Σε νέο καθεστώς μπαίνουν τα δάνεια που παραμένουν σε ενεργές ρυθμίσεις του νόμου Κατσέλη, με τη νομοθετική παρέμβαση του Υπουργείου Οικονομικών να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι τόκοι, μετά και από την απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.
Σύμφωνα με την τροπολογία του υπουργείου Οικονομικών που κατατέθηκε στη Βουλή και ψηφίζεται σήμερα Τετάρτη (24.6.2026), τα δάνεια του νόμου Κατσέλη που καλύπτονται είναι εκείνα για τα οποία υπάρχει ενεργή δικαστική ρύθμιση διάσωσης κύριας κατοικίας, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η αποπληρωμή και χωρίς να έχει εκπέσει ο οφειλέτης από τη ρύθμιση. Για αυτές τις περιπτώσεις, οι τόκοι δεν θα υπολογίζονται πλέον πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής, αλλά πάνω στη μηνιαία δόση που έχει οριστεί από το δικαστήριο.
Αντίθετα, εκτός του αναδρομικού μηχανισμού μένουν οι υποθέσεις που έχουν ήδη κλείσει, καθώς και οι περιπτώσεις στις οποίες έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για έκπτωση του οφειλέτη από τη ρύθμιση. Εκτός μένει επίσης ο εξωδικαστικός μηχανισμός, όπως και οι ρυθμίσεις του νόμου 4605/2019, για τις οποίες διατηρείται ο υπολογισμός της μηνιαίας δόσης ως τοκοχρεολυτικής δόσης επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής.
Πού μπαίνει η διαχωριστική γραμμή
Το βασικό κριτήριο είναι αν η ρύθμιση είναι ενεργή. Αυτό σημαίνει ότι ο οφειλέτης εξακολουθεί να αποπληρώνει με βάση τη δικαστική απόφαση και δεν έχει χαθεί το καθεστώς προστασίας λόγω παρατεταμένης μη πληρωμής. Σε αυτή την κατηγορία ενεργοποιείται ο νέος τρόπος υπολογισμού και από εδώ και πέρα η δόση περιορίζεται, επειδή ο τόκος επιβάλλεται μόνο στη μηνιαία καταβολή.
Η δεύτερη αλλαγή αφορά το παρελθόν. Όσοι πλήρωναν υψηλότερα ποσά, επειδή ο τόκος υπολογιζόταν με δυσμενέστερη μέθοδο, δεν θα πάρουν πίσω χρήματα στον λογαριασμό τους. Η διαφορά θα αναγνωριστεί ως κεφάλαιο που έχει ήδη πληρωθεί και θα αφαιρεθεί από τις τελευταίες δόσεις ή από το υπόλοιπο της οφειλής.
Για παράδειγμα, σε ενδεικτική περίπτωση οφειλής 90.000 ευρώ με διάρκεια 240 μηνών και επιτόκιο 3,6%, η παλαιά μέθοδος θα μπορούσε να οδηγεί σε δόση περίπου 527 ευρώ. Με τον νέο τρόπο, η μηνιαία επιβάρυνση υποχωρεί κοντά στα 376 ευρώ, καθώς το βασικό ποσό αποπληρωμής κεφαλαίου είναι 375 ευρώ και ο τόκος υπολογίζεται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση. Η διαφορά φτάνει περίπου τα 151 ευρώ τον μήνα.
Τι σημαίνει αυτό για τις παλιές πληρωμές
Αν ο ίδιος δανειολήπτης κατέβαλλε την υψηλότερη δόση για 24 μήνες, το υπερβάλλον ποσό θα έφτανε περίπου τα 3.624 ευρώ. Με βάση τη λογική της διάταξης, το ποσό αυτό δεν επιστρέφεται ως μετρητά, αλλά μειώνει τις επόμενες υποχρεώσεις. Πρακτικά, μπορεί να κόψει περίπου εννέα έως δέκα τελευταίες δόσεις των 376 ευρώ.
Σε δεύτερο ενδεικτικό παράδειγμα, για οφειλή 120.000 ευρώ με διάρκεια 300 μηνών και την ίδια υπόθεση επιτοκίου, η παλαιά τοκοχρεολυτική δόση θα μπορούσε να κινείται κοντά στα 607 ευρώ. Με τη νέα βάση υπολογισμού, η δόση πέφτει περίπου στα 401 ευρώ, καθώς το κεφάλαιο αποπληρώνεται με 400 ευρώ τον μήνα και ο τόκος περιορίζεται στη μηνιαία καταβολή. Η μηνιαία διαφορά προσεγγίζει τα 206 ευρώ.
Εάν σε αυτή την περίπτωση είχαν ήδη καταβληθεί υψηλότερες δόσεις για 30 μήνες, το υπερβάλλον ποσό θα διαμορφωνόταν περίπου στα 6.180 ευρώ. Αυτό μεταφράζεται σε ταχύτερη έξοδο από τη ρύθμιση, καθώς το ποσό αφαιρείται από τις τελευταίες καταβολές και περιορίζει τον αριθμό των δόσεων που απομένουν.
Η πρακτική σημασία της ρύθμισης είναι ότι η ελάφρυνση κινείται σε δύο χρόνους. Από τη μία πλευρά, μειώνεται η τρέχουσα δόση για όσους παραμένουν σε ενεργό καθεστώς. Από την άλλη, οι παλαιότερες υπερπληρωμές μετατρέπονται σε αποπληρωμένο κεφάλαιο και δεν χάνονται για τον συνεπή οφειλέτη.
Γιατί δεν καλύπτονται όλες οι περιπτώσεις
Το όριο που βάζει η διάταξη στις κλεισμένες ή εκπτωτικές υποθέσεις έχει πρακτική και νομική σημασία. Στις περατωμένες ρυθμίσεις, η οφειλή θεωρείται ότι έχει ήδη κλείσει. Στις περιπτώσεις έκπτωσης, η ρύθμιση έχει χαθεί λόγω μη τήρησης των υποχρεώσεων. Άρα η αναδρομική επανεξέταση αυτών των φακέλων θα άνοιγε ξανά παλιές υποθέσεις, αντί να εφαρμοστεί η νέα μέθοδος σε όσους εξακολουθούν να πληρώνουν.
Η ρύθμιση αφήνει αμετάβλητο και το πλαίσιο του εξωδικαστικού. Εκεί η δόση έχει συμφωνηθεί με διαφορετικό μηχανισμό, με βάση το συνολικό ποσό της ρυθμιζόμενης οφειλής, και όχι με τη λογική της δικαστικά καθορισμένης μηνιαίας δόσης του νόμου Κατσέλη.
