Όπως γράφει χαρακτηριστικά, η ανακοίνωση της Κομισιόν που δημοσιεύτηκε το απόγευμα της Δευτέρας (3/11/26) «καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει όλο και πιο συχνές και πολύπλοκες κρίσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις προσπάθειές της για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την ΕΕ»
Από τη βοήθεια προς τους πολίτες ώστε να προστατεύονται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης έως τη διασφάλιση της συνέχισης της λειτουργίας των εθνικών συστημάτων πολιτικής προστασίας όταν συμβαίνει καταστροφή, η ΕΕ λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανθεκτική.
Νωρίτερα, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η Επίτροπος για την Ισότητα, την Ετοιμότητα και τη Διαχείριση Κρίσεων, Hadja Lahbib, παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τους πολίτες και τις κοινότητες να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μεταξύ άλλων κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης.
Επίσης, ανακοίνωσε σχέδια για την καθιέρωση ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ», η πρώτη διοργάνωση της οποίας προγραμματίζεται για τον Οκτώβριο του 2027. Οι πρωτοβουλίες αυτές βασίζονται σε μια πρόσφατα εγκριθείσα σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Συνολικά, σηματοδοτούν περαιτέρω πρόοδο στην υλοποίηση της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, μετατρέποντας τους στόχους της Ευρώπης σε θέματα ετοιμότητας σε πρακτικές δράσεις.
Νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού
Από τη συσκευασία των απαραίτητων ειδών σε μια τσάντα έκτακτης ανάγκης έως τη γνώση του πώς να αντιδράσει κανείς όταν συμβεί καταστροφή, η ετοιμότητα ξεκινά με πρακτικά μέτρα. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής θα βοηθήσουν τις αρχές να παρέχουν στους πολίτες τις γνώσεις και τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και τους άλλους σε περίπτωση κρίσης.
Καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς:
Αυτάρκεια 72 ωρών: Βοήθεια στους πολίτες ώστε να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες κατά τις πρώτες τρεις ημέρες μιας έκτακτης ανάγκης, ενώ κινητοποιείται η δημόσια βοήθεια, μεταξύ άλλων μέσω βασικών εφοδίων έκτακτης ανάγκης και τσαντών πρώτης ανάγκης.
Εκπαίδευση στην ετοιμότητα: Ενσωμάτωση της ετοιμότητας στα προγράμματα σπουδών της προσχολικής και της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και παροχή κατάρτισης στους εκπαιδευτικούς, ώστε τα παιδιά να αναπτύσσουν δεξιότητες ετοιμότητας από μικρή ηλικία μέσω προσιτών και κατάλληλων για την ηλικία τους δραστηριοτήτων, χωρίς να δημιουργείται φόβος ή άγχος.
Ετοιμότητα χωρίς αποκλεισμούς για τα άτομα με αναπηρία: Καθιστώντας τα μέτρα ετοιμότητας πιο χωρίς αποκλεισμούς και προσβάσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό της ετοιμότητας, ώστε κανείς να μην μένει πίσω.
Ενημέρωση για κινδύνους και απειλές: Υποστήριξη των αρχών ώστε να επικοινωνούν τους κινδύνους και τις απειλές αποτελεσματικότερα, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες λαμβάνουν έγκαιρες, προσβάσιμες και αξιόπιστες πληροφορίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Συνολικά, αυτές οι μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούν στην προώθηση μιας κουλτούρας ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα και οι κοινότητες είναι καλύτερα ενημερωμένα, εξοπλισμένα και ικανά να προβλέπουν και να ανταποκρίνονται σε κρίσεις.
Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ
Προκειμένου η ετοιμότητα να καταστεί κοινή προτεραιότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση μιας ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, η οποία θα γιορτάζεται κάθε 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Η Ημέρα αυτή θα ενθαρρύνει τους πολίτες και τις κοινότητες να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, με σκοπό την προστασία τόσο των ιδίων όσο και των άλλων.
Η ετήσια εκδήλωση θα αναγνωρίζει επίσης τις προσπάθειες και το έργο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί την επέτειο της θέσπισης του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας στις 23 Οκτωβρίου 2001, αναγνωρίζοντας τον ρόλο του στην προώθηση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και στον συντονισμό της αντιμετώπισης καταστροφών εντός και εκτός της ΕΕ τα τελευταία 25 χρόνια.
Η πρωτοβουλία αυτή αντανακλά τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών, η οποία επισημάνθηκε επίσης από την Ευρωπαϊκή Ομάδα Πολιτών για την Ετοιμότητα. Η Ομάδα, η οποία συγκέντρωσε 150 πολίτες από ολόκληρη την ΕΕ κατά τη διάρκεια των μηνών Μαρτίου-Μαΐου 2026, συνέστησε, μεταξύ άλλων μέτρων, τη διοργάνωση μιας ετήσιας Εβδομάδας Ετοιμότητας της ΕΕ.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών για την εκπόνηση κοινής δήλωσης προς υποστήριξη της πρωτοβουλίας.
Ενίσχυση της επιχειρησιακής συνέχειας και των δοκιμών αντοχής
Η πρόσφατα εγκριθείσα σύσταση σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις δοκιμές αντοχής αποσκοπεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα κράτη που συμμετέχουν στον Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας (UCPM) να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά σημεία επαφής πολιτικής προστασίας τους, στο πλαίσιο του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, θα παραμένουν σε λειτουργία ανά πάσα στιγμή, ακόμη και κατά τη διάρκεια συμβάντων που προκαλούν διαταραχές.
Αξιοποιώντας τα διδάγματα από πρόσφατες κρίσεις και διαταραχές, η μη δεσμευτική σύσταση παρέχει πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για την εκπόνηση σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας και τη τακτική δοκιμή των ρυθμίσεων συνέχειας. Με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας αυτών των εθνικών σημείων επαφής, αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι ο Μηχανισμός θα μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί όλο το 24ωρο και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά όταν προκύπτουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ιστορικό
Η Στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025, καθορίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης να προβλέπει, να προλαμβάνει και να ανταποκρίνεται σε κρίσεις και απειλές.
Με βάση τις συστάσεις της έκθεσης Niinistö, η στρατηγική προωθεί μια προσέγγιση που εμπλέκει το σύνολο της κοινωνίας και το σύνολο της κυβέρνησης, αναγνωρίζοντας ότι η ετοιμότητα αποτελεί κοινή ευθύνη στην οποία συμμετέχουν οι δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις, η κοινωνία των πολιτών και οι πολίτες.
Η στρατηγική περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού, τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τους κινδύνους και την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα του πληθυσμού δημοσιεύονται μαζί με τέσσερα συνοδευτικά έγγραφα καθοδήγησης, τα οποία περιλαμβάνουν παραδείγματα ορθών πρακτικών από τα κράτη μέλη και από όλο τον κόσμο. Στο πλαίσιο μιας συνεχιζόμενης διαδικασίας συνεργασίας, οι κατευθυντήριες γραμμές ενδέχεται να αναθεωρηθούν σε μεταγενέστερο στάδιο, λαμβάνοντας υπόψη τα σχόλια και τα διδάγματα που έχουν αντληθεί.
