Η Ελλάδα βρίσκεται σε εγρήγορση απέναντι στις ραγδαίες αλλαγές που διαμορφώνονται στη Συρία, στρέφοντας το βλέμμα της τόσο στο προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα όσο και στις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες. Οι ραγδαίες εξελίξεις μετά την κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ και η ενδεχόμενη εγκαθίδρυση ενός νέου καθεστώτος, με άγνωστη ακόμη φυσιογνωμία, δημιουργούν συνθήκες αναπροσαρμογής των πολιτικών, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Προετοιμασία για νέες μεταναστευτικές ροές και αλλαγές στο άσυλο
Το πρώτο πεδίο που προβληματίζει την Αθήνα αφορά στις μεταναστευτικές πιέσεις. Η ελληνική κυβέρνηση προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο. Από τη μια πλευρά, εξετάζεται το σενάριο Σύροι που βρίσκονται ήδη στην Ελλάδα (πολλοί εκ των οποίων εγκατέλειψαν τη χώρα τους λόγω του καθεστώτος Άσαντ) να επιθυμήσουν την επιστροφή τους στη Συρία. Από την άλλη, η χώρα μας δεν αποκλείει ένα νέο «κύμα» προσφύγων και μεταναστών από μειονοτικές ομάδες οι οποίες ενδέχεται να απειληθούν από το νέο καθεστώς.
Στο πλαίσιο αυτό, την Παρασκευή 13 Δεκεμβρίου 2024, συνεδριάζει εκτάκτως το ΚΥΣΕΑ υπό τον Πρωθυπουργό, με κεντρικό θέμα τη στάση της Ελλάδας απέναντι σε αιτούντες άσυλο από τη Συρία. Αναμένεται να δοθεί το «πράσινο φως» για «πάγωμα» της χορήγησης ασύλου σε Σύρους πρόσφυγες, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών που ήδη προχωρούν σε αντίστοιχα μέτρα. Από το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου διευκρινίζεται ότι η απόφαση ελήφθη από την Κυριακή, στο φόντο της πτώσης του καθεστώτος Άσαντ, ενώ ήδη σε δομές φιλοξενούνται 9.450 Σύροι αιτούντες άσυλο.
Ευρωπαϊκός συντονισμός και νέο πλαίσιο ασύλου
Η κυβέρνηση επιδιώκει να φέρει το ζήτημα της πολιτικής ασύλου για Σύρους στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων, ζητώντας συντονισμό και ενιαία κατεύθυνση από τις Βρυξέλλες. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες για αυτόματη χορήγηση ασύλου σε Σύρους που διέφευγαν το καθεστώς Άσαντ θεωρούνται πλέον ξεπερασμένες, εφόσον η πολιτική κατάσταση στη Συρία αλλάζει ριζικά. Η Αθήνα καλεί την Ε.Ε. να αναπροσαρμόσει τη στάση της, λαμβάνοντας υπόψη τη νέα πραγματικότητα, ώστε να υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή γραμμή.
Σύμφωνα με τον Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου Νίκο Παναγιωτόπουλο, τα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης (ΚΥΤ) λειτουργούν στο 67% της πληρότητάς τους, αν και σε ορισμένα νησιά η πίεση παραμένει αυξημένη. Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη η επικοινωνία με τον νέο Ευρωπαίο Επίτροπο για τη Μετανάστευση, με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και τον συντονισμό των επόμενων ενεργειών.
Από πλευράς κυβέρνησης, ο εκπρόσωπος Τύπου, Παύλος Μαρινάκης, αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ακόμη και επιστροφής Σύρων προσφύγων στη χώρα τους, εφόσον το νέο καθεστώς διασφαλίσει συνθήκες ομαλότητας.
Το ασταθές τοπίο στη Συρία: Γεωπολιτικές ισορροπίες και ανησυχίες
Η δεύτερη παράμετρος που απασχολεί την Αθήνα είναι η ίδια η φύση του νέου καθεστώτος στη Συρία. Βασικά ερωτήματα αφορούν τις σχέσεις του με την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον βαθμό χειραγώγησής του από την Άγκυρα, αλλά και τη στάση του απέναντι στη Δύση, στις χριστιανικές κοινότητες και στα ιστορικά μνημεία της περιοχής.
Η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση καλούνται να επιδείξουν εγρήγορση και ευαισθησία στην προστασία των χριστιανικών πληθυσμών. Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, τόνισε την ανάγκη η Ε.Ε. να προασπίσει τους χριστιανούς της Μέσης Ανατολής, καθώς στην περιοχή υπάρχουν ιστορικές κοινότητες και μνημεία αιώνων.
Πιθανοί κίνδυνοι για την Ελλάδα και περιφερειακές δυναμικές
Διπλωματικοί κύκλοι προειδοποιούν για τους κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσει η Ελλάδα, δεδομένης της γεωγραφικής της εγγύτητας με την περιοχή και της θέσης της ως χώρα πρώτης γραμμής. Σε περίπτωση γεωπολιτικών αναταράξεων, η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο ενός περιφερειακού «παιχνιδιού» ισχύος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια και τα συμφέροντά της.
Ανησυχία προκαλεί και το ενδεχόμενο το νέο συριακό καθεστώς να λειτουργήσει ως προγεφύρωμα για την Τουρκία, ενισχύοντας τις βλέψεις της Άγκυρας. Επιπλέον, αν το καθεστώς εξελιχθεί σε ένα «σκληρό χαλιφάτο», το ενδεχόμενο διωγμού χριστιανικών πληθυσμών αυξάνεται, με αποτέλεσμα νέες ροές προσφύγων προς την Ελλάδα.
Ο κουρδικός παράγοντας, το Ισραήλ και ο στρατηγικός άξονας στην Ανατολική Μεσόγειο
Εκτός από τους κινδύνους, δημιουργούνται και ευκαιρίες. Ο κουρδικός παράγοντας έχει τη δυναμική να διαμορφώσει τις εξελίξεις, ενώ το Ισραήλ, στενός στρατηγικός εταίρος της Ελλάδας, μπορεί να αναζητήσει τη διαμόρφωση ενός άξονα σταθερότητας στην περιοχή. Πιθανολογείται ακόμη η ύπαρξη μιας γεωπολιτικής συμμαχίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, με τη στήριξη κουρδικών δυνάμεων, που θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά απέναντι σε τυχόν «οθωμανικές» βλέψεις της Τουρκίας.
Διαβάστε Επίσης:
Το Ισλάμ στην Ευρώπη: Η Επιβεβλημένη πολυπολιτισμικότητα και οι Αντιφάσεις της
