Η Βρετανία χάνει ολοένα περισσότερους από τους πλουσιότερους κατοίκους της, με το Μονακό να εξελίσσεται σε έναν από τους δημοφιλέστερους προορισμούς για τους δισεκατομμυριούχους που αναζητούν φορολογικά πλεονεκτήματα, ασφάλεια και έναν τρόπο ζωής υψηλών προδιαγραφών. Όπως αναφέρουν σε εκτενές ρεπορτάζ τους οι βρετανικοί The Times, το μικροσκοπικό πριγκιπάτο της Μεσογείου, όπου ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων, ο φόρος υπεραξίας και οι φόροι περιουσίας και ακινήτων παρουσιάζονται ως μηδενικοί, η οικονομική ευμάρεια αποτελεί σχεδόν καθημερινό χαρακτηριστικό.
Σύμφωνα με την έκθεση World’s Wealthiest Cities Report, περισσότεροι από τέσσερις στους δέκα κατοίκους του Μονακό είναι εκατομμυριούχοι, ενώ ο μέσος πλούτος ανά κάτοικο ξεπερνά τα 20 εκατ. δολάρια. Ωστόσο, η εγκατάσταση σε αυτόν τον παράδεισο των πλουσίων απαιτεί πολύ περισσότερα από μια μεγάλη τραπεζική κατάθεση.
Από το Λονδίνο στο Μονακό: Η έξοδος των Βρετανών κροίσων
Ο Βρετανός δισεκατομμυριούχος Τζον Κόντγουελ και η σύντροφός του, η Λιθουανή πρώην αθλήτρια της ολυμπιακής ποδηλασίας Μοντέστα Βζεσνιαουσκάιτε, παραδέχονται ότι δεν έχουν ακόμη συνέλθει από τη βραδιά των γενεθλίων τους. Μίλησαν στους The Times, από το τριώροφο πολυτελές ρετιρέ τους στο Μονακό, με θέα τη Μεσόγειο, η οποία μοιάζει να λαμπυρίζει σχεδόν 360 ημέρες τον χρόνο.
Το ζευγάρι είχε κλείσει αποκλειστικά το Sass Café, ένα από τα πιο ξέφρενα στέκια της νυχτερινής ζωής του πριγκιπάτου, στη λεωφόρο Princesse Grace, για να γιορτάσει τα κοινά του γενέθλια.
Τα τζιν με τόνικ έρεαν άφθονα και η Βζεσνιαουσκάιτε χόρευε πάνω στα τραπέζια προτού ακόμη σερβιριστεί το επιδόρπιο. Σύντομα την ακολούθησαν άλλοι δισεκατομμυριούχοι, αστέρες του αθλητισμού και πρόσωπα της υψηλής κοινωνίας, ανάμεσά τους και ο 74χρονος Κόντγουελ.
Μόλις μία εβδομάδα νωρίτερα, ο επιχειρηματίας είχε συγκεντρώσει 2,1 εκατ. ευρώ, περίπου 1,7 εκατ. λίρες, στην εκδήλωση Butterfly Ball, που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα χορού του Hôtel de Paris Monte-Carlo. Από αυτά, τα 720.000 ευρώ προήλθαν από τη δημοπράτηση μιας ναύλωσης δύο εβδομάδων του υπερπολυτελούς γιοτ του, Titania.
Παρότι ο Κόντγουελ δηλώνει δυσαρεστημένος με την επιχειρηματική πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης, εξακολουθεί να διατηρεί την κύρια κατοικία του στο Στάφορντσιρ και δεν σχεδιάζει να τη μεταφέρει αλλού. Περνά, ωστόσο, μεγάλα χρονικά διαστήματα στο Μονακό.
Άλλοι Βρετανοί δισεκατομμυριούχοι έχουν επιλέξει διαφορετικό δρόμο. Τα τελευταία δύο χρόνια ολοένα περισσότεροι μεταφέρουν τη μόνιμη κατοικία τους στο πριγκιπάτο.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Στατιστικής και Οικονομικών Μελετών του Μονακό, περισσότεροι από 3.000 Βρετανοί υπήκοοι κατοικούν πλέον εκεί, με ιδιαίτερα αισθητή αύξηση των αφίξεων μετά το 2023.
