Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στη διεθνή κοινότητα, με το μέλλον της Συρίας να παραμένει αβέβαιο. Η Ελλάδα, από την πρώτη στιγμή, υπογραμμίζει την ανάγκη διασφάλισης της ειρήνης και της ομαλής μετάβασης σε μια δημοκρατικά νομιμοποιημένη κυβέρνηση, όπως ορίζει η απόφαση 2254 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Πρωτοβουλία Ελλάδας, Κύπρου και Αυστρίας
Με κοινό non-paper που κατέθεσαν Ελλάδα, Κύπρος και Αυστρία, τονίζεται η ανάγκη ενεργού ρόλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στις εξελίξεις στη Συρία. Το έγγραφο κατατέθηκε από τον Υπουργό Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνο Κόμπο, στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, και αναμένεται να συζητηθεί στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Οι προτάσεις των τριών χωρών περιλαμβάνουν την ανοικοδόμηση της Συρίας, τη διασφάλιση της δημοκρατικής ομαλότητας και την προστασία των μειονοτήτων.
Ανοικοδόμηση της Συρίας
Προτείνεται η αξιοποίηση των «παγωμένων» περιουσιακών στοιχείων του Μπασάρ αλ Άσαντ για την ανοικοδόμηση της χώρας. Αυτή η προσέγγιση συνάδει με την προηγούμενη στρατηγική της ΕΕ για τη χρησιμοποίηση δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Η ανοικοδόμηση κρίνεται απαραίτητη για την αποκατάσταση της ενότητας και της σταθερότητας της Συρίας, αλλά και για την εξασφάλιση ενός καλύτερου μέλλοντος για τον λαό της.
Δημοκρατική μετάβαση
Το έγγραφο υπογραμμίζει τη σημασία μιας ομαλής και συμπεριληπτικής μετάβασης εξουσίας, με σεβασμό στην ανεξαρτησία, την εδαφική ακεραιότητα και την ενότητα της χώρας. Ζητείται η ενεργός συμμετοχή της ΕΕ στην ανάπτυξη, την ανασυγκρότηση και την ανθρωπιστική βοήθεια.
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου τόνισε ότι δεν πρέπει να αντικατασταθεί ένα δεσποτικό καθεστώς με ένα άλλο, και η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στη διαδικασία μετάβασης.
Προστασία των μειονοτήτων
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία των μειονοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς της Συρίας. Προτείνεται η χρηματοδότηση έργων για την προστασία των θρησκευτικών μνημείων και η συνεργασία με ΟΗΕ και ανθρωπιστικούς οργανισμούς.
Επιπλέον, ζητείται ο διορισμός ειδικού απεσταλμένου της ΕΕ για τη Συρία, καθώς και η λειτουργία ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας στη Δαμασκό για την παρακολούθηση της κατάστασης.
Στήριξη εθελοντικών επιστροφών
Η στήριξη των εθελοντικών επιστροφών των Σύρων στις εστίες τους αποτελεί προτεραιότητα, με τη συνεργασία περιφερειακών εταίρων και την ενεργοποίηση μηχανισμού της ΕΕ για την εφαρμογή της απόφασης 2254 του ΟΗΕ.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα, ως μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ από 1ης Ιανουαρίου 2025 και με ισχυρούς δεσμούς στον αραβικό κόσμο, δεσμεύεται να συμβάλει στην αποκατάσταση της ειρήνης και της ευημερίας στη Συρία, με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο.
Νέα ευρωπαϊκή βοήθεια στην Τουρκία
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ενίσχυση ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ προς την Τουρκία για τη διαχείριση του μεταναστευτικού. Παράλληλα, η ΕΕ θα επανεξετάσει τις σχέσεις της με τη νέα ηγεσία της Συρίας και θα επαναλειτουργήσει την αντιπροσωπεία της στη Δαμασκό.
Η κρίση στη Συρία παραμένει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τη διεθνή κοινότητα. Οι πρωτοβουλίες Ελλάδας, Κύπρου και Αυστρίας αποσκοπούν στη διαμόρφωση ενός σχεδίου που θα εγγυάται την ειρήνη, τη σταθερότητα και τη δημοκρατική μετάβαση στην περιοχή.
