Σε νέα φάση έντασης περνούν οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, με την Ουάσιγκτον να προειδοποιεί ότι ξένες τράπεζες και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που συνεχίζουν συναλλαγές με τον ιρανικό χρηματοπιστωτικό τομέα κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με αμερικανικές κυρώσεις. Την ίδια ώρα, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν δηλώνει ότι οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ «δεν έχουν κανένα νόημα», υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη έχει δεχθεί επιθέσεις επανειλημμένα μετά από κύκλους συνομιλιών.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών προειδοποίησε ότι οποιοσδήποτε ξένος χρηματοπιστωτικός οργανισμός συνεχίζει συναλλαγές με ιρανικές τράπεζες ή άλλους φορείς που τελούν υπό κυρώσεις μπορεί να υποστεί μέτρα χωρίς προειδοποίηση.
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι η ιρανική κυβέρνηση χρησιμοποιεί «παράλληλα τραπεζικά κανάλια» προκειμένου να παρακάμπτει το αμερικανικό καθεστώς κυρώσεων και ζητά από τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να εντοπίζουν και να αποφεύγουν τέτοιες διαδρομές.
Η πίεση εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια των ΗΠΑ να απομονώσουν οικονομικά την Τεχεράνη, με νέα μέτρα που επεκτείνονται στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στα κρυπτονομίσματα, στις μεταφορές και στη βιομηχανία.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ουάσιγκτον έχει βάλει στο στόχαστρο και τράπεζες εκτός Ιράν, μεταξύ άλλων σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Τουρκία, κατηγορώντας τις ότι διευκόλυναν συναλλαγές της Τεχεράνης.
Πεζεσκιάν: «Οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν κανένα νόημα»
Η απάντηση της Τεχεράνης ήρθε σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους.
Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν πλέον νόημα υπό τις σημερινές συνθήκες.
«Μέχρι τώρα, μας έχουν επιτεθεί τρεις φορές έπειτα από συνομιλίες», ανέφερε, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, υποστηρίζοντας ότι αυτό αποδεικνύει πως η Ουάσιγκτον «δεν επιδιώκει διάλογο».
Ο Ιρανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική διαπραγμάτευση με μια πλευρά η οποία, όπως είπε, επιβάλλει κυρώσεις, ασκεί στρατιωτική πίεση και δεν τηρεί τις δεσμεύσεις της.
Επτά μήνες πολέμου και αδιέξοδο
Περισσότεροι από επτά μήνες έχουν περάσει από την έναρξη των αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, με τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης να παραμένουν σε βαθύ αδιέξοδο.
Το Ιράν απάντησε στις επιθέσεις στοχεύοντας συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο και κλείνοντας το στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς ενέργειας παγκοσμίως. Η εξέλιξη αυτή συνέβαλε στην απότομη άνοδο των τιμών της ενέργειας και άλλων βασικών προϊόντων.
Παρά την κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο, το μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε τον Ιούνιο και τις έμμεσες συνομιλίες στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν για το Ορμούζ, τις κυρώσεις και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η πρόταση του Ιράν και το «όχι» του Τραμπ
Στα τέλη Σεπτεμβρίου, Ιρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν νέες έμμεσες επαφές στη Νέα Υόρκη.
Η Τεχεράνη πρότεινε να ανοίξει ξανά πλήρως το στενό του Ορμούζ μέσα σε επτά ημέρες, με αντάλλαγμα μεταξύ άλλων την άρση αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων και άλλων περιορισμών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε την πρόταση, αφήνοντας πάντως ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης των έμμεσων συνομιλιών.
Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί παράλληλα να ενισχύει την οικονομική πίεση προς το Ιράν με νέες κυρώσεις, ενώ η πιθανότητα επανάληψης στρατιωτικών επιχειρήσεων δεν έχει αποκλειστεί.
Αραγτσί: «Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση»
Λίγο πριν από τις δηλώσεις Πεζεσκιάν, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί είχε στείλει ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου αυστηρό μήνυμα.
Μιλώντας σε ξένους πρεσβευτές στην Τεχεράνη, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση ούτε λύση μέσω νέων κυρώσεων.
Κατά τον ίδιο, μόνο διαπραγματεύσεις που θα βασίζονται στη δικαιοσύνη και στην ισότητα μπορούν να οδηγήσουν σε τερματισμό της σύγκρουσης.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι εάν οι αντίπαλοι του Ιράν επιλέξουν ξανά τον δρόμο της στρατιωτικής αναμέτρησης, η απάντηση της Τεχεράνης θα είναι «ισχυρότερη από πριν».
Σχετική αποκλιμάκωση στο πεδίο
Παρά τη σκληρή ρητορική, στο στρατιωτικό πεδίο καταγράφεται τις τελευταίες εβδομάδες σχετική αποκλιμάκωση.
Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις δεν έχουν εξαπολύσει πλήγματα εναντίον του Ιράν από την 1η Σεπτεμβρίου, αν και τα περιστατικά με πλοία στο στενό του Ορμούζ συνεχίζονται.
Το διπλωματικό αδιέξοδο, ωστόσο, σε συνδυασμό με τη νέα αμερικανική εκστρατεία κυρώσεων, διατηρεί υψηλό τον κίνδυνο νέας κλιμάκωσης.
