Την ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει μεγαλύτερη οικονομική και χρηματοπιστωτική αυτονομία, χωρίς να απομονωθεί από την παγκόσμια οικονομία, υπογράμμισε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποιώντας για τις αυξανόμενες εξαρτήσεις της ΕΕ από τρίτες χώρες και τις συνέπειες που αυτές μπορεί να έχουν στην ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητά της.
Μιλώντας στο Φόρουμ Ειρήνης του Παρισιού, η επικεφαλής της ΕΚΤ υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να ενισχύσει τη θέση της στις διεθνείς αλυσίδες παραγωγής και αξίας, επενδύοντας στην καινοτομία, στις νέες τεχνολογίες και στη δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας κεφαλαιαγοράς.
«Θα παραμείνουμε αναντικατάστατοι μόνο εάν συνεχίσουμε να καινοτομούμε διαρκώς», τόνισε, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία της για την ευρωπαϊκή οικονομική κυριαρχία.
Η Λαγκάρντ ξεκαθάρισε ότι η ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας δεν συνεπάγεται πλήρη οικονομική αυτάρκεια. Αντίθετα, προειδοποίησε ότι μια προσπάθεια παραγωγής όλων των αγαθών και υπηρεσιών εντός της Ευρώπης θα μπορούσε να υπονομεύσει την ανάπτυξή της.
Στόχος, όπως εξήγησε, πρέπει να είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να καταστεί αναντικατάστατος κρίκος στην παγκόσμια παραγωγή και το διεθνές εμπόριο, ώστε να περιορίσει τις συνέπειες των εξωτερικών της εξαρτήσεων και να διατηρήσει ισχυρή διαπραγματευτική θέση στη διεθνή οικονομία.
«Εξαιρετικά επείγουσα» η ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών
Κατά την έναρξη της συζήτησης με τίτλο «Πόσο μακριά πρέπει να φθάσει η ευρωπαϊκή κυριαρχία;», τη δεύτερη και τελευταία ημέρα του Φόρουμ, η Λαγκάρντ έθεσε ως άμεση προτεραιότητα την επιτάχυνση της Ένωσης των Κεφαλαιαγορών.
Όπως επισήμανε, η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει τις κατάλληλες συνθήκες ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να αντλούν κεφάλαια, να αναπτύσσονται και να υλοποιούν τα επενδυτικά τους σχέδια εντός της ευρωπαϊκής αγοράς.
«Ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, δεν βλέπω πιο επείγουσα προτεραιότητα από τη δημιουργία μιας πραγματικής Ένωσης Κεφαλαιαγορών», τόνισε χαρακτηριστικά.
Η επικεφαλής της ΕΚΤ εξέφρασε τον προβληματισμό της για το γεγονός ότι πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, όταν αναζητούν χρηματοδότηση, αναγκάζονται να στραφούν σε αγορές εκτός Ευρώπης, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, επειδή δεν μπορούν να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα κεφάλαια από το ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
«Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι ταλαντούχοι άνθρωποι που αναπτύσσουν επιχειρηματικά σχέδια στην Ευρώπη μπορούν να τα υλοποιούν εδώ», υπογράμμισε.
Για τον λόγο αυτό, τάχθηκε υπέρ της βαθύτερης χρηματοπιστωτικής ενοποίησης, αλλά και της ενίσχυσης των ευρωπαϊκών ενεργειακών και τεχνολογικών υποδομών, προκειμένου να περιοριστούν οι εξωτερικές ευπάθειες της οικονομίας χωρίς να θυσιαστούν η ανάπτυξη και η καινοτομία.
Οικονομική κυριαρχία χωρίς απομόνωση
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε, επίσης, στην ανάγκη εξεύρεσης μιας νέας ισορροπίας ανάμεσα στην οικονομική εξωστρέφεια και τη στρατηγική αυτονομία.
«Οικονομική κυριαρχία είναι η ικανότητα ενός κράτους να εξασφαλίζει σταθερή οικονομική ανάπτυξη», υποστήριξε, εξηγώντας ότι η ανάπτυξη αποτελεί τη βάση για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και τη χρηματοδότηση σημαντικών προτεραιοτήτων.
Σε αυτές περιλαμβάνονται η ενίσχυση της άμυνας, η χρηματοδότηση της πράσινης μετάβασης και η διατήρηση ενός ισχυρού συστήματος κοινωνικής προστασίας.
