Απαντήσεις σε σειρά ερωτημάτων που έχουν τεθεί με αφορμή τις δύο πρόσφατες μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής σε αλυσίδες εστίασης και διανομής φαγητού δίνουν πηγές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), τονίζοντας ότι οι έλεγχοι της Αρχής δεν περιορίζονται στις μικρές επιχειρήσεις.
Οι ίδιες πηγές εξηγούν ότι η ΑΑΔΕ και η Ελληνική Αστυνομία λειτουργούν συμπληρωματικά για την πάταξη της φοροδιαφυγής, καθώς χρησιμοποιούν διαφορετικά μέσα και μεθόδους έρευνας, και επισημαίνουν ότι έχουν ήδη ζητηθεί επίσημα στοιχεία για να ελεγχθεί τυχόν εμπλοκή υπαλλήλων της Αρχής στις υπό διερεύνηση υποθέσεις.
Χιλιάδες έλεγχοι κάθε χρόνο
Στο ερώτημα αν «η ΑΑΔΕ δεν κάνει ελέγχους», το οποίο τέθηκε με αφορμή το γεγονός ότι τις δύο μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής ερεύνησε η ΕΛ.ΑΣ., πηγές της Αρχής απαντούν ότι η ΑΑΔΕ πραγματοποιεί χιλιάδες ελέγχους κάθε χρόνο. Μόνο το 2025 πραγματοποίησε 31.500 τακτικούς ελέγχους και βεβαίωσε φόρους και πρόστιμα συνολικού ύψους 2,8 δισ. ευρώ. Διενήργησε 1.165 έρευνες για απάτη στον ΦΠΑ, από τις οποίες εντοπίστηκαν διαφυγόντα έσοδα άνω των 457 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, έγιναν 68.400 επιτόπιοι έλεγχοι σε όλη τη χώρα, με την παραβατικότητα να διαμορφώνεται στο 34,2% και τις αναστολές λειτουργίας να φτάνουν τις 680. Το α΄ τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 8.000 έλεγχοι και μόνο το διάστημα 20–26 Ιουλίου έγιναν άλλοι 2.252. Ο σχεδιασμός για το 2026 προβλέπει τουλάχιστον 72.800 ελέγχους.
Από το 2017, οπότε συστάθηκε η ΑΑΔΕ, μέχρι σήμερα, οι ελεγκτικές υπηρεσίες της έχουν πραγματοποιήσει 260.000 τακτικούς και 791.000 επιτόπιους ελέγχους, βεβαιώνοντας συνολικά 22,3 δισ. ευρώ σε φόρους και πρόστιμα. Έχουν διενεργήσει επίσης 10.400 ειδικές έρευνες φοροδιαφυγής για απάτη στον ΦΠΑ, με συνολικά διαφυγόντα έσοδα 4,3 δισ. ευρώ.
Έλεγχοι και σε μεγάλες επιχειρήσεις
Στην κριτική ότι η ΑΑΔΕ ελέγχει κατά κύριο λόγο «μικρούς» φορολογουμένους, οι ίδιες πηγές απαντούν ότι η Αρχή διαθέτει ειδικές ελεγκτικές μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογουμένους μεγάλου πλούτου, καθώς και για μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις.
Σημειώνουν επίσης ότι, μετά την ενσωμάτωση του ΣΔΟΕ στις Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ), έχει δημιουργηθεί ειδική υπηρεσία για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του οικονομικού εγκλήματος. Υπενθυμίζουν, παράλληλα, ότι οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ έχουν αποκαλύψει μεγάλες υποθέσεις κυκλωμάτων φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου, με ποσά εκατομμυρίων ευρώ.
Ο ρόλος της ΕΛ.ΑΣ.
Στο ερώτημα γιατί τις συγκεκριμένες υποθέσεις αποκάλυψε η αστυνομία, πηγές της ΑΑΔΕ αναφέρουν ότι η αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, όπως και άλλων μορφών παραβατικότητας, δεν είναι πάντα υπόθεση μίας υπηρεσίας. Η ΑΑΔΕ και η ΕΛ.ΑΣ. λειτουργούν συμπληρωματικά και έχουν συνεργαστεί σε σειρά υποθέσεων για την αντιμετώπιση εγκληματικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στο λαθρεμπόριο και τη φοροδιαφυγή.