Τη δεκαετία του 2000 οι Βρετανοί αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 5% του πληθυσμού. Σήμερα αποτελούν το 20% των νέων εγγεγραμμένων κατοίκων, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση μετά τους Γάλλους.
Από τη φορολογία στη θέα της Μεσογείου
Ανάμεσα στους νέους κατοίκους βρίσκεται η σχεδιάστρια μόδας Ντονάτα Νταβίντοφ, η οποία εγκατέλειψε πρόσφατα το Τσέλσι του Λονδίνου για ένα διαμέρισμα δίπλα στη μαρίνα Port Hercule, με στόχο την έξοδό της από το βρετανικό φορολογικό σύστημα. Όπως υποστηρίζει, η καλύτερη περίοδος στο Μονακό είναι μετά το καλοκαίρι. «Όλοι οι λιγότερο λαμπεροί τουρίστες έχουν φύγει. Δεν υπάρχουν πια κρουαζιερόπλοια», εξηγεί.
Αντί για τη βροχή που πέφτει στα πεζοδρόμια του Λονδίνου, η ημέρα της ξεκινά με διαλογισμό στη βεράντα, την ώρα που ο ήλιος ανατέλλει πάνω από τη Μεσόγειο. Τα βράδια της περνούν συχνά στο περίφημο Yacht Club, το οποίο βρίσκεται δίπλα στην κατοικία της.
Η Νταβίντοφ προστέθηκε σε έναν κατάλογο επιφανών Βρετανών κατοίκων του Μονακό, στον οποίο περιλαμβάνονται ο σερ Τζιμ Ράτκλιφ, ο Άλφι Μπεστ, οι Ίαν και Ρίτσαρντ Λίβινγκστοουν, ο Μάικλ Λιούις, η λαίδη Κίτι Σπένσερ και ο Λιούις Χάμιλτον, τον οποίο επισκέπτεται η σύντροφός του, Κιμ Καρντάσιαν.
Στους κατοίκους συγκαταλέγονται επίσης οι αδελφοί Ρούμπεν, Ντέιβιντ και Σάιμον.
Η τάση φυγής των πλουσίων δεν περιορίζεται, βέβαια, στο Μονακό.
Η φετινή λίστα πλουσίων των Sunday Times κατέγραψε ότι περισσότερο από το 30% του πλούτου που περιλαμβάνεται στην κατάταξη, δηλαδή 784 δισ. λίρες, ελέγχεται από ανθρώπους που δεν κατοικούν πλέον στη βρετανική ενδοχώρα.
Ο διαχειριστής hedge fund Κρις Ρόκος, με περιουσία σχεδόν 3 δισ. λιρών, ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα ότι μετακομίζει στην Ελλάδα.
Ο Ρίτσαρντ Γκνοντέ, αντιπρόεδρος της Goldman Sachs, και ο ιδιοκτήτης της Aston Villa, Νασεφ Σαουίρις, μετακόμισαν πρόσφατα στο Μιλάνο.
Ο πολυεκατομμυριούχος Τσάρλι Μάλινς, ιδρυτής της Pimlico Plumbers, εγκαταστάθηκε πριν από δύο χρόνια στη Μαρμπέγια της Ισπανίας.
Το Ντουμπάι, παρά τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, εξακολουθεί να προσελκύει εύπορους ξένους κατοίκους, ανάμεσά τους τον εφοπλιστή Τζον Φρέντρικσεν και τον δισεκατομμυριούχο της Revolut, Νικολάι Στορόνσκι.
Στις Μπαχάμες και στα Νησιά Κέιμαν έχουν επίσης εγκατασταθεί πολυάριθμοι, λιγότερο προβεβλημένοι εταιρικοί δικηγόροι, διαχειριστές επενδυτικών κεφαλαίων και ιδιωτικοί τραπεζίτες.
