Σχεδόν διπλασιάστηκαν οι καταγεγραμμένες απάτες στις μεταφορές πιστώσεων, με την Τράπεζα της Ελλάδος να επισημαίνει τους κινδύνους από την ταχύτητα των άμεσων πληρωμών και την εξαπάτηση των ίδιων των πελατών.
Σημαντική αύξηση κατέγραψαν το 2025 οι απάτες στις μεταφορές πιστώσεων, καθώς τα περιστατικά αυξήθηκαν κατά 95% και η συνολική αξία τους κατά 41%, σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Οκτώβριο του 2026. Συνολικά αναφέρθηκαν 9.830 περιστατικά απάτης, συνολικής αξίας 17 εκατ. ευρώ, έναντι 5.032 περιστατικών και 12 εκατ. ευρώ το 2024.
Παρά την αύξηση, η αναλογία των περιστατικών απάτης στο σύνολο των μεταφορών πιστώσεων παρέμεινε χαμηλή: αντιστοιχούσε σε μία συναλλαγή απάτης ανά περίπου 77.000 συναλλαγές, ενώ η αξία της απάτης αντιστοιχούσε σε περίπου ένα ευρώ ανά 74.000 ευρώ συναλλαγών. Ωστόσο, η ένταση της αύξησης αναδεικνύει τις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τράπεζες και πελάτες σε ένα περιβάλλον όπου οι πληρωμές πραγματοποιούνται πλέον σε ελάχιστα δευτερόλεπτα.
Η ταχύτητα των πληρωμών δυσκολεύει την ανάκτηση των χρημάτων
Η Τράπεζα της Ελλάδος συνδέει την αύξηση των περιστατικών κυρίως με την ενισχυμένη χρήση των άμεσων μεταφορών πιστώσεων δηλαδή από λογαριασμό σε λογαριασμό. Το 2025 ήταν το πρώτο έτος κατά το οποίο τέθηκε σταδιακά σε πλήρη εφαρμογή το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις άμεσες πληρωμές σε ευρώ, με τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να υποχρεούνται να προσφέρουν τη δυνατότητα λήψης άμεσων μεταφορών από τις 9 Ιανουαρίου και αποστολής από τις 9 Οκτωβρίου.
Το πλεονέκτημα της ταχύτητας, ωστόσο, δημιουργεί και μια σημαντική αδυναμία σε περίπτωση απάτης. Οι άμεσες πληρωμές εκτελούνται σε λιγότερο από δέκα δευτερόλεπτα και τα χρήματα πιστώνονται σχεδόν αμέσως στον λογαριασμό του δικαιούχου. Έτσι, το χρονικό περιθώριο για την ανάκληση μιας ύποπτης συναλλαγής και την ανάκτηση των χρημάτων περιορίζεται δραστικά.
Παράλληλα, αυξάνεται η σημασία της λεγόμενης κοινωνικής μηχανικής, δηλαδή των μεθόδων με τις οποίες οι απατεώνες χειραγωγούν τους πελάτες ώστε να αποκαλύψουν ευαίσθητα στοιχεία ή να εγκρίνουν οι ίδιοι μια πληρωμή προς λογαριασμό που ελέγχεται από τους δράστες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η συναλλαγή μπορεί να έχει εγκριθεί κανονικά από τον πελάτη, χωρίς αυτός να έχει αντιληφθεί ότι εξαπατάται. Κατά συνέπεια, τα παραδοσιακά μέτρα ασφαλείας που εστιάζουν στην αποτροπή μη εξουσιοδοτημένων συναλλαγών δεν επαρκούν πάντοτε.
Το 64% αφορά πλαστές εντολές πληρωμής
Η ανάλυση των περιστατικών αποκαλύπτει δύο βασικές μεθόδους απάτης στις ηλεκτρονικές μεταφορές πιστώσεων:
Ο πελάτης πείθεται να εγκρίνει ο ίδιος μεταφορά χρημάτων προς λογαριασμό που θεωρεί ότι ανήκει σε νόμιμο δικαιούχο.
Η δεύτερη κατηγορία είναι ιδιαίτερα δύσκολη στη διαχείριση, καθώς ο ίδιος ο πελάτης δίνει τη συγκατάθεσή του για τη μεταφορά. Ο κίνδυνος, επομένως, δεν περιορίζεται στην υποκλοπή κωδικών ή στην παραβίαση ενός τραπεζικού συστήματος, αλλά επεκτείνεται στην παραπλάνηση του χρήστη μέσω ψεύτικων μηνυμάτων, τηλεφωνικών κλήσεων ή άλλων μεθόδων εξαπάτησης.
Σημαντικό ρόλο στην πρόληψη αναμένεται να διαδραματίσει και η επαλήθευση του δικαιούχου (Verification of Payee – VoP), η οποία επιτρέπει τον έλεγχο της αντιστοιχίας μεταξύ του ονόματος του δικαιούχου και του αριθμού λογαριασμού πριν από την εκτέλεση της πληρωμής. Όπως σημειώνει η ΤτΕ, το συγκεκριμένο μέτρο δεν είχε τεθεί σε ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2025, γεγονός που ενδεχομένως συνέβαλε στην αύξηση των περιστατικών.
Άνοδος 54% στις συναλλαγές IRIS μέσα σε ένα εξάμηνο
Την ίδια ώρα, η χρήση των άμεσων πληρωμών διευρύνεται με ταχύ ρυθμό και στην Ελλάδα, με το IRIS της ΔΙΑΣ να αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το πρώτο εξάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 79,5 εκατ. συναλλαγές μέσω IRIS, έναντι 51,6 εκατ. το δεύτερο εξάμηνο του 2025, σημειώνοντας αύξηση 54%.
Το μεγαλύτερο μέρος αφορούσε μεταφορές μεταξύ ιδιωτών (P2P), οι οποίες ανήλθαν σε 69 εκατ. συναλλαγές, από 43 εκατ. το προηγούμενο εξάμηνο. Η συνολική αξία τους έφθασε τα 3,8 δισ. ευρώ, έναντι 2,6 δισ. ευρώ, ενώ οι χρήστες της υπηρεσίας αυξήθηκαν κατά 8%, σε 4,6 εκατ. από 4,2 εκατ.
Η μέση αξία μιας συναλλαγής μεταξύ ιδιωτών διαμορφώθηκε σε 55 ευρώ, από 58 ευρώ το προηγούμενο εξάμηνο. Στις συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών και επαγγελματιών ή επιχειρήσεων (P2Pro), η μέση αξία αυξήθηκε σε 75 ευρώ από 73 ευρώ, ενώ στις πληρωμές ηλεκτρονικού εμπορίου μέσω IRIS υποχώρησε σε 310 ευρώ από 397 ευρώ.
Η διεύρυνση των άμεσων πληρωμών ενισχύει την ταχύτητα και την ευκολία στις καθημερινές συναλλαγές, αλλά καθιστά ακόμη πιο κρίσιμη την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων εντολών και την ενημέρωση των χρηστών. Το βασικό ζητούμενο για το τραπεζικό σύστημα είναι να συνδυάσει την ταχύτητα εκτέλεσης με αποτελεσματικότερες δικλίδες ασφαλείας, ιδίως απέναντι στις απάτες που βασίζονται στην παραπλάνηση του ίδιου του πληρωτή.