Η αστυνομική έρευνα έχει στη διάθεσή της διαφορετικά μέσα από τον φορολογικό έλεγχο, όπως τη δυνατότητα τηλεφωνικών επισυνδέσεων και παρακολουθήσεων. Η ΕΛ.ΑΣ. έχει επίσης πρόσβαση στα συστήματα της ΑΑΔΕ για τις έρευνές της, ενώ οι δύο υπηρεσίες συντονίζονται ώστε να αποφεύγεται η διεξαγωγή παράλληλων ερευνών στις ίδιες υποθέσεις.
Πώς ελέγχονται φαινόμενα διαφθοράς
Για τον εντοπισμό φαινομένων διαφθοράς, η ΑΑΔΕ επενδύει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στην ψηφιοποίηση των διαδικασιών και στην απόσταση μεταξύ ελεγκτή και ελεγχόμενου. Τα τελευταία χρόνια έχει αναδιατάξει τις υπηρεσίες της, δημιουργώντας Ελεγκτικά Κέντρα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, και προχωρά στη δημιουργία αντίστοιχων κέντρων σε όλη τη χώρα.
Στα Ελεγκτικά Κέντρα που λειτουργούν ήδη, οι υποθέσεις κατανέμονται με αλγόριθμο, με αποτέλεσμα, για παράδειγμα, φορολογούμενοι της Αττικής να ελέγχονται από ελεγκτές της Θεσσαλονίκης. Από το 2027 ο μηχανισμός αυτός επεκτείνεται σε όλη τη χώρα. Παράλληλα, το 70% των επιτόπιων ελέγχων της ΑΑΔΕ διενεργείται από ελεγκτές που προέρχονται από υπηρεσίες άλλων περιφερειών.
Η αύξηση των δημοσίων εσόδων
Οι ίδιες πηγές επισημαίνουν ότι η ΑΑΔΕ εντοπίζει και η ίδια ανάλογες πρακτικές, ενώ ο ρόλος της είναι να αντιμετωπίζει τη φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο στο σύνολο της οικονομίας, μέσω ψηφιακών διασταυρώσεων, ελέγχων και μηχανισμών είσπραξης οφειλών.
Για τα αποτελέσματα της δράσης της Αρχής, επικαλούνται την αύξηση των δημοσίων εσόδων από 47 δισ. ευρώ το 2017 σε 75 δισ. ευρώ το 2025, δηλαδή κατά 60% σε οκτώ χρόνια.
Για το 2026 εκτιμούν ότι τα έσοδα θα ξεπεράσουν τα 77 δισ. ευρώ. «Ουδέποτε στη νεότερη ιστορία της χώρας έχει καταγραφεί τέτοια σταθερή και συνεχόμενη αύξηση των δημοσίων εσόδων και ταυτόχρονη μείωση της φοροδιαφυγής», αναφέρουν οι ίδιες πηγές.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της φορολογικής διοίκησης, η εφαρμογή του myDATA και η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές συνδέονται με τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ πρόσθετων εσόδων ετησίως από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν που επικαλούνται οι πηγές της ΑΑΔΕ, το κενό ΦΠΑ περιορίστηκε από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το κενό ΦΠΑ αποτυπώνει τη διαφορά ανάμεσα στα έσοδα που θα μπορούσαν θεωρητικά να εισπραχθούν βάσει της νομοθεσίας και σε εκείνα που τελικά εισπράττονται. Η μείωσή του αποτελεί ένδειξη βελτίωσης της εισπραξιμότητας και της φορολογικής συμμόρφωσης, χωρίς να συνεπάγεται εξάλειψη της φοροδιαφυγής.
