Σε μια κρίσιμη φάση εισέρχονται οι διαβουλεύσεις για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), με τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης να πραγματοποιούν τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες την πρώτη αποτίμηση της διαδικασίας επιλογής του νέου επικεφαλής.
Στο επίκεντρο βρίσκονται δύο υποψηφιότητες: του Ολλανδού Κλάας Κνοτ και του Ισπανού Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, οι οποίοι έχουν ήδη τοποθετηθεί δημόσια για τις μεγάλες οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, από την επιμονή του πληθωρισμού έως τον κίνδυνο νέας κρίσης χρέους.
Ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, χαρακτήρισε τη σημερινή συζήτηση ως ένα πρώτο στάδιο ενημέρωσης σχετικά με τη διαδικασία, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να κινηθούν γρήγορα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
«Κατανοούμε ότι πρέπει να κινηθούμε γρήγορα», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
«Η φιλοδοξία είναι να έχει ολοκληρωθεί ολόκληρη η διαδικασία μέχρι το τέλος του έτους. Το χρονοδιάγραμμα είναι ασφυκτικό», πρόσθεσε.
Οι δύο υποψήφιοι και οι διαφορετικές προτεραιότητες
Η συνεδρίαση των Βρυξελλών αποτελεί την πρώτη ευκαιρία να αξιολογηθεί η κατάσταση μετά την επίσημη υποβολή των υποψηφιοτήτων από την Ολλανδία και την Ισπανία.
Οι δύο χώρες πρότειναν τους πρώην διοικητές των κεντρικών τραπεζών τους για να αντικαταστήσουν τη Λαγκάρντ, η οποία αναμένεται να αποχωρήσει τον Φεβρουάριο.
Οι δύο διεκδικητές της προεδρίας έδωσαν τις τελευταίες ημέρες συνεντεύξεις σε ευρωπαϊκές εφημερίδες, παρουσιάζοντας τις απόψεις τους για τους οικονομικούς κινδύνους.
Ο Κλάας Κνοτ, σε συνέντευξή του στους Financial Times που δημοσιεύθηκε λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών, διαβεβαίωσε ότι η ΕΚΤ δεν θα διστάσει να παρέμβει εάν η ευρωζώνη βρεθεί αντιμέτωπη με νέα κρίση χρέους.
Από την πλευρά του, ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, ο οποίος σήμερα είναι επικεφαλής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), υπογράμμισε την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στους κινδύνους πληθωρισμού.
Σε συνέντευξή του στην ελβετική εφημερίδα Tagesanzeiger, η οποία δημοσιεύθηκε το Σάββατο, απέφυγε πάντως να σχολιάσει την υποψηφιότητά του για την προεδρία της ΕΚΤ.
Πιερρακάκης: Πολιτική διαδικασία που καθοδηγείται από τους ηγέτες
Η τελική απόφαση για τον επόμενο πρόεδρο της ΕΚΤ δεν ανήκει στους υπουργούς Οικονομικών, αλλά στους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι αναμένεται να εξετάσουν το ζήτημα στις επικείμενες συναντήσεις τους.
Ο Βέλγος υπουργός Οικονομικών Βενσάν Βαν Πετέγκεμ εκτίμησε ότι η συνεδρίαση της Δευτέρας δεν πρόκειται να οδηγήσει σε εκτενή συζήτηση για τις υποψηφιότητες.
Το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στην άτυπη σύνοδο κορυφής της Παρασκευής στο Δουβλίνο, αλλά και στη συνάντηση των Ευρωπαίων ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 26 και 27 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, με αντικείμενο τη διαδοχή της Λαγκάρντ.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, είχε επισημάνει τον προηγούμενο μήνα ότι, λόγω των περιορισμένων χρονικών περιθωρίων, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα πρέπει να έχουν καταλήξει σε υποψήφιο μέσα στον Νοέμβριο, ώστε η τελική επιλογή να γίνει τον Δεκέμβριο.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η διαδικασία έχει πρωτίστως πολιτικό χαρακτήρα.
«Πρόκειται για μια πολιτική διαδικασία που καθοδηγείται από τους ηγέτες. Αυτό συνέβαινε κάθε φορά στο παρελθόν και το ίδιο αναμένουμε και τώρα», ανέφερε.
Το «μεγάλο παζάρι» για τρεις κορυφαίες θέσεις στην ΕΚΤ
Η αλλαγή στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ενδέχεται να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών για την κατανομή σημαντικών θέσεων στο κορυφαίο επίπεδο της ευρωπαϊκής νομισματικής διοίκησης.
Πρόκειται για αυτό που ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει περιγράψει ως «μεγάλο παζάρι», στο οποίο μπορεί να ενταχθούν, πέραν της διαδοχής της Λαγκάρντ, και δύο ακόμη σημαντικές αλλαγές.
Η πρώτη αφορά τη θέση της Ίζαμπελ Σνάμπελ, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΚΤ, η οποία αναμένεται να αποχωρήσει πρόωρα στις αρχές Ιανουαρίου 2027.
