Η παγκόσμια αεροπορική βιομηχανία εισέρχεται στη θερινή περίοδο αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις κόστους των τελευταίων ετών, καθώς οι τιμές στα αεροπορικά καύσιμα έχουν εκτοξευθεί και η προσφορά jet fuel παραμένει υπό έντονη πίεση, με τις αεροπορικές εταιρείες να βρίσκονται σε πολύ δύσκολη θέση.
Η κρίση στα καύσιμα που συνδέεται με τις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και τις διαταραχές στις θαλάσσιες ενεργειακές ροές, έχει ήδη προκαλέσει αυξήσεις εισιτηρίων, περικοπές πτήσεων και φόβους για περαιτέρω αναταράξεις στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου, την ώρα που οι αεροπορικές εταιρείες αναζητούν λύσεις
H τιμή του jet fuel έχει εκτιναχθεί από επίπεδα περίπου 85–90 δολαρίων ανά βαρέλι (πριν τις 28 Φεβρουαρίου, όταν και ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν) σε 181,22 δολάρια και σε ορισμένες αγορές ακόμη υψηλότερα -όπως στην Ευρώπη, στα 187,18 δολάρια το βαρέλι- μέσα σε λίγους μήνες, σύμφωνα με στοιχεία του ΙΑΤΑ.
Για τις αεροπορικές εταιρείες, το καύσιμο αποτελεί 25% έως 30% του συνολικού λειτουργικού κόστους, γεγονός που σημαίνει ότι κάθε απότομη άνοδος των τιμών περνά σχεδόν άμεσα στην κερδοφορία και στις τιμές των εισιτηρίων.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δεχθούν πολύ μεγάλο πλήγμα οι αεροπορικές εταιρείες και κάποιες να απειλούνται με οριστικό λουκέτο, όπως συνέβη πρόσφατα με την Spirit Airlines. Σημειώνεται ότι στα μέσα Απριλίου ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, (ΙΕΑ), Φέιθ Μπιρόλ, είχε τονίσει πως «η Ευρώπη έχει ίσως αποθέματα για έξι ακόμα εβδομάδες». Στη συνέχεια η Κομισιόν διέψευσε πως υπάρχει ζήτημα επάρκειας καυσίμων, αλλά ήδη ο φόβος ανεπάρκειας καυσίμων μέσα στις επόμενες μέρες επιβεβαιώνεται από τις ίδιες τις εταιρείες.
Εντός Μάϊου θα φανούν οι ελλείψεις
Η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ) τονίζει μέσω του Γενικού Διευθυντή της, Γουίλι Γουός, πως «μέχρι το τέλος Μαΐου μπορεί να αρχίσουμε να βλέπουμε ορισμένες ακυρώσεις πτήσεων στην Ευρώπη λόγω έλλειψης αεροπορικού καυσίμου. Αυτό ήδη συμβαίνει σε ορισμένα μέρη της Ασίας. Παράλληλα με κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξασφάλιση εναλλακτικών γραμμών εφοδιασμού, είναι σημαντικό οι αρχές να διαθέτουν σαφώς επικοινωνημένα και καλά συντονισμένα σχέδια σε περίπτωση που καταστεί αναγκαίος ο περιορισμός/δελτίο στην κατανάλωση καυσίμων, συμπεριλαμβανομένης και της ελάφρυνσης των slot»,
Ποιες χώρες είναι πιο ευάλωτες
Η κρίση δεν επηρεάζει όλες τις αγορές το ίδιο. Οι πλέον ευάλωτες είναι εκείνες που εξαρτώνται έντονα από εισαγόμενο jet fuel ή από τον τουρισμό. Το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρείται από αναλυτές μία από τις πλέον ευάλωτες αγορές της Ευρώπης λόγω μεγάλης εξάρτησης από εισαγωγές αλλά και εξαιτίας των χαμηλών αποθεμάτων jet fuel. Βρετανικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η χώρα λειτουργεί με «κρίσιμα χαμηλά αποθέματα», κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο αν παραταθεί η κρίση.
