Από τη μία πλευρά, η επέκταση του ελληνικού καλοκαιριού μέσα στο φθινόπωρο με περισσότερες από ποτέ διαθέσιμες θέσεις προς κράτηση στα θερινά προγράμματα των αεροπορικών, που τρέχουν ακόμη έως και τα τέλη Οκτωβρίου, χωρίς μάλιστα να λείπουν και οι εκπλήξεις με παράταση μέσα στον Νοέμβριο. Από την άλλη, φρένο στη διαθεσιμότητα εν όψει της χαμηλής για την Ελλάδα χειμερινής περιόδου, λόγω του αυξημένου κόστους των καυσίμων, της συνεχιζόμενης γεωπολιτικής αστάθειας, αλλά και των οικονομικών πιέσεων στις τσέπες του ταξιδιωτικού κοινού, παραγόντων που περιορίζουν σημαντικά τη ζήτηση.
Ο χειμώνας προμηνύεται δύσκολος για τις αερομεταφορές, όπως τουλάχιστον προβλέπουν οι μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές, οι οποίες ήδη προετοιμάζονται για χαμηλότερες πτήσεις εν όψει της χειμερινής περιόδου από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο του 2027. Εστω κι αν τα νούμερα από τη φετινή θερινή περίοδο παραπέμπουν σε ένα ακόμη καλοκαίρι υψηλών επιδόσεων, αφού η ζήτηση στα ταξίδια εξακολούθησε να παρουσιάζει σημαντικές αντοχές, τώρα, για τους επόμενους μήνες και τις αρχές του 2027, τα πλάνα επαναξιολογούνται από τους αερομεταφορείς οι οποίοι επιλέγουν να κάνουν κράτει ως προς την προσφορά αεροπορικών θέσεων και την επιθετική αύξηση της χωρητικότητας, στοιχεία που χαρακτήρισαν την αγορά τα προηγούμενα χρόνια.
Η Aegean
Η ίδια επιβράδυνση αποτυπώνεται και στην ελληνική αγορά, έπειτα από μια περίοδο ιδιαίτερα ισχυρής αύξησης της αεροπορικής προσφοράς: με βάση τη μέχρι στιγμής εικόνα, η συνολική χωρητικότητα από και προς την Ελλάδα για τους μήνες της χειμερινής περιόδου, από τον Νοέμβριο έως και τον Μάρτιο του 2027, εμφανίζεται αυτή τη στιγμή αυξημένη μεν, σε μονοψήφιο όμως ποσοστό, ενώ η αύξηση την ίδια περίοδο πέρυσι αλλά και το 2024 ξεπερνούσε το 15%.
Το στίγμα έδωσε προ ημερών ο πρόεδρος της μεγαλύτερης εγχώριας αεροπορικής, της Aegean, Ευτύχης Βασιλάκης, στο πλαίσιο της ενημέρωσης αναλυτών της εταιρείας, όπου τόνισε το περιβάλλον αβεβαιότητας που καθιστά τις μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές σαφώς πιο συντηρητικές για τη χειμερινή σεζόν 2026-2027 «επαναξιολογώντας συνεχώς τον σχεδιασμό τους», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε.
«Οι εταιρείες έχουν πλέον μικρότερο χρονικό ορίζοντα προγραμματισμού». Μάλιστα, ο επικεφαλής της μεγαλύτερης εγχώριας αεροπορικής, η οποία κι αυτή ακολουθεί πιο συντηρητική πολιτική φέτος τον χειμώνα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η ανάπτυξη να κινηθεί σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα ειδικά μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2027, περίοδος κατά την οποία η κίνηση παραδοσιακά είναι χαμηλότερη.
Ο ίδιος επεσήμανε ότι λόγω των συνθηκών φέτος οι αεροπορικές ήδη περιόρισαν κατά περίπου 1,5%-2% τη θερινή χωρητικότητα σε σχέση με όσα σχεδίαζαν στην αρχή της χρονιάς. Για τον επερχόμενο χειμώνα οι μεγάλοι αερομεταφορείς έχουν δηλώσει ότι προτίθενται να διατηρήσουν τη χωρητικότητά τους σε επίπεδα αντίστοιχα της προηγούμενης χρονιάς, ενώ στη στρατηγική τους, στις αρχές του 2026, σχεδίαζαν ετήσια αύξηση από 4% έως 6%.