Γιατί επιλέγουν το Μονακό
Με τόσους φορολογικούς παραδείσους διαθέσιμους, τι είναι εκείνο που κάνει το Μονακό τόσο ελκυστικό; Οι κάτοικοί του υποστηρίζουν ότι δύσκολα υπάρχει καλύτερος προορισμός για κάποιον που εγκαταλείπει την πατρίδα του για φορολογικούς λόγους.
Το Λονδίνο απέχει μόλις δύο ώρες αεροπορικώς, διευκολύνοντας ακόμη και τις επισκέψεις σε γιατρούς της Harley Street. Η Ιταλία και η Γαλλία βρίσκονται λίγα λεπτά μακριά, ενώ η Κυανή Ακτή και η Προβηγκία είναι ουσιαστικά δίπλα.
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα, ωστόσο, είναι το φορολογικό καθεστώς: μηδενικός φόρος στο προσωπικό εισόδημα, στα κεφαλαιακά κέρδη και, σύμφωνα με το ρεπορτάζ των The Times, στην περιουσία και στα ακίνητα.
Σε αυτό το μικροσκοπικό ανεξάρτητο κράτος, με έκταση μικρότερη από εκείνη του Central Park της Νέας Υόρκης, οι υπερπλούσιοι βρίσκονται διαρκώς ανάμεσα σε ανθρώπους της ίδιας οικονομικής τάξης.
Η εγκληματικότητα είναι εξαιρετικά χαμηλή. Ένας δισεκατομμυριούχος μπορεί να κυκλοφορεί επιδεικνύοντας τον πλούτο του, χωρίς να φοβάται ότι θα πέσει θύμα ληστείας.
Σε μια έκταση μόλις 0,8 τετραγωνικών μιλίων, περίπου δύο τετραγωνικών χιλιομέτρων, συγκεντρώνονται 14 αστέρια Michelin, δύο από τα καλύτερα ξενοδοχεία στον κόσμο και μια εξαιρετικά δραστήρια κοινωνική ζωή.
Οι βασιλικές προσκλήσεις στο παλάτι αποτελούν πραγματική πιθανότητα, ο ήλιος λάμπει σχεδόν όλο τον χρόνο και οι μετακινήσεις διαρκούν συνήθως μόλις πέντε έως δέκα λεπτά.
Ακίνητα: Από 2,5 εκατ. έως 471 εκατ. ευρώ
Η εγκατάσταση στο Μονακό, πάντως, δεν είναι απλή υπόθεση. Παρότι ο πρίγκιπας Αλβέρτος έχει θεσπίσει ευνοϊκές προβλέψεις για τους γεννημένους στο πριγκιπάτο, όποιος άλλος επιθυμεί να αποκτήσει άδεια διαμονής πρέπει να διαθέτει σημαντική οικονομική επιφάνεια.
Αρχικά, απαιτείται απόδειξη πραγματικής κατοικίας, συνήθως μέσω αγοράς ακινήτου ή προσκόμισης στοιχείων που αποδεικνύουν μίσθωση διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους.
Για ένα μικρό διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στο κέντρο, το μηνιαίο ενοίκιο κυμαίνεται από 4.000 έως 9.000 ευρώ.
Στην ανώτερη κατηγορία της αγοράς, πολυτελή ρετιρέ και βίλες προσφέρονται προς ενοικίαση ακόμη και έναντι 120.000 έως 180.000 ευρώ τον μήνα.
Όποιος επιθυμεί να αγοράσει ακίνητο πρέπει να διαθέτει ακόμη μεγαλύτερα ποσά.
Η φθηνότερη κατοικία που προσφέρει η Savills κοστίζει περίπου 2,5 εκατ. ευρώ, ενώ ένα διαμέρισμα υψηλών προδιαγραφών με θέα στη θάλασσα μπορεί να ξεπεράσει τα 100 εκατ. ευρώ.