Ωστόσο, η πρόεδρος της ΕΚΤ προειδοποίησε ότι η επιδίωξη της οικονομικής κυριαρχίας δεν πρέπει να οδηγήσει την Ευρώπη σε πολιτικές προστατευτισμού που θα περιορίσουν την πρόσβασή της στις διεθνείς αγορές και στις τεχνολογικές εξελίξεις.
Η πλήρης αυτάρκεια, σύμφωνα με την ίδια, δεν αποτελεί ούτε ρεαλιστική ούτε οικονομικά επωφελή επιλογή.
Αντίθετα, η Ευρώπη πρέπει να επιδιώξει να διατηρήσει έναν κομβικό και αναντικατάστατο ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο, ενισχύοντας τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα και επενδύοντας συστηματικά στην καινοτομία.
Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί να περιορίζει τις συνέπειες των εξαρτήσεών της από τρίτες οικονομικές δυνάμεις, χωρίς να στερείται τα οφέλη της διεθνούς συνεργασίας.
Η εξάρτηση από τη Ρωσία και την Κίνα
Η Λαγκάρντ αναφέρθηκε εκτενώς στους κινδύνους που συνεπάγεται η υπερβολική εξάρτηση από ξένους προμηθευτές, χρησιμοποιώντας ως χαρακτηριστικά παραδείγματα την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία και τους περιορισμούς που επιβάλλει η Κίνα στις εξαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών, ιδιαίτερα των σπάνιων γαιών.
Οι δύο αυτές περιπτώσεις, σύμφωνα με την ίδια, ανέδειξαν τις αδυναμίες του ευρωπαϊκού οικονομικού μοντέλου και την ανάγκη διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας στρατηγικών προϊόντων.
Μάλιστα, επισήμανε ότι η Ευρώπη έχει ήδη πληρώσει βαρύ οικονομικό τίμημα για την ενεργειακή της εξάρτηση από τη Ρωσία, υπογραμμίζοντας ότι αντίστοιχοι κίνδυνοι υπάρχουν και στον τεχνολογικό τομέα.
«Πρέπει να περιορίσουμε την έκθεσή μας σε αυτούς τους εξωτερικούς κινδύνους και να μετακινηθούμε από την πλήρη οικονομική ανοικτότητα σε μια ενδιάμεση κατάσταση», επεσήμανε.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ συνέδεσε, παράλληλα, την οικονομική κυριαρχία με την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την ανάγκη διατήρησης μιας συνεκτικής εξωτερικής πολιτικής.
Στο πλαίσιο αυτό, επανέλαβε την αδιαπραγμάτευτη στήριξη της Ευρώπης προς την Ουκρανία. «Η στήριξη της Ουκρανίας δεν τίθεται υπό συζήτηση. Πρέπει να στηρίξουμε την Ουκρανία», δήλωσε, επισημαίνοντας τη σημασία της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων γεωπολιτικών ανταγωνισμών.
Η τεχνητή νοημοσύνη και ο κίνδυνος νέων εξαρτήσεων
Ξεχωριστή θέση στην παρέμβαση της Λαγκάρντ κατείχε και η τεχνητή νοημοσύνη, την οποία χαρακτήρισε μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές προκλήσεις για την Ευρώπη.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ υποστήριξε ότι η ευρωπαϊκή οικονομία πρέπει να επιταχύνει την υιοθέτηση της AI, προκειμένου να ενισχύσει την παραγωγικότητα, να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να δημιουργήσει νέες προοπτικές ανάπτυξης.
Ταυτόχρονα, ωστόσο, προειδοποίησε ότι η τεχνολογική μετάβαση ενδέχεται να δημιουργήσει νέες μορφές εξάρτησης από εταιρείες και παρόχους υπηρεσιών τρίτων χωρών.
Ένας τέτοιος κίνδυνος θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα σοβαρός εάν η Ευρώπη βασίζεται σε εξωτερικούς προμηθευτές για κρίσιμες υποδομές και υπηρεσίες, στις οποίες η πρόσβαση θα μπορούσε να περιοριστεί εξαιτίας εμπορικών ή γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων.