«Για το τελευταίο τρίμηνο της χρονιάς, τα σημερινά στοιχεία δείχνουν αύξηση της χωρητικότητας κατά περίπου 2%. Την αντίστοιχη περσινή περίοδο οι ενδείξεις έδειχναν αύξηση 10%. Μάλιστα, δεν θεωρώ ότι τελικά και αυτή η αύξηση του 2% θα εφαρμοστεί. Στις αρχές της επόμενης χρονιάς η αύξηση μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερη, επειδή το πρώτο τρίμηνο είναι η ασθενέστερη περίοδος του έτους για τις αεροπορικές εταιρείες του βόρειου ημισφαιρίου και ιδιαίτερα της Ευρώπης».
Το μεγάλο αγκάθι για τον κλάδο αυτή τη στιγμή είναι το θέμα των τιμών του αεροπορικού καυσίμου, το οποίο τείνει να αγγίξει τα υψηλά του περασμένου Απριλίου, όταν η αγορά έπιασε το ανώτατο σημείο της λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Την περασμένη εβδομάδα και σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν, η τιμή του αεροπορικού καυσίμου στην Ευρώπη είναι στο +128%, με βάση τα επίσημα στοιχεία της Διεθνούς Ενωσης Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ) μέχρι τις 18 Σεπτεμβρίου.
Σε μηνιαία βάση η αύξηση είναι στο 28%, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων το επόμενο διάστημα και όσο περιορίζονται τα πιο ελκυστικά επίπεδα τιμών στα συμβόλαια αντιστάθμισης κινδύνου (hedging), στα οποία προχωρούν οι αεροπορικές ως άμυνα για να προστατεύονται από τις έντονες διακυμάνσεις των τιμών για ένα μέρος των αναγκών τους.
Επισημαίνεται εδώ ότι, με βάση τα επίσημα στοιχεία του οργανισμού OAG, ο οποίος παρέχει δεδομένα για τις αερομεταφορές διεθνώς, οι τιμές των αεροπορικών παγκοσμίως ήταν αυξημένες κατά σχεδόν 11% κατά μέσο όρο τον φετινό Ιούνιο σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Ειδικά για τη χώρα μας και με βάση τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για τον Αύγουστο, ο οποίος, πάντως, είναι και ο πιο θερμός μήνας από πλευράς ζήτησης λόγω της υψηλής εποχικότητας του ελληνικού τουρισμού, οι τιμές για τη μεταφορά επιβατών με αεροπλάνο εμφανίζονται να έχουν σημειώσει άνοδο κατά 17,4% σε ετήσια βάση.
Η συγκεκριμένη κατηγορία, μάλιστα, σημειώνει την τέταρτη μεγαλύτερη αύξηση σε ετήσια βάση, μετά τις κατηγορίες του πετρελαίου θέρμανσης, του φυσικού αερίου και του πετρελαίου κίνησης που προηγούνται.
Θετικό το φθινόπωρο
Για τη χώρα μας, σε ό,τι έχει να κάνει με την προσφορά θέσεων και σε συνέχεια των θετικών επιδόσεων του καλοκαιριού, το δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου συνεχίζεται επίσης θετικά ως προς τις προσφερόμενες θέσεις σε διεθνείς εισερχόμενες πτήσεις.
O Σεπτέμβριος κλείνει με 4,8 εκατομμύρια προσφερόμενες θέσεις σε διεθνείς πτήσεις, με άνοδο κατά 5,8% έναντι του Σεπτεμβρίου του 2025. Το νούμερο είναι υψηλότερο σε σύγκριση και με τις αρχές του καλοκαιριού, τον Ιούνιο, οπότε οι προσφερόμενες θέσεις ήταν στα 4,73 εκατομμύρια (+6% σε ετήσια βάση), με βάση τα στοιχεία από το Ινστιτούτο του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων και την επεξεργασία των δεδομένων του OAG.