Το 2024 ο Ουκρανός δισεκατομμυριούχος Ρινάτ Αχμέτοφ απέκτησε το ακριβότερο ακίνητο του Μονακό: μια πολυτελή κατοικία πέντε ορόφων, με 21 δωμάτια, στο Mareterra, έναντι 471 εκατ. ευρώ.
Ο ανταγωνισμός για τα καλύτερα ακίνητα είναι τόσο έντονος ώστε ένα ζευγάρι μεγιστάνων των διαμαντιών είχε παραμείνει επί χρόνια στο Hôtel Hermitage, περιμένοντας να βρει την ιδανική κατοικία.
Επιπλέον, οι υποψήφιοι κάτοικοι πρέπει να αποδεικνύουν την οικονομική τους επάρκεια, καταθέτοντας τουλάχιστον 500.000 ευρώ σε τραπεζικό λογαριασμό στο Μονακό.
Μπέργκερ 45 ευρώ και δείπνο πάνω από 400 ευρώ
Ακόμη και μετά την εξασφάλιση κατοικίας, το κόστος ζωής παραμένει ιδιαίτερα υψηλό. Η πρόσληψη προσωπικού αποτελεί συνηθισμένη πρακτική στις εύπορες οικογένειες. Οι αγγελίες για οικιακούς βοηθούς πλήρους απασχόλησης αναφέρουν μεικτές αποδοχές περίπου 4.000 ευρώ τον μήνα.
Όπως εξηγεί ο Εντοάρντο Ντε Κόντο, της εταιρείας υπηρεσιών πολυτελών κατοικιών Maison Cinq Étoiles, οι πάμπλουτοι κάτοικοι δεν αναζητούν απλώς ένα καθαρό διαμέρισμα. «Θέλουν ανθρώπους αξιόπιστους, διακριτικούς, αθόρυβους και σχολαστικούς, που να μπορούν να εργάζονται στο παρασκήνιο», σημειώνει.
Οι τιμές των τροφίμων στα καταστήματα είναι περίπου αντίστοιχες με εκείνες της Γαλλίας. Ωστόσο, οι κάτοικοι του Μονακό συνηθίζουν να γευματίζουν και να δειπνούν εκτός σπιτιού, κάτι που ανεβάζει αισθητά τις δαπάνες.
Στο Le Louis XV του Αλέν Ντικάς, στο Hôtel de Paris, το οποίο διαθέτει τρία αστέρια Michelin, το μενού γευσιγνωσίας κοστίζει περισσότερα από 400 ευρώ.
Στο Beefbar, δημοφιλές στέκι του πριγκιπάτου που ανήκει στον εστιάτορα Ρικάρντο Ζιροντί, ένα cheeseburger κοστίζει 45 ευρώ, ενώ μια εκλεκτή μπριζόλα ribeye φτάνει τα 149 ευρώ.
Η καθημερινότητα ανάμεσα σε πρίγκιπες και δισεκατομμυριούχους
Στο Μονακό είναι απολύτως πιθανό να γνωρίσει κάποιος προσωπικά μέλη της οικογένειας Γκριμάλντι, της πριγκιπικής δυναστείας, και να λάβει πρόσκληση για εκδηλώσεις στους κήπους του παλατιού.
Εκεί μπορεί να συναντήσει την Κρις Τζένερ ή ηθοποιούς από τη σειρά Downton Abbey.
Η εικόνα του Μονακό ως τόπου γεμάτου υπερπολυτελή γιοτ, μοντέλα, συλλεκτικά αυτοκίνητα και πούρα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ωστόσο, οι κάτοικοί του υποστηρίζουν ότι η καθημερινή ζωή είναι πιο ήρεμη και χαλαρή από όσο φαντάζεται κανείς.
Η θάλασσα είναι αρκετά ζεστή για κολύμπι καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Νωρίς το πρωί, δεν είναι ασυνήθιστο να βλέπει κάποιος κατοίκους να βγαίνουν από τα σπίτια τους κρατώντας μόνο μια πετσέτα, για να βουτήξουν στην παραλία Larvotto.
