Νέο πλαίσιο προστασίας για τα σπίτια ευάλωτων οφειλετών μπαίνει στην τελική ευθεία, καθώς ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων αναμένεται να λειτουργήσει έως το τέλος του φθινοπώρου.
Οι ενοικιαστές του νέου σχήματος δεν θα είναι κλασικοί μισθωτές, αλλά πρώην ιδιοκτήτες – οφειλέτες που κινδυνεύουν να χάσουν την πρώτη κατοικία τους και θα μπορούν να παραμείνουν στο ίδιο ακίνητο πληρώνοντας επιδοτούμενο ενοίκιο.
Το μέτρο αφορά ευάλωτους οφειλέτες οι οποίοι δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους και βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο απώλειας της κύριας κατοικίας τους. Ο φορέας θα αποκτά το ακίνητο και θα το μισθώνει ξανά στον οφειλέτη για έως 12 χρόνια, με κρατική στήριξη στο ενοίκιο από 70 έως 210 ευρώ τον μήνα.
Πρακτικά, ο σημερινός ιδιοκτήτης δεν κρατά την κυριότητα του σπιτιού του. Το ακίνητο μεταβιβάζεται στον φορέα, αλλά ο ίδιος παραμένει στην κατοικία ως ενοικιαστής. Αυτή είναι και η βασική αλλαγή σε σχέση με την παλιά αντίληψη περί προστασίας πρώτης κατοικίας.
Πώς θα λειτουργεί ο φορέας
Το Δημόσιο δεν θα λειτουργήσει τον ίδιο τον φορέα, αλλά θα παραχωρήσει τα σχετικά καθήκοντα σε ιδιωτικό φορέα μέσω σύμβασης παραχώρησης. Ο ανάδοχος θα αναλάβει να αποκτά τις κύριες κατοικίες ευάλωτων οφειλετών, να τις εκμισθώνει στους ίδιους και, υπό προϋποθέσεις, να τους δίνει τη δυνατότητα να τις επαναγοράσουν.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει παρουσιαστεί από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο φορέας θα αγοράζει την κύρια κατοικία με έκπτωση 30% επί της εμπορικής αξίας. Η ρύθμιση αυτή έχει σημασία και για το επόμενο στάδιο, καθώς ο οφειλέτης που θα ανακάμψει οικονομικά θα μπορεί να διεκδικήσει την επαναγορά του ακινήτου με βάση τους όρους που προβλέπει το πλαίσιο.
Η διάρκεια της μίσθωσης μπορεί να φτάσει έως τα 12 χρόνια. Σε αυτό το διάστημα, ο πρώην ιδιοκτήτης θα πληρώνει ενοίκιο στον φορέα, με κρατική συνδρομή. Αν είναι συνεπής και μπορεί αργότερα να στηρίξει οικονομικά την επαναγορά, θα έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει ξανά την κατοικία του. Με τις νεότερες παρεμβάσεις, δεν θα απαιτείται να καταβάλει προκαταβολικά όλα τα μισθώματα της 12ετίας αν θελήσει να ασκήσει νωρίτερα το δικαίωμα επαναγοράς.
Ποιοι θα πάρουν επίδομα έως 210 ευρώ
Το στεγαστικό επίδομα θα αφορά τους ευάλωτους οφειλέτες που θα ενταχθούν στο σχήμα και θα πληρώνουν ενοίκιο για να παραμείνουν στην κατοικία τους. Το ποσό συνδέεται με τη σύνθεση του νοικοκυριού και ξεκινά από 70 ευρώ τον μήνα για μονοπρόσωπο νοικοκυριό.
Για νοικοκυριό με δύο ενήλικα μέλη, το ποσό ανέρχεται σε 105 ευρώ τον μήνα. Για νοικοκυριό τριών μελών ή μονογονεϊκή οικογένεια με ένα ανήλικο παιδί, φτάνει τα 140 ευρώ. Για τέσσερα μέλη ή μονογονεϊκή οικογένεια με δύο ανήλικα παιδιά, ανεβαίνει στα 175 ευρώ. Το ανώτατο ποσό των 210 ευρώ αφορά νοικοκυριά με πέντε μέλη και πάνω ή μονογονεϊκές οικογένειες με τρία ανήλικα παιδιά και πάνω.
Για να χαρακτηριστεί κάποιος ευάλωτος οφειλέτης, δεν αρκεί να έχει χρέη ή να κινδυνεύει με πλειστηριασμό. Πρέπει να πληροί συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Το ετήσιο εισόδημα ξεκινά από όριο 7.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και αυξάνεται ανάλογα με τα μέλη, με ανώτατο όριο τις 21.000 ευρώ.
Παράλληλα, εξετάζεται και η περιουσιακή κατάσταση. Η συνολική φορολογητέα αξία της ακίνητης περιουσίας ξεκινά από όριο 120.000 ευρώ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και φτάνει έως 180.000 ευρώ για νοικοκυριά πέντε μελών και άνω. Αντίστοιχα, υπάρχουν όρια και για καταθέσεις, μετοχές, ομόλογα και λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία.
Η έκδοση βεβαίωσης ευάλωτου οφειλέτη είναι το πρώτο βήμα. Η αίτηση γίνεται ψηφιακά και η πλατφόρμα ελέγχει εισόδημα, περιουσία και λοιπά στοιχεία, ώστε να αποκλείονται περιπτώσεις στρατηγικών κακοπληρωτών. Η βεβαίωση εκδίδεται εντός 30 ημερών και ισχύει για τρεις μήνες.
Μέχρι την πλήρη λειτουργία του φορέα, παραμένει το ενδιάμεσο πρόγραμμα στήριξης, το οποίο προβλέπει κρατική επιδότηση δόσης στεγαστικού δανείου από 70 έως 210 ευρώ για 15 μήνες και αναστολή μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως κατασχέσεις, πλειστηριασμοί και εξώσεις, όσο ο οφειλέτης είναι ενταγμένος στο πρόγραμμα.
Το κρίσιμο σημείο για τα ακίνητα που θα περάσουν στο νέο καθεστώς είναι ότι ο οφειλέτης θα πρέπει να αποδεχθεί τη μετατροπή του από ιδιοκτήτη σε ενοικιαστή. Για τους ενοικιαστές της κανονικής αγοράς δεν αλλάζει κάτι στους όρους των μισθώσεων. Η ρύθμιση αφορά μόνο όσους είχαν κύρια κατοικία, κινδυνεύουν να τη χάσουν και πληρούν τα κριτήρια ευαλωτότητας.
Σε περιπτώσεις συνιδιοκτησίας, ψιλής κυριότητας ή επικαρπίας, η αίτηση δεν μπορεί να προχωρήσει μονομερώς. Απαιτείται η σύμπραξη όλων των προσώπων που έχουν δικαιώματα στο ακίνητο. Αυτό σημαίνει ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ένταξη στο σχήμα θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τα εισοδηματικά κριτήρια, αλλά και από το αν μπορεί να τακτοποιηθεί νομικά η μεταβίβαση της κατοικίας στον φορέα.