Χώρες όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία μπορεί να μην έχουν το ίδιο πρόβλημα αποθεμάτων, όμως είναι ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω της μεγάλης εξάρτησής τους από τον θερινό τουρισμό. Η άνοδος του κόστους μεταφοράς μεταφράζεται άμεσα σε ακριβότερα πακέτα διακοπών και πιέσεις στις κρατήσεις.
Προορισμοί όπως οι Μαλδίβες, οι Σεϋχέλλες και ο Μαυρίκιος συγκαταλέγονται στις πιο ευάλωτες τουριστικές οικονομίες παγκοσμίως, καθώς η πρόσβασή τους εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από αεροπορικές συνδέσεις.
Στην Ασία, χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Σιγκαπούρη πλήττονται έντονα λόγω μεγάλης κατανάλωσης jet fuel και ισχυρής εξάρτησης από προμήθειες που συνδέονται με τη Μέση Ανατολή.
Το πλεονέκτημα της Ελλάδας
Πάντως στην ελληνική αγορά υπάρχουν κάποιες δικλείδες ασφαλείας, δεδομένου ότι η χώρα διαθέτει διυλιστήρια ικανά να παράγουν αεροπορικό καύσιμο.
Τόσο η Motor Oil όσο και η HELLENiQ ENERGY, οι δύο μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι στη χώρα διαθέτουν την τεχνογνωσία, τον μηχανολογικό εξοπλισμό και τις γραμμές παραγωγής προκειμένου να επεξεργαστούν το πετρέλαιο -πρώτη ύλη- σε συνδυασμό με χημικές ουσίες και άλλα στοιχεία που απαιτεί το αεροπορικό καύσιμο ως τελικό προϊόν, είτε για την πολεμική αεροπορία, είτε για τα εμπορικά επιβατικά αεροσκάφη.
Σημειώνεται ότι χρησιμοποιείται άλλου τύπου καύσιμο για τα στρατιωτικά αεροσκάφη και καύσιμο υψηλότερων προδιαγραφών για εμπορικά αεροσκάφη τύπου Airbus και Boeing, το οποίο απαιτεί αντιπαγωτικά πρόσθετα, αντιδιαβρωτικά βελτιωμένη θερμική σταθερότητα και υψηλότερο flash point (σημείο ανάφλεξης).
Τι περιμένουμε στη θερινή σεζόν
Οι αεροπορικές ήδη μετακυλίουν μέρος του κόστους στους επιβάτες, είτε μέσω άμεσων αυξήσεων ναύλων είτε μέσω επιπρόσθετων χρεώσεων στα καύσιμα. Αυτό αναμένεται να πλήξει κυρίως τον τουρισμό χαμηλού προϋπολογισμού, καθώς οι εταιρείες τείνουν να διατηρούν τις πλέον κερδοφόρες γραμμές και να περιορίζουν μικρότερα περιφερειακά αεροδρόμια, εποχικά δρομολόγια χαμηλότερης πληρότητας, δρομολόγια μικρών αποστάσεων χαμηλού περιθωρίου, ενώ ασκούν πίεση σε μικρότερα αεροδρόμια.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία αεροδρομίων προειδοποιεί ότι μικρότερα περιφερειακά hubs μπορεί να δεχθούν δυσανάλογο πλήγμα αν συνεχιστούν οι ακυρώσεις.
Για την Ελλάδα, στην περίτωση που παραταθεί η κρίση, ο κίνδυνος είναι κυρίως έμμεσος αλλά ουσιαστικός. Ως τουριστική οικονομία με έντονη εξάρτηση από τις αεροπορικές αφίξεις, η χώρα ενδέχεται να δει ακριβότερες πτήσεις προς νησιωτικούς προορισμούς, μικρότερη διαθεσιμότητα σε δευτερεύοντα αεροδρόμια, πίεση στις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής. Παράλληλα, αναμένεται μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε παγκόσμιους προορισμούς όπως η Μύκονος και η Σαντορίνη, αλλά και ευαλωτότητα για τους «φθηνούς» προορισμούς της χώρας.