Δημοφιλή γυμναστήρια, γιόγκα, ποδηλασία στα βουνά και padel είναι μερικές ακόμα από τις κορυφαίες δραστηριότητες που μπορεί να κάνει κανείς στο πριγκιπάτο.
Περιποίηση, πολυτέλεια και αγορές χωρίς περιορισμούς
Η προσωπική περιποίηση κατέχει σημαντική θέση στην καθημερινότητα των εύπορων κατοίκων. Κορυφαίες επιλογές οι θεραπείες προσώπου hydrafacial, με κόστος 180 ευρώ, ή το Margy’s, όπου μια μάσκα προσώπου με χρυσό διάρκειας 60 λεπτών κοστίζει 300 ευρώ.
Για θεραπείες microneedling στο Renaissance οι τιμές που ξεκινούν από 180 ευρώ.
Αν στο Παρίσι υπάρχει ένα φαρμακείο σχεδόν σε κάθε γωνία, στο Μονακό τη θέση του καταλαμβάνει ένας οίκος υψηλής ραπτικής.
Μπορεί κάποιος να επισκεφθεί μια μπουτίκ στον δρόμο για τον καφέ του, να αγοράσει κάτι όμορφο και να συνεχίσει την ημέρα του. Όλα παραδίδονται στην πόρτα του σπιτιού.
Ferrari, Bugatti και δείπνα με θέα τη Μεσόγειο
Παρά το μικρό μέγεθός του, το Μονακό διαθέτει ιδιαίτερα δραστήρια κοινωνική ζωή. Στο επίκεντρό της βρίσκεται η περίφημη Place du Casino. Ferrari αλλά και Buggati κυκλοφορούν στους δρόμους.
Οι πολίτες του Μονακό απαγορεύεται να συμμετέχουν σε τυχερά παιχνίδια, όμως μπορούν να προσκληθούν σε πολυτελείς ιδιωτικές εκδηλώσεις που διοργανώνονται στο καζίνο υπό την αιγίδα του πρίγκιπα Αλβέρτου.
Απέναντι βρίσκεται το Hôtel de Paris, ένα ξενοδοχείο που παραπέμπει στη μεγαλοπρέπεια της Μπελ Επόκ.
Στο εστιατόριο Le Grill, στον τελευταίο όροφο, μπορεί κανείς να συναντήσει τον Πιερ Κασιράγκι και τη Μπεατρίτσε Μπορομέο, γιο και νύφη της πριγκίπισσας Καρολίνας, να απολαμβάνουν μια μπριζόλα με πανοραμική θέα στη θάλασσα.
Ακριβώς πίσω βρίσκεται το Hôtel Hermitage, όπου οι κάτοικοι γευματίζουν στο βραβευμένο με ένα αστέρι Michelin Pavyllon του Γιανίκ Αλενό. Εκεί, ένα millefeuille με βοδινό wagyu κοστίζει 128 ευρώ.
Χοροί, γκαλά και τραπέζια των 2.000 ευρώ
Η αυξανόμενη βρετανική παρουσία έχει αρχίσει να επηρεάζει και τη γαστρονομική φυσιογνωμία του Μονακό.
Στη βάση του συγκροτήματος Mareterra λειτουργεί πλέον το Marlow, ένα νέο εστιατόριο βρετανικού ύφους που σερβίρει παραδοσιακό κυριακάτικο ψητό και απογευματινό τσάι με σαμπάνια Perrier-Jouët Blason Rosé, έναντι 58 ευρώ.
Για τις μεγάλες βραδινές εξόδους, ιδιαίτερο κύρος έχουν τα γκαλά και οι χοροί που διοργανώνει η πριγκιπική οικογένεια στο Sporting, κοντά στα σύνορα του Μονακό.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Χορός των Ρόδων, που σηματοδοτεί την έναρξη της κοινωνικής περιόδου τον Μάρτιο, και το Γκαλά του Ερυθρού Σταυρού, το οποίο συγκεντρώνει περίπου 800 κατοίκους, ανάμεσά τους και τη λαίδη Κίτι Σπένσερ.
