Την τεχνητή νοημοσύνη επιστρατεύει πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη σύνταξη νέων νομοθετικών προτάσεων και την απλούστευση της υφιστάμενης ευρωπαϊκής νομοθεσίας, επιχειρώντας να περιορίσει τη γραφειοκρατία και το διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις. Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο μεταρρύθμισης του κανονιστικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε εξοικονόμηση 22,3 δισ. ευρώ για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Όπως προκύπτει από την ετήσια έκθεση προόδου που παρουσίασε την Τετάρτη η Κομισιόν, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων αποτελεί πλέον βασικό μέρος της στρατηγικής της για την απλούστευση των κανόνων που διέπουν κρίσιμους τομείς, από την τεχνολογία και τη γεωργία μέχρι τη μετανάστευση, την προστασία του περιβάλλοντος και τη φορολογία.
Στόχος των Βρυξελλών είναι να αντιμετωπιστούν οι πολυπλοκότητες και οι ασυνέπειες που έχουν συσσωρευτεί στο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο, διευκολύνοντας τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τις δημόσιες διοικήσεις στην εφαρμογή των κανόνων.
Πώς χρησιμοποιεί η Κομισιόν την τεχνητή νοημοσύνη
Σύμφωνα με την έκθεση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί νέα ψηφιακά εργαλεία στο εσωτερικό της, προκειμένου να εκσυγχρονίσει τη διαδικασία κατάρτισης νομοθετικών προτάσεων.
Τα συστήματα αυτά βοηθούν τα στελέχη της να εντοπίζουν ομοιότητες μεταξύ διαφορετικών νομοθετικών πράξεων, επισημαίνοντας πιθανές επικαλύψεις, αντιφάσεις ή επαναλήψεις.
Παράλληλα, αναδεικνύουν περιπτώσεις στις οποίες υφιστάμενοι κανόνες μπορούν να απλουστευθούν ή να ενοποιηθούν, περιορίζοντας τις περιττές διοικητικές διαδικασίες.
Η Κομισιόν ενισχύει επίσης τη νομική κατάρτιση των υπαλλήλων της και το αρμόδιο προσωπικό, με στόχο να αποτρέψει τη δημιουργία νέων υπερβολικά περίπλοκων ρυθμίσεων.
Η πρωτοβουλία αντανακλά την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αντιμετωπίσει ένα από τα συχνότερα παράπονα των επιχειρήσεων: ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες είναι υπερβολικά σύνθετοι και, σε ορισμένες περιπτώσεις, παρουσιάζουν ασυνέπειες που δυσκολεύουν τη συμμόρφωση.
Ντομπρόβσκις: Λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερος χρόνος για επενδύσεις
Παρουσιάζοντας την έκθεση, ο Επίτροπος Απλούστευσης της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, υποστήριξε ότι η μεταρρυθμιστική προσπάθεια έχει ήδη πρακτικό αντίκτυπο στην καθημερινότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
«Η ατζέντα μας για την απλούστευση είναι κάτι περισσότερο από αριθμούς σε μια έκθεση. Είναι μια ιστορία που εξελίσσεται καθημερινά στα γραφεία, στα εργοστάσια και στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Όπως επισήμανε, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν πλέον να αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στη συμπλήρωση εντύπων και περισσότερο στην καινοτομία και την ανάπτυξη.
Η μείωση του διοικητικού βάρους αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της δεύτερης θητείας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Από την έναρξη της νέας θητείας της, η Κομισιόν έχει παρουσιάσει 12 νομοθετικά πακέτα τύπου «omnibus», τα οποία συγκεντρώνουν τροποποιήσεις διαφορετικών νομοθετικών πράξεων με στόχο την απλούστευση των υφιστάμενων υποχρεώσεων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι παρεμβάσεις αυτές μπορούν να εξοικονομήσουν συνολικά 22,3 δισ. ευρώ σε κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Ρεκόρ δεκαετίας στις διαδικασίες επί παραβάσει
Η προσπάθεια απλούστευσης, πάντως, δεν περιορίζεται στη σύνταξη και αναθεώρηση των ευρωπαϊκών κανόνων.
Η Κομισιόν εντείνει παράλληλα την πίεση προς τα κράτη-μέλη, προκειμένου να διασφαλίσει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία εφαρμόζεται ορθά και χωρίς περιττές πρόσθετες απαιτήσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση, από τον Αύγουστο του 2025 έως τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε 874 διαδικασίες επί παραβάσει σε βάρος κρατών-μελών.
