Πρόσθετα περιθώρια για μέτρα κατά της ακρίβειας διεκδικεί η Αθήνα αυτή την εβδομάδα στη Σύνοδο Κορυφής της Πέμπτης και της Παρασκευής (15 & 16 Οκτωβρίου), με στόχο να χρηματοδοτήσει περισσότερες παρεμβάσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις που επιβαρύνονται από το ενεργειακό κόστος.
Η ακρίβεια βρίσκεται ήδη στην ατζέντα της διήμερης Συνόδου Κορυφής, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν προσωρινές και στοχευμένες ενισχύσεις, δίνοντας κατευθύνσεις στην Κομισιόν. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να αυξηθεί το ποσό που μπορεί να διαθέσει, τηρώντας τις δεσμεύσεις για τις δημόσιες δαπάνες.
Στη χθεσινή κυριακάτικη ανασκόπησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανήλθε στην ανάγκη διατήρησης εφεδρειών για τον χειμώνα, παράλληλα με την κοινωνική στήριξη και τις πρόωρες αποπληρωμές χρέους. Επανέλαβε τις προβλέψεις για ανάπτυξη 2% φέτος και 2,3% το 2027 και παρέθεσε τις παρεμβάσεις για τη βιομηχανία και τους αλιείς, καθώς και την ευρωπαϊκή έγκριση για ενεργειακές επενδύσεις σχεδόν 1 δισ. ευρώ.
Η διαπραγμάτευση για τις ενισχύσεις
Η ελληνική πρόταση βασίζεται στα επιπλέον φορολογικά έσοδα που προκαλεί η άνοδος των τιμών. Προβλέπει την εξαίρεση προσωρινών μέτρων στήριξης, έως ένα όριο, από τον υπολογισμό των καθαρών δαπανών. Ο πρωθυπουργός έχει θέσει δημόσια το αίτημα στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συνδέοντάς το κυρίως με τις πρόσθετες εισπράξεις ΦΠΑ.
Στην ίδια ευρωπαϊκή συζήτηση συμμετέχει η Ιταλία, που επιδιώκει να αναγνωριστούν οι επιπτώσεις του υψηλότερου πληθωρισμού στον σχεδιασμό των δαπανών της. Οι δύο χώρες έχουν καταθέσει ξεχωριστές επιστολές αλλά το κοινό τους πρόβλημα είναι ότι η ενεργειακή αναταραχή αυξάνει τις ανάγκες στήριξης μέσα σε ήδη συμφωνημένα όρια δαπανών.
Η Κομισιόν διατηρεί επιφυλάξεις απέναντι σε πρόσθετες εξαιρέσεις. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, μετά το Eurogroup της περασμένης Πέμπτης, έδωσε έμφαση στην τήρηση των κανόνων και στη δημοσιονομική αξιοπιστία. Η διαπραγμάτευση συνεχίζεται, με τις τιμές της ενέργειας και τις πιέσεις στις αγορές ομολόγων να απασχολούν ταυτόχρονα τις κυβερνήσεις.
Τη διπλή πίεση έχει επισημάνει και ο Κυριάκος Πιερρακάκης καθώς άλλες χώρες δίνουν μεγαλύτερο βάρος στην επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, ενώ άλλες εστιάζουν στο κόστος δανεισμού. Στη Σύνοδο, η Αθήνα επιδιώκει πολιτική στήριξη για το αίτημά της, ώστε η συζήτηση για την προστασία από την ενέργεια να αποκτήσει συγκεκριμένο δημοσιονομικό περιεχόμενο.
Τα έσοδα και το αποθεματικό του 2027
Το προσχέδιο του προϋπολογισμού αποτυπώνει το μέγεθος των εισπράξεων, αλλά και τα διαθέσιμα περιθώρια για έκτακτες ανάγκες. Τα φορολογικά έσοδα εκτιμώνται σε 75,729 δισ. ευρώ φέτος και προβλέπονται στα 77,878 δισ. ευρώ το 2027. Για τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης έχει ενσωματωθεί πρόβλεψη δαπανών 200 εκατ. ευρώ για την επόμενη χρονιά.