Για τον λόγο αυτό, υποστήριξε ότι η ανάπτυξη εγχώριων τεχνολογικών δυνατοτήτων και η ταχύτερη υιοθέτηση της καινοτομίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη, επομένως, δεν αποτελεί μόνο εργαλείο αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά και κρίσιμο παράγοντα οικονομικής ασφάλειας και στρατηγικής ανεξαρτησίας.
Ψηφιακό ευρώ: Πιλοτική εφαρμογή το 2027
Αναφερόμενη στο μέλλον των ευρωπαϊκών πληρωμών, η Λαγκάρντ υπερασπίστηκε την ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η πιλοτική εφαρμογή του προγραμματίζεται για το 2027.
Όπως αποκάλυψε, η διαδικασία επίτευξης της απαραίτητης πολιτικής συμφωνίας βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή της.
«Το ψηφιακό ευρώ θα ξεκινήσει την επόμενη χρονιά με την πιλοτική εφαρμογή του, ενώ η πολιτική συμφωνία ολοκληρώνεται την ώρα που μιλάμε», ανέφερε, προσθέτοντας ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σημαντικές παρεμβάσεις για την αναβάθμιση των ευρωπαϊκών υποδομών πληρωμών.
Η επικεφαλής της ΕΚΤ επανέλαβε ότι η ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τον περιορισμό της εξάρτησης από ξένες υποδομές.
Παράλληλα, μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος, σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογία μετασχηματίζει τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
Η Λαγκάρντ διευκρίνισε, πάντως, ότι το νέο ψηφιακό μέσο πληρωμών δεν πρόκειται να αντικαταστήσει τα μετρητά. «Το ψηφιακό ευρώ δεν θα αντικαταστήσει τα χαρτονομίσματα, αλλά θα αποτελέσει ένα εργαλείο προσαρμοσμένο σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο ψηφιακός», υπογράμμισε.
Η πρόωρη αποχώρηση από την ΕΚΤ και οι γαλλικές εκλογές
Η παρέμβαση της Λαγκάρντ πραγματοποιείται ενώ έχει ήδη δρομολογηθεί η πρόωρη αποχώρησή της από την προεδρία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της ΕΚΤ στις 29 Οκτωβρίου, η Λαγκάρντ θα εγκαταλείψει τη θέση της στις 7 Φεβρουαρίου 2027, περίπου εννέα μήνες πριν από την κανονική λήξη της θητείας της.
Η ίδια έχει εξηγήσει ότι επιθυμεί να ανακτήσει την ελευθερία δημόσιας έκφρασης για ζητήματα πέραν της νομισματικής πολιτικής, ενόψει και της πολιτικής συζήτησης που αναπτύσσεται στη Γαλλία πριν από τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου και του Μαΐου 2027.
Η απόφασή της έχει τροφοδοτήσει σενάρια ακόμη και για πιθανή πολιτική εμπλοκή της, χωρίς ωστόσο η ίδια να έχει ανακοινώσει υποψηφιότητα για τη γαλλική προεδρία.
Σημειωτέον πως τα σενάρια για ενδεχόμενη υποψηφιότητά της ενισχύθηκαν μετά και τη νέα δημοσκόπηση που δημοσίευσε σήμερα το Politico, σύμφωνα με την οποία η Λαγκάρντ εμφανίζεται να διαθέτει εκλογική απήχηση αντίστοιχη με εκείνη των βασικών εκπροσώπων του γαλλικού κεντρώου χώρου. Σε υποθετικό σενάριο όπου θα διεκδικούσε την προεδρία αντί του πρώην πρωθυπουργού Εντουάρ Φιλίπ, συγκεντρώνει 14% των προθέσεων ψήφου, έναντι 13,5% που καταγράφει ο Φιλίπ σε αντίστοιχη σύνθεση υποψηφίων.
Η δημοσκόπηση αναδεικνύει την απουσία ξεκάθαρης ηγετικής φυσιογνωμίας ειδικά στον κεντρώο πολιτικό χώρο. Όπως φαίνεται από τα νούμερα, ο Ζαν-Ιβ Ντορμαζέν και η Λαγκάρντ βρίσκουν θετική ανταπόκριση μεταξύ των κεντρώων ψηφοφόρων, επιβεβαιώνοντας τη μεγάλη ρευστότητα που επικρατεί σε αυτό το τμήμα του εκλογικού σώματος της Γαλλίας.