Τι καταγράφει το myDATA
Στο ερώτημα γιατί το myDATA δεν εντόπισε τη φοροδιαφυγή στις δύο αλυσίδες, πηγές της ΑΑΔΕ αναφέρουν ότι το σύστημα καταγράφει τα φορολογικά στοιχεία που εκδίδονται και διαβιβάζονται. Δεν έχει πρόσβαση στα εσωτερικά συστήματα παραγγελιών, κρατήσεων ή αποθηκών μιας επιχείρησης. Τα προγράμματα παραγγελιοληψίας και εσωτερικής διαχείρισης είναι εμπορικά προγράμματα των επιχειρήσεων, τα οποία δεν επικοινωνούν απευθείας με το myDATA και δεν διαβιβάζουν στοιχεία εσωτερικής λειτουργίας στην ΑΑΔΕ. Όπως σημειώνουν οι ίδιες πηγές, στην αγορά υπάρχουν χιλιάδες τέτοια προγράμματα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε επιχείρησης.
Η ΑΑΔΕ αδειοδοτεί τα προγράμματα έκδοσης φορολογικών παραστατικών, όπως αποδείξεων, τιμολογίων, δελτίων αποστολής και δελτίων παραγγελίας για επιχειρήσεις εστίασης με τραπέζια, ύστερα από πιστοποίηση από ειδική επιτροπή στην οποία συμμετέχουν ο Σύνδεσμος Εταιρειών Πληροφορικής Ελλάδας (ΣΕΠΕ) και ο ΣΕΒ. Στο παρελθόν η Αρχή έχει εντοπίσει λογισμικά που παραποιούσαν αποδείξεις, όπως στην υπόθεση της επιχείρησης που έγινε γνωστή ως «Χάρτινος Δράκος», τον Ιούλιο του 2024.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η νομοθεσία δεν υποχρεώνει τις αλυσίδες εστίασης που λειτουργούν με take away και delivery να χρησιμοποιούν σύστημα παραγγελιοληψίας μέσω πιστοποιημένου παρόχου. Τα συστήματα παραγγελιοληψίας τους δεν συνδέονται με το myDATA.
Με βάση όσα έχουν γίνει γνωστά από την έρευνα, για ορισμένες παραγγελίες που καταχωρίζονταν ως «κέρασμα» δεν εκδιδόταν απόδειξη. Μια συναλλαγή που εξοφλείται με μετρητά χωρίς να εκδοθεί φορολογικό στοιχείο δεν καταγράφεται στο myDATA ούτε εμφανίζεται στις κινήσεις του τραπεζικού λογαριασμού της επιχείρησης. Τέτοιες πρακτικές, αναφέρουν οι πηγές της ΑΑΔΕ, μπορούν να εντοπιστούν μέσω εμπεριστατωμένων καταγγελιών που αποκαλύπτουν πώς λειτουργεί ένα εσωτερικό λογισμικό παραγγελιοληψίας ή από άλλα στοιχεία στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης ή των λογιστών της, όπως τα «διπλά βιβλία».
Τι διαβιβάζεται στο myDATA
Όπως διευκρινίζουν πηγές της ΑΑΔΕ, με βάση τη νομοθεσία διαβιβάζονται μόνο τα δελτία που αφορούν τη διαχείριση ανοικτών τραπεζιών για είδη που σερβίρονται σε χώρους εστίασης. Συγκεκριμένα, το Δελτίο Παραγγελίας Εστίασης αφορά επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν υπηρεσίες παρόχου και καταγράφει τις παραγγελίες ανοικτών τραπεζιών, με υποχρεωτική διαβίβαση στο myDATA.
Μια επιχείρηση που λειτουργεί αποκλειστικά με take away και delivery, χωρίς σερβίρισμα σε τραπέζια, δεν έχει αυτή την υποχρέωση. Μπορεί να χρησιμοποιεί οποιοδήποτε σύστημα παραγγελιοληψίας, ενώ στην αγορά υπάρχουν χιλιάδες τέτοια συστήματα που δεν πιστοποιούνται ούτε συνδέονται με το myDATA.