Η αύξηση των τιμών ενισχύει τις εισπράξεις ΦΠΑ όταν ο όγκος των αγορών παραμένει ίδιος. Ενδεικτικά, σε ένα προϊόν με καθαρή τιμή 100 ευρώ και συντελεστή 24%, ο φόρος είναι 24 ευρώ. Αν η καθαρή τιμή ανέβει στα 110 ευρώ, ο ΦΠΑ φτάνει στα 26,40 ευρώ. Ο καταναλωτής πληρώνει περισσότερο και το Δημόσιο εισπράττει επιπλέον φόρο χωρίς αλλαγή συντελεστή.
Στα συνολικά έσοδα, πάντως, επιδρούν και άλλοι παράγοντες. Το προσχέδιο καταγράφει για φέτος υπέρβαση εισπράξεων ΦΠΑ κατά 1,548 δισ. ευρώ έναντι του αρχικού στόχου, στην οποία περιλαμβάνεται έκτακτο ποσό 306 εκατ. ευρώ από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού. Αναφέρει επίσης την επίδραση της ανόδου των ταξιδιωτικών εισπράξεων.
Η ελληνική διεκδίκηση αφορά ειδικά τα πρόσθετα έσοδα που συνδέονται με τον απρόβλεπτο πληθωρισμό. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες ελέγχουν την πορεία των καθαρών δαπανών, οπότε η αύξηση των εισπράξεων χρειάζεται να συνδυαστεί με επιτρεπόμενο χώρο για νέες παρεμβάσεις. Παράλληλα, το προσχέδιο θέτει στόχο πρωτογενούς πλεονάσματος 3,3% του ΑΕΠ το 2027.
Ο προορισμός του 1 δισ. ευρώ
Η ευελιξία για ενεργειακές επενδύσεις, στην οποία αναφέρθηκε χθες ο πρωθυπουργός, αφορά διαφορετική κατηγορία δαπανών. Η επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής δίνει περιθώριο για έργα σχεδόν 1 δισ. ευρώ έως το 2028, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες για 100.000 δικαιούχους, αποθήκευση ενέργειας και ενεργειακή αναβάθμιση σχολείων και δημόσιων κτηρίων. Πρόκειται για παρεμβάσεις που αποβλέπουν στη μείωση της κατανάλωσης και της εξάρτησης από τα εισαγόμενα καύσιμα.
Η εξαίρεση αφορά το όριο αύξησης των καθαρών δαπανών. Τα ποσά εξακολουθούν να προσμετρώνται στο πρωτογενές αποτέλεσμα και στο δημόσιο χρέος. Για τη χρηματοδότηση πρόσθετων άμεσων ενισχύσεων απέναντι στην ακρίβεια, η Αθήνα επιδιώκει περαιτέρω ευελιξία μέσα από την ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση.
Η στήριξη πριν από τον χειμώνα
Στο εσωτερικό, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει παρέμβαση εκτιμώμενου ύψους 95 εκατ. ευρώ για το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας. Στη χθεσινή ανασκόπηση, ο πρωθυπουργός συνέδεσε τη στήριξη κλάδων όπως τα τρόφιμα, τα χαρτικά, τα πλαστικά και τα τσιμέντα με το κόστος παραγωγής και τις τελικές τιμές των προϊόντων.
Για τα καύσιμα, η σειρά προτεραιότητας που έχει θέσει ξεκινά από το πετρέλαιο θέρμανσης και συνεχίζεται με το ντίζελ και τη βενζίνη. Η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης αρχίζει στις 15 Οκτωβρίου, την ίδια ημέρα που ξεκινά η Σύνοδος Κορυφής. Ο κυβερνητικός σχεδιασμός περιλαμβάνει παρέμβαση στην τιμή και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης.
Στους αλιείς, ο διπλασιασμός της επιδότησης πετρελαίου φτάνει έως τα 32 λεπτά ανά λίτρο και αφορά το διάστημα Απριλίου–Αυγούστου. Για την περαιτέρω ενίσχυση του κλάδου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρέπεμψε σε περισσότερες πληροφορίες προς το τέλος Οκτωβρίου.