Η δεύτερη αφορά τον επικεφαλής οικονομολόγο της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, του οποίου η οκταετής θητεία ολοκληρώνεται τον Μάιο.
Η ταυτόχρονη διαπραγμάτευση για τις τρεις θέσεις θα μπορούσε να διευκολύνει τη διαμόρφωση ισορροπιών μεταξύ των κυβερνήσεων, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές εθνικές και πολιτικές προτεραιότητες.
Ο πρόεδρος του Eurogroup αναφέρθηκε ρητά σε αυτό το ενδεχόμενο.
«Θα μπορούσε να υπάρξει μια συζήτηση για κάποιο είδος συνολικού πακέτου συμφωνίας», σημείωσε ο Πιερρακάκης, προσθέτοντας ότι μια τέτοια προσέγγιση ενδεχομένως να διευκόλυνε τη διαδικασία.
Μέχρι την προθεσμία της προηγούμενης εβδομάδας δεν είχε κατατεθεί άλλη επίσημη υποψηφιότητα.
Ωστόσο, δεν αποκλείεται να εμφανιστεί κάποιο νέο πρόσωπο στο τελικό στάδιο των πολιτικών διαπραγματεύσεων, όπως είχε συμβεί το 2019 με την ίδια την Κριστίν Λαγκάρντ, η υποψηφιότητα της οποίας είχε προκύψει στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πολιτικής συμφωνίας.
Κνοτ: Η ΕΚΤ δεν θα διστάσει να παρέμβει σε νέα κρίση χρέους
Ο Κλάας Κνοτ επέλεξε να αναδείξει το ζήτημα της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά της Γαλλίας προκαλούν ανησυχία στους επενδυτές.
Στη συνέντευξή του στους Financial Times τόνισε ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα διαθέσιμα εργαλεία αντιμετώπισης κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλης κλίμακας αγορών κρατικών ομολόγων.
Ο Ολλανδός πρώην κεντρικός τραπεζίτης απέφυγε να αναφερθεί σε συγκεκριμένα ενδεχόμενα, διαβεβαίωσε όμως ότι η ΕΚΤ θα αντιδράσει εφόσον κριθεί απαραίτητο.
«Είναι γνωστό ποια εργαλεία διαθέτουμε. Είναι επίσης γνωστό ότι η ΕΚΤ μπορεί να μην έχει ως αποστολή της να μηδενίζει τις διαφορές αποδόσεων μεταξύ των κρατικών ομολόγων, αλλά οφείλει οπωσδήποτε να τις περιορίζει όταν αυτές προκαλούνται από αδικαιολόγητες και άτακτες κινήσεις των αγορών», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, αυτό είναι το κριτήριο με βάση το οποίο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα πρέπει να εκπληρώνει την αποστολή της.
Η τοποθέτησή του αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα καθώς η ευρωζώνη αντιμετωπίζει αυξανόμενους δημοσιονομικούς κινδύνους, με επίκεντρο τη Γαλλία, όπου οι πιέσεις στην αγορά κρατικών ομολόγων έχουν προκαλέσει ανησυχία για τη σταθερότητα της περιοχής.
Ντε Κος: Ο πόλεμος στο Ιράν διατηρεί τον κίνδυνο του πληθωρισμού
Διαφορετική έμφαση επέλεξε ο Ισπανός υποψήφιος, ο οποίος επικεντρώθηκε στις διεθνείς οικονομικές συνθήκες και στις επίμονες πληθωριστικές πιέσεις.
Ο Πάμπλο Ερνάντεθ ντε Κος, λόγω της θέσης του στην Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, απέφυγε να σχολιάσει συγκεκριμένους θεσμούς και τις επιλογές τους.
Ωστόσο, αναφέρθηκε στις συνέπειες του πολέμου με το Ιράν, τονίζοντας ότι οι αρχικές προσδοκίες για ταχεία αποκλιμάκωση της σύγκρουσης δεν έχουν επιβεβαιωθεί.
«Η αρχική ελπίδα ότι ο πόλεμος θα τελείωνε σύντομα και ότι, κατά συνέπεια, οι τιμές της ενέργειας θα υποχωρούσαν, δεν έχει πραγματοποιηθεί», δήλωσε.
«Επομένως, πρέπει να παραμείνουμε σε επαγρύπνηση απέναντι στους κινδύνους πληθωρισμού», πρόσθεσε.
Οι επισημάνσεις του αντανακλούν τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΚΤ, καθώς ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη των 21 χωρών κινείται σε επίπεδα περίπου διπλάσια από τον στόχο του 2%.
Η νέα ηγεσία της κεντρικής τράπεζας θα κληθεί, επομένως, να διαχειριστεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον, στο οποίο συνυπάρχουν οι πιέσεις από το ενεργειακό κόστος, οι ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους και η ανάγκη διατήρησης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
