Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ακόμη δύσκολο ενεργειακό χειμώνα, καθώς η εκτόξευση των τιμών του φυσικού αερίου συμπίπτει με ασυνήθιστα χαμηλά αποθέματα και σοβαρές διαταραχές στις διεθνείς προμήθειες. Η αβεβαιότητα γύρω από τον πόλεμο στο Ιράν και η ενίσχυση της ζήτησης για υγροποιημένο φυσικό αέριο δημιουργούν συνθήκες που ενδέχεται να διατηρήσουν την αγορά υπό πίεση τους επόμενους μήνες.
Η κατάσταση αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς πλησιάζει η περίοδος αυξημένης κατανάλωσης για θέρμανση. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες καλούνται να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες καυσίμου σε μια περίοδο κατά την οποία ο διεθνής ανταγωνισμός για διαθέσιμα φορτία LNG εντείνεται, ενώ οι δημοσιονομικές δυνατότητες των κυβερνήσεων για νέες παρεμβάσεις είναι περιορισμένες.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα ανησυχίας για τους λογαριασμούς νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αλλά και για τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με λιγότερα αποθέματα
Το σημαντικότερο πρόβλημα εντοπίζεται στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου.
Η πληρότητά τους στην Ευρώπη διαμορφώνεται περίπου στο 75%, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο για τη συγκεκριμένη εποχή από το 2009, όταν ξεκίνησε η καταγραφή των σχετικών δεδομένων.
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στη Γερμανία, όπου τα αποθέματα βρίσκονται μόλις πάνω από το 61% της διαθέσιμης χωρητικότητας.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, καθώς η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης εξαρτάται από την επάρκεια ενεργειακών προμηθειών για τη λειτουργία της βιομηχανίας και την κάλυψη των αναγκών θέρμανσης.
Οι σχετικά υψηλές θερμοκρασίες του Οκτωβρίου επέτρεψαν στις εταιρείες να επιταχύνουν την αναπλήρωση των αποθηκών. Ωστόσο, ο κίνδυνος νέας αύξησης της κατανάλωσης παραμένει, ιδιαίτερα εάν ακολουθήσει περίοδος έντονου ψύχους.
Σε αυτή την περίπτωση, η Ευρώπη θα χρειαστεί να εξασφαλίσει περισσότερα φορτία LNG, προσφέροντας ενδεχομένως υψηλότερες τιμές.
Ο πόλεμος στο Ιράν και η μάχη για το LNG
Η μεγαλύτερη πηγή αβεβαιότητας βρίσκεται στον Περσικό Κόλπο, όπου οι πολεμικές επιχειρήσεις έχουν προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στη διακίνηση ενεργειακών φορτίων.
Η περιοχή αντιπροσώπευε περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου το 2025, γεγονός που εξηγεί γιατί οι διαταραχές επηρεάζουν άμεσα τις διεθνείς τιμές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους μεταφοράς ενέργειας.
Το Ιράν διαμήνυσε ότι επιδίωκε να διατηρήσει τον έλεγχο της συγκεκριμένης περιοχής, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο ασφαλούς διέλευσης για πλοία φιλικών χωρών.
Την ίδια στιγμή, οι αυξημένες επιθέσεις εναντίον δεξαμενόπλοιων και πλοίων μεταφοράς φυσικού αερίου επιβάρυναν περαιτέρω το κλίμα.
Η αναστάτωση δεν περιορίζεται στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι ασιατικές τιμές LNG έχουν επίσης ανέλθει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, καθώς οι αγοραστές επιδιώκουν να διασφαλίσουν έγκαιρα επαρκείς ποσότητες.
Αυτό δημιουργεί έναν πρόσθετο κίνδυνο: Ευρώπη και Ασία να ανταγωνιστούν ακόμη εντονότερα για τις ίδιες διαθέσιμες προμήθειες.
Το άλμα στα 90 ευρώ και οι επιπτώσεις στο ρεύμα
Το περιβάλλον αβεβαιότητας αποτυπώθηκε στις χρηματιστηριακές τιμές του φυσικού αερίου.
Τα συμβόλαια επόμενου μήνα στον ολλανδικό κόμβο TTF έφτασαν έως τα 90,16 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας άνοδο έως 2,4%.
Πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2022, ενώ οι τιμές έχουν σχεδόν τριπλασιαστεί σε σχέση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν.
Στη συνέχεια περιορίστηκαν ελαφρώς, με τα συμβόλαια να διαμορφώνονται στα 89,96 ευρώ/MWh, διατηρώντας πάντως ημερήσια άνοδο 2,2%.
Οι πιέσεις επεκτάθηκαν και στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς το γερμανικό συμβόλαιο ρεύματος για το επόμενο έτος ανήλθε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2023.
Παρά το γεγονός ότι οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τα ιστορικά υψηλά της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, οι ανατιμήσεις δημιουργούν νέες δυσκολίες για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Οι κυβερνήσεις και ο φόβος νέων αυξήσεων
Η νέα άνοδος βρίσκει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις σε διαφορετική δημοσιονομική κατάσταση από εκείνη της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης.
Το υψηλό κόστος δανεισμού και τα περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια δυσκολεύουν την επαναφορά γενικευμένων επιδοτήσεων, μειώσεων φόρων και ανώτατων ορίων στις τιμές.
Για τον λόγο αυτό, αρκετές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι σε νέες δαπανηρές παρεμβάσεις.
Η ανησυχία παραμένει έντονη, καθώς μια περαιτέρω γεωπολιτική επιδείνωση θα μπορούσε να προκαλέσει νέες απότομες αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου.
Για τα νοικοκυριά, αυτό μεταφράζεται σε πιθανό υψηλότερο κόστος θέρμανσης και ηλεκτροδότησης. Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει μεγαλύτερες λειτουργικές δαπάνες και πρόσθετες πιέσεις στα περιθώρια κέρδους.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο πόσο ακριβό θα παραμείνει το φυσικό αέριο, αλλά αν η Ευρώπη θα μπορέσει να εξασφαλίσει επαρκείς προμήθειες χωρίς να οδηγηθεί σε έναν ακόμη γύρο ενεργειακών ανατιμήσεων.