Η επένδυση των 6 εκατ. ευρώ
Στην κριτική ότι το myDATA «κόστισε 6 εκατομμύρια ευρώ αλλά είναι άχρηστο», απαντούν ότι πρόκειται για το πιο σύγχρονο εργαλείο συνεχούς παρακολούθησης συναλλαγών στην Ευρώπη και ένα από τα πιο σύγχρονα παγκοσμίως. Όπως αναφέρουν, το σύστημα αναπτύχθηκε εσωτερικά από την ΑΑΔΕ, με δικές της δυνάμεις, σε συνεργασία με όλους τους επιχειρηματικούς φορείς και με τη συμβολή του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.
Κατά τις ίδιες πηγές, η ανάπτυξη του συστήματος δεν κόστισε στο Δημόσιο «ούτε 1 ευρώ». Η επένδυση των 6 εκατ. ευρώ αφορά την ανάπτυξη ειδικού λογισμικού για την αξιοποίηση των δεδομένων του myDATA με επιχειρησιακή και τεχνητή νοημοσύνη. Παράλληλα, χαρακτηρίζουν το κόστος αυτό μικρό σε σχέση με τα τουλάχιστον 4 δισ. ευρώ που, όπως αναφέρουν, έχει αποδώσει το myDATA, καθώς και με τα έσοδα που αναμένεται να αποδώσει τα επόμενα χρόνια.
Το myDATA, όπως εξηγούν, επιτρέπει τη διασταύρωση των συναλλαγών που διαβιβάζονται στην ΑΑΔΕ και την προσυμπλήρωση των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος. Οι συναλλαγές με μετρητά για τις οποίες δεν εκδίδονται αποδείξεις μένουν εκτός συστήματος. Γι’ αυτό, στους ελέγχους της η ΑΑΔΕ συνδυάζει τα στοιχεία του myDATA με την ανάλυση κινδύνου το Appodixi και τις καταγγελίες πολιτών, ώστε οι ελεγκτές να έχουν στη διάθεσή τους καλύτερες πληροφορίες για τους ελέγχους στο πεδίο.
Οι διασταυρώσεις στο «Χωριάτικο»
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η υπόθεση της αλυσίδας «Χωριάτικο» έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, καθώς αφορά μεγάλο δίκτυο επιχειρήσεων στο οποίο, όπως αναφέρουν, καταγράφονταν κυρίως άλλες μορφές παραβατικότητας και δευτερευόντως φοροδιαφυγή. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η ΑΑΔΕ είχε εντοπίσει τις δραστηριότητες του κυκλώματος και οι υπηρεσίες της είχαν ξεκινήσει έρευνες εδώ και μήνες.
Στο πλαίσιο της συνεργασίας με την ΕΛ.ΑΣ. και κατόπιν εντολών των αρμόδιων εισαγγελέων, η ΑΑΔΕ ανέμενε την ολοκλήρωση της αστυνομικής έρευνας. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η Αρχή θα ολοκληρώσει τους ελέγχους της όπως προβλέπει ο νόμος, λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα της αστυνομίας.
Ερευνάται η εμπλοκή υπαλλήλων
Το ενδεχόμενο εμπλοκής υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης βρίσκεται υπό διερεύνηση, με τις ίδιες πηγές να τονίζουν ότι η Αρχή επιδεικνύει μηδενική ανοχή στη διαφθορά και ότι, όταν υπάρχει βάσιμη καταγγελία, κινούνται άμεσα η πειθαρχική και η ποινική διαδικασία.
Μόνο το 2025, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πραγματοποιήθηκαν 95 έλεγχοι, από τους οποίους σε 25 προέκυψαν αδικήματα ή παραπτώματα που αφορούσαν 58 υπαλλήλους. Σε αυτοδίκαιη αργία τέθηκαν 17 υπάλληλοι, δύο εξέπεσαν από την υπηρεσία μετά από αμετάκλητη απόφαση και υπήρξε μία οριστική παύση.
Όπως τονίζουν πηγές της φορολογικής διοίκησης, «η συνεργασία της ΑΑΔΕ με την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛΑΣ, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις ελληνικές εισαγγελικές αρχές είναι ισχυρότερη από ποτέ και έχει οδηγήσει σε σειρά συλλήψεων εφοριακών και τελωνειακών που φέρονται να έχουν διαπράξει αξιόποινες πράξεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους».