Αντίστοιχα, και ο φετινός Οκτώβριος, με πάνω από 3,58 εκατομμύρια προσφερόμενες θέσεις, παρουσιάζει επίσης διψήφιο ποσοστό αύξησης της χωρητικότητας κατά 17,1% σε ετήσια βάση. Στη μεγάλη εικόνα για το φθινόπωρο, όπως διαπιστώνουν οι τουριστικοί φορείς και παρά το δύσκολο οικονομικό περιβάλλον, η ζήτηση έχει παραμείνει ανθεκτική, δίνοντας παράταση στο ελληνικό καλοκαίρι και ακολουθώντας την αντίστοιχη τάση της διετίας 2024-2025.
Ο χειμώνας
Τώρα, εν όψει της χειμερινής περιόδου, οι αεροπορικές καλούνται να σταθμίσουν την ανθεκτικότητα της ταξιδιωτικής ζήτησης σε ένα περιβάλλον μεγαλύτερης οικονομικής και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Από την Ευρώπη μέχρι τις ΗΠΑ οι μεγάλοι αεροπορικοί όμιλοι επανεξετάζουν τα προγράμματά τους, περιορίζουν τις προσθήκες νέων πτήσεων και, σε αρκετές περιπτώσεις, προχωρούν ακόμη και σε περικοπές δρομολογίων που είχαν αρχικά προγραμματιστεί. Ζητούμενο δεν είναι τόσο η διεκδίκηση μεγαλύτερου μεριδίου αγοράς όσο η προσαρμογή στα νέα δεδομένα, με βασική προτεραιότητα τον περιορισμό των κινδύνων και τη διατήρηση της κερδοφορίας.
Από πλευράς της Aegean, το ανώτατο επίπεδο που θα πρέπει να αναμένεται είναι η διατήρηση της χωρητικότητας σε σταθερά επίπεδα από το -1% έως το +1%, «αλλά σίγουρα όχι υψηλότερα», σύμφωνα με τη διοίκηση της αεροπορικής.
Ο σχεδιασμός του ομίλου, ο οποίος, ενδεικτικά, διαθέτει μερίδιο 43,3% της κίνησης στο μεγαλύτερο αεροδρόμιο της χώρας, τον Διεθνή Αερολιμένα της Αθήνας (ΔΑΑ), θα επανεξετάζεται κάθε εβδομάδα, με πολύ ταχύτερες προσαρμογές απ’ ό,τι στο παρελθόν, δεδομένου ότι η παρούσα συγκυρία αντιμετωπίζεται ως μια εξαιρετική κατάσταση, στην οποία μπορεί να χρειαστούν αλλαγές ανάλογα με τη ζήτηση και τη διάρθρωση του κόστους κάθε δρομολογίου.
Αντίστοιχα, πληθαίνουν και οι ανακοινώσεις από μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες με παρουσία και στη χώρα μας που υιοθετούν επίσης πιο συντηρητικές στρατηγικές για φέτος τον χειμώνα.
Ο όμιλος της Lufthansa δηλώνει ότι συνολικά για το 2026 θα διατηρήσει τη χωρητικότητα στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, έναντι του αρχικού σχεδιασμού της για αύξηση έως 2%, λόγω ακριβώς του αυξημένου κόστους καυσίμων και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, λαμβάνοντας παράλληλα και μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης καυσίμων. Το θέμα των τιμών καυσίμων είναι η νούμερο 1 πρόκληση για το 2026, όπως δηλώνουν οι επιτελείς της εταιρείας.
Η ιρλανδική Ryanair βρίσκεται εντός των στόχων της για αύξηση κατά 5% στη διάρκεια της θερινής περιόδου φέτος ανά την Ευρώπη. Ωστόσο, η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αεροπορική χαμηλού κόστους, με μερίδιο στον ΔΑΑ στο 5,8%, στην τρίτη θέση μετά τη SKY Express που απορροφά το 12,9% της κίνησης, μείωσε τον συνολικό ετήσιο στόχο της επιβατικής κίνησης από τα 216 εκατομμύρια στα 214 εκατομμύρια ταξιδιώτες, αναμένοντας ουσιαστικά μηδενική ανάπτυξη κατά τη χειμερινή περίοδο και επικαλούμενη ακριβώς το υψηλό κόστος καυσίμων για το υπόλοιπο (20%) που δεν έχει αντισταθμίσει φέτος.