Μετά τις επίσημες εκδηλώσεις, οι προσκεκλημένοι συρρέουν στο διάσημο νυχτερινό κέντρο Jimmy’z, όπου η ελάχιστη κατανάλωση για ένα τραπέζι φτάνει περίπου τα 2.000 ευρώ.
Το μεγάλο πρόβλημα των πλουσίων: Δεν βρίσκουν σπίτι
Παρά την εικόνα ενός τόπου όπου τα πάντα είναι δυνατά, η ζωή στο Μονακό έχει και σημαντικούς περιορισμούς. Η αγορά ακινήτων είναι εξαιρετικά δύσκολη, ανεξάρτητα από το μέγεθος της περιουσίας του ενδιαφερομένου. Ακόμη και οι υπερπλούσιοι συχνά αναγκάζονται να νοικιάζουν, καθώς η προσφορά ακινήτων είναι περιορισμένη και ο ανταγωνισμός τεράστιος.
Η υψηλή ζήτηση οδηγεί σε συχνές μετακομίσεις. Μετακομίζεις συνέχεια, γιατί δεν μπορείς να εξασφαλίσεις μακροχρόνια μίσθωση».
Ακόμη και οι δισεκατομμυριούχοι δυσκολεύονται να βρουν σχολείο
Η εκπαίδευση των παιδιών αποτελεί άλλη μια πρόκληση για τις εύπορες οικογένειες που εγκαθίστανται στο Μονακό. Η υψηλή ασφάλεια του πριγκιπάτου επιτρέπει στα παιδιά να αποκτούν αυτονομία από μικρή ηλικία.
Παράλληλα, οι αθλητικές ευκαιρίες είναι εξαιρετικές, χάρη στην παρουσία πολλών διάσημων αθλητών και στην προσωπική αγάπη του πρίγκιπα Αλβέρτου για τον αθλητισμό. «Ο γιος μας λατρεύει το μπάσκετ και είναι αρκετά τυχερός ώστε να προπονείται με τον Ρεμί Μπαρί, πρώην παίκτη του NBA που αγωνίστηκε στους Miami Heat», λέει η Τζορτζίνα.
Ωστόσο, η εξασφάλιση μιας θέσης στα καλύτερα σχολεία μπορεί να αποδειχθεί δυσκολότερη ακόμη και από την αγορά πολυτελούς κατοικίας.
Στο περιζήτητο International School of Monaco, όπου τα δίδακτρα φτάνουν τα 34.400 ευρώ για μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η λίστα αναμονής εκτείνεται σε βάθος ετών.
Και, όπως φαίνεται, ούτε μια μεγάλη δωρεά μπορεί να εγγυηθεί την εισαγωγή.
Ένα ζευγάρι Βρετανών δισεκατομμυριούχων που μετακόμισε πρόσφατα στο πριγκιπάτο δυσκολεύεται να βρει θέση για τα παιδιά του σε οποιοδήποτε σχολείο του Μονακό. Γνωρίζει, ωστόσο, ότι υπάρχει μια εναλλακτική λύση.
Όταν τα παιδιά φτάσουν στην ηλικία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μπορούν να επιστρέψουν στη Βρετανία και να φοιτήσουν σε μερικά από τα γνωστότερα οικοτροφεία της χώρας, όπως τα Charterhouse, Wellington, Harrow, Eton και Marlborough College.
Έτσι, ακόμη και στον φορολογικό παράδεισο των δισεκατομμυριούχων, όπου οι πολυτελείς κατοικίες κοστίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και οι κοινωνικές συναναστροφές περιλαμβάνουν πρίγκιπες και διεθνείς προσωπικότητες, υπάρχουν πράγματα που τα χρήματα δεν μπορούν πάντοτε να εξασφαλίσουν.