Πρόκειται για τον υψηλότερο αριθμό της τελευταίας δεκαετίας, γεγονός που αποτυπώνει την αυξημένη έμφαση που δίνουν οι Βρυξέλλες στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων.
Οι διαδικασίες αυτές αφορούν περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή θεωρεί ότι ένα κράτος-μέλος δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο.
Τέλος στις πρόσθετες εθνικές απαιτήσεις – Το πρόβλημα του «gold-plating»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Κομισιόν και στην πρακτική του λεγόμενου «gold-plating», κατά την οποία τα κράτη-μέλη προσθέτουν απαιτήσεις και υποχρεώσεις πέραν όσων προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, όταν τη μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο.
Αυτή η πρακτική μπορεί να οδηγήσει σε πρόσθετο διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις, ακόμη και όταν ο αρχικός ευρωπαϊκός κανόνας έχει σχεδιαστεί ώστε να περιορίζει τη γραφειοκρατία.
Για τον λόγο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να υπογράψει έως το τέλος του έτους ένα «σύμφωνο κατά του gold-plating» με τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών.
Στόχος είναι να αποτραπεί η επιβολή πρόσθετων εθνικών απαιτήσεων κατά τη μεταφορά της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και να περιοριστούν οι αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών πλαισίων.
Η πρωτοβουλία έχει ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες από μία ευρωπαϊκές αγορές, καθώς οι διαφορετικές εθνικές απαιτήσεις μπορούν να αυξήσουν το κόστος συμμόρφωσης.
Η κόντρα Βρυξελλών και κρατών-μελών για τη γραφειοκρατία
Παρά τις επίσημες δεσμεύσεις για λιγότερη γραφειοκρατία, η Κομισιόν εμφανίζεται ολοένα πιο δυσαρεστημένη από τη στάση ορισμένων εθνικών κυβερνήσεων.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, ενώ οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν σε πολιτικό επίπεδο την απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου, οι κυβερνήσεις συχνά αποδυναμώνουν τις σχετικές προτάσεις κατά τη διάρκεια των νομοθετικών διαπραγματεύσεων.
Ο Ντομπρόβσκις ζήτησε κοινή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών-μελών, επισημαίνοντας ότι οι πολιτικές διακηρύξεις δεν αντανακλώνται πάντοτε στις θέσεις που υιοθετούν οι εθνικές κυβερνήσεις.
«Γι’ αυτό υπάρχει ο κίνδυνος ορισμένα από τα νομοθετικά πακέτα omnibus να ολοκληρώσουν τη διαδικασία με σημαντικά μικρότερο βαθμό απλούστευσης από αυτόν που είχε προτείνει η Επιτροπή», προειδοποίησε.
Η παρατήρηση αυτή αναδεικνύει μία από τις βασικές δυσκολίες του ευρωπαϊκού εγχειρήματος: την ανάγκη συμφωνίας μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των 27 κρατών-μελών για την αλλαγή ενός ιδιαίτερα σύνθετου ρυθμιστικού συστήματος.
Μετσόλα: Η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να αντικαταστήσει την κριτική σκέψη
Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στη νομοθετική διαδικασία προκαλεί, πάντως, και προβληματισμούς στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, κάλεσε την Τετάρτη τους ευρωβουλευτές να επιδείξουν προσοχή κατά την υιοθέτηση τεχνολογιών AI στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Όπως υπογράμμισε, η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κριτική σκέψη, ενώ η νομοθετική διαδικασία οφείλει να εξακολουθήσει να διέπεται από ουσιαστική «δημοκρατική λογοδοσία».
Η παρέμβασή της αναδεικνύει το βασικό δίλημμα που συνοδεύει τη χρήση νέων τεχνολογιών στη δημόσια διοίκηση: πώς μπορούν τα ψηφιακά εργαλεία να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα χωρίς να περιορίσουν τον ανθρώπινο έλεγχο και την πολιτική ευθύνη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να μετατρέψει την τεχνητή νοημοσύνη σε εργαλείο μείωσης της γραφειοκρατίας, διατηρώντας όμως ανοιχτή τη συζήτηση για τα όρια της αυτοματοποίησης στη νομοθετική διαδικασία.
Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις δυνατότητες της τεχνολογίας, αλλά και από το κατά πόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα υιοθετήσουν στην πράξη τις αλλαγές που προωθούν οι Βρυξέλλες.