Αντίστοιχα, και ο όμιλος IAG (British Airways, Iberia, Vueling, Aer Lingus) προχώρησε σε αναθεώρηση της πρόβλεψης χωρητικότητας για το 2026, σε μηδενική ανάπτυξη, έναντι του 2025, έχοντας μειώσει ήδη κατά 2,8% τη χωρητικότητα ανά την Ευρώπη εντός του πρώτου εξαμήνου του έτους, ενώ για τους χειμερινούς μήνες δηλώνει ότι θα επανεξετάζει συνεχώς τη χωρητικότητα προκειμένου να προστατεύσει την κερδοφορία της.
Ενας ακόμη μεγάλος όμιλος με παρουσία και στη χώρα μας, η Air France-KLM, περιόρισε για δεύτερη φορά την πρόβλεψη χωρητικότητας για φέτος και από την αρχική πρόβλεψη του 3%-5% πλέον αναμένει αύξηση 2%-3%.
Με τα καύσιμα να αντιστοιχούν περίπου στο 1/3 του λειτουργικού κόστους της, η ιταλική αεροπορική ITA Airways, υπό την ομπρέλα της Lufthansa Group, δήλωσε ότι θα παρακολουθεί συνεχώς τη συμπεριφορά της ζήτησης και τις κινήσεις των ανταγωνιστών της, με ενδεχόμενη σταδιακή αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων μέσα στον χειμώνα, από τις αρχές του 2027, εφόσον το σημερινό ενεργειακό περιβάλλον διατηρηθεί.
Aπό τη Βόρεια Ευρώπη η Finnair περιόρισε κι αυτή την πρόβλεψη ανάπτυξης χωρητικότητας σε περίπου 1%, συνδέοντας την αναθεώρηση με τις ακυρώσεις πτήσεων προς τη Μέση Ανατολή και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Προς το παρόν, παραμένει ασαφές ποια δρομολόγια θα περικοπούν, όμως παραδοσιακά, όταν οι εταιρείες προχωρούν σε περιορισμό των προγραμμάτων τους, οι περικοπές επικεντρώνονται σε αγορές όπου υπάρχει ήδη μεγάλη προσφορά θέσεων, σε ημέρες με χαμηλότερη ταξιδιωτική κίνηση, όπως το Σάββατο, ή πτήσεις σε λιγότερο δημοφιλείς ώρες με χαμηλότερη ζήτηση.
Τα μεγάλα πορτοφόλια
Με δεδομένη, ωστόσο, τη ζήτηση που διατηρείται για τα ταξίδια υψηλότερων κατηγοριών, είναι πιθανό οι αεροπορικές να επιλέξουν να κατευθύνουν μεγαλύτερο μέρος της διαθέσιμης χωρητικότητάς τους σε αγορές με έντονη επιχειρηματική κίνηση και ισχυρή εταιρική ζήτηση.
Επιπλέον, σε αυτή τη συγκυρία, οι αεροπορικές έχουν διαπιστώσει ότι το ταξιδιωτικό κοινό με πιο υψηλά εισοδήματα θα συνεχίσει τις κρατήσεις παρά τη διεθνή αβεβαιότητα και τις γεωπολιτικές αναταράξεις, κάτι που διαπιστώνει και η Aegean, επενδύοντας στο συγκεκριμένο κομμάτι της αγοράς: «Σε όλο τον κόσμο και στην Ευρώπη οι αεροπορικές εταιρείες κινούνται προς την αναβάθμιση του προϊόντος τους. Βλέπουν ότι η ζήτηση από τους πιο απαιτητικούς πελάτες και από όσους ταξιδεύουν συχνότερα εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις δυσμενείς μακροοικονομικές συνθήκες», ανέφερε ο κ. Βασιλάκης.
Για το υπόλοιπο κοινό, η έγκαιρη κράτηση αποκτά υπό αυτές τις συνθήκες μεγαλύτερη σημασία, ιδιαίτερα για τα χειμερινά ταξίδια, έστω κι αν οι κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, το λεγόμενο «last minute», παραμένει η τάση της αγοράς.
