία της Renfe διένυσε στη συνέχεια περίπου 25 χιλιόμετρα, μέσα από τμήμα του δικτύου όπου μπορούσε να αναπτύξει ταχύτητα έως 200 χιλιόμετρα την ώρα.
Περίπου 15 λεπτά αργότερα προσέκρουσε στο ακινητοποιημένο τρένο της Iryo, εταιρείας που ελέγχεται από τον ιταλικό κρατικό σιδηροδρομικό όμιλο Ferrovie dello Stato.
«Δόθηκε εντολή να συνεχιστεί η διαδρομή και υπήρχε χρόνος να διορθωθεί αυτή η απόφαση», δήλωσε ο Πουέντε, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τους χειρισμούς που προηγήθηκαν της σύγκρουσης.
Ο Σάντσεθ ανακοίνωσε ότι τα αίτια θα διερευνηθούν από την αρμόδια κυβερνητική επιτροπή σιδηροδρομικών ατυχημάτων.
Οι αρχικές ενδείξεις παραπέμπουν σε ανθρώπινο λάθος, σε αντίθεση με το προηγούμενο μεγάλο σιδηροδρομικό δυστύχημα της φετινής χρονιάς, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 40 άνθρωποι.
«Δεν είναι αποδεκτό μια χώρα όπως η Ισπανία να βιώνει δύο δυστυχήματα σε σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας μέσα στην ίδια χρονιά», τόνισε ο πρωθυπουργός.
«Θα λάβουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα και θα ενεργήσουμε με απόλυτη αποφασιστικότητα για να αποκαταστήσουμε την εμπιστοσύνη στο σιδηροδρομικό μας σύστημα υψηλής ταχύτητας και να εγγυηθούμε την ασφάλεια των πολιτών μας», πρόσθεσε.
Οι αλλεπάλληλες κρίσεις και η κάλπη της 29ης Νοεμβρίου
Η συσσώρευση τραγωδιών και κρίσεων κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Σάντσεθ αναμένεται να αποτελέσει βασικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης τις επόμενες εβδομάδες.
Οι αντίπαλοί του θα επιχειρήσουν να του αποδώσουν ευθύνες, καλώντας τους ψηφοφόρους να τον κρίνουν στις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, μέσα σε ένα ιδιαίτερα πολωμένο περιβάλλον αμοιβαίων κατηγοριών.
Το 2024, περισσότεροι από 200 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στις καταστροφικότερες πλημμύρες που είχε γνωρίσει η Ισπανία εδώ και δεκαετίες.
Όταν ο Σάντσεθ επισκέφθηκε τις πληγείσες περιοχές, η κυβερνητική αποστολή δέχθηκε πέτρες και λάσπη από εξαγριωμένους κατοίκους.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός χρειάστηκε επίσης να διαχειριστεί τις συνέπειες της μαζικής εισροής μεταναστών το περασμένο καλοκαίρι, όταν περίπου 80.000 άνθρωποι πέρασαν παράνομα από το Μαρόκο στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική.
Η νέα σιδηροδρομική τραγωδία έρχεται να προστεθεί σε αυτό το ήδη βεβαρημένο πολιτικό περιβάλλον, ενισχύοντας την πίεση προς την κυβέρνηση σε μια περίοδο κατά την οποία η εμπιστοσύνη των πολιτών βρίσκεται στο επίκεντρο της προεκλογικής συζήτησης.
Εικόνες καταστροφής και συγκλονιστικές μαρτυρίες
Στον τόπο του δυστυχήματος, η εικόνα ήταν αποκαρδιωτική.
Βαγόνια είχαν ανατραπεί και κατρακυλήσει σε απότομο πρανές, ενώ συντρίμμια και κομμάτια μετάλλου ήταν διασκορπισμένα σε μεγάλη έκταση κάτω από τον μεσημεριανό ήλιο.
Ορισμένα βαγόνια έμοιαζαν να έχουν διαλυθεί από την κάτω πλευρά τους, σαν να είχε αποκολληθεί εντελώς το δάπεδό τους.
Δύο ελικόπτερα πετούσαν πάνω από τον χώρο, κοντά σε έναν παλιό σιδηροδρομικό σταθμό, ενώ στην περιοχή πετούσαν και αετοί.
Ισοθερμικές κουβέρτες βρίσκονταν διάσπαρτες στο έδαφος, καθώς δεκάδες ασθενοφόρα, αυτοκίνητα και φορτηγά κινούνταν συνεχώς, συμμετέχοντας στην επιχείρηση διάσωσης.
«Ήταν σκηνές από την κόλαση», δήλωσε η Εύα Μαρία Μασίας, ιδιοκτήτρια τοπικού καταστήματος τυριών, η οποία έφτασε στο σημείο λίγο πριν από τις 10 το πρωί για να συνδράμει στις προσπάθειες των διασωστών.
«Είναι μια κατάσταση που ποτέ δεν φαντάζεσαι ότι θα βρεθείς αντιμέτωπος μαζί της», ανέφερε.
Όταν έφτασε, τα σωστικά συνεργεία προσπαθούσαν να απεγκλωβίσουν επιβάτες από τις κατεστραμμένες αμαξοστοιχίες.
Η ίδια χρησιμοποίησε τα φορτηγά της επιχείρησής της για να μεταφέρει νερό, κουβέρτες, σμίλες και αεροσυμπιεστές, ενώ κάτοικοι της περιοχής βοηθούσαν στη μεταφορά επιζώντων σε αθλητικό κέντρο της κοντινής πόλης Ούρμπα.
Αυτό που της έμεινε περισσότερο χαραγμένο στη μνήμη δεν ήταν μόνο οι εικόνες της καταστροφής, αλλά τα πρόσωπα των ανθρώπων που είχαν μόλις σωθεί.
«Εκείνο που με συγκλόνισε περισσότερο ήταν η έκφραση απόλυτης αποσβολωμάρας στα πρόσωπά τους», είπε.
«Δεν ήταν φόβος. Ήταν ένα βλέμμα που… πραγματικά δεν υπάρχουν λόγια για να το περιγράψεις».
