Το πράσινο φως σε νομοσχέδιο για την επιβολή φόρου στα αναψυκτικά και άλλα ποτά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη έδωσε το υπουργικό συμβούλιο της Γερμανίας, με την εφαρμογή του νέου μέτρου να προγραμματίζεται για την 1η Ιουλίου 2027. Βασικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι η οικονομική ενίσχυση της δημόσιας ασφάλισης υγείας, αλλά και ο περιορισμός της κατανάλωσης ζάχαρης.
Η κυβέρνηση της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης προχωρά στην προώθηση της σχετικής νομοθεσίας, η οποία θα πρέπει προηγουμένως να λάβει την έγκριση της Bundestag, της γερμανικής ομοσπονδιακής Βουλής.
Μέσω του νέου φόρου, ο κυβερνητικός συνασπισμός σύμφωνα με τo Euronews επιδιώκει να εξασφαλίσει περισσότερα έσοδα για τα δημόσια ταμεία, ασκώντας ταυτόχρονα πίεση στη βιομηχανία ποτών να περιορίσει τη χρήση ζάχαρης και να στραφεί στην παραγωγή πιο υγιεινών επιλογών για τους καταναλωτές.
Στο επίκεντρο η χρηματοδότηση του συστήματος υγείας
Η σχεδιαζόμενη φορολογική παρέμβαση συνδέεται άμεσα με τις αυξανόμενες οικονομικές ανάγκες του γερμανικού συστήματος υγείας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η κυβέρνηση, οι επιπτώσεις της υπερβολικής κατανάλωσης ζαχαρούχων ποτών προκαλούν ετήσια επιβάρυνση άνω των 2 δισ. ευρώ, καθώς συνδέονται με προβλήματα υγείας όπως η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης και οι οδοντικές παθήσεις.
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι με τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία ανταποκρίνεται σε ένα πάγιο αίτημα φορέων που δραστηριοποιούνται στους τομείς της δημόσιας υγείας, της επιστήμης, της προστασίας των παιδιών και των δικαιωμάτων των καταναλωτών.
Παράλληλα, το δημοσιονομικό όφελος εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικό. Οι κυβερνητικοί υπολογισμοί προβλέπουν πρόσθετα έσοδα 690 εκατ. ευρώ το 2027, ενώ για το 2028 το ποσό αναμένεται να αυξηθεί στα 925 εκατ. ευρώ.
Τα χρήματα αυτά προορίζονται να συμβάλουν στον περιορισμό των προγραμματισμένων περικοπών της κρατικής χρηματοδότησης προς το κεντρικό ταμείο υγείας. Με αυτόν τον τρόπο, το Βερολίνο επιδιώκει να μειώσει την οικονομική πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα και ενδεχομένως να συγκρατήσει μελλοντικές αυξήσεις στις εισφορές ασφάλισης υγείας.
Ποια αναψυκτικά θα φορολογούνται και πόσο
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι η νέα επιβάρυνση θα εφαρμόζεται σε ποτά των οποίων η περιεκτικότητα σε ζάχαρη φτάνει ή ξεπερνά τα 5 γραμμάρια ανά 100 ml. Ο φόρος θα διαμορφώνεται σε δύο επίπεδα, ανάλογα με την ποσότητα ζάχαρης που περιέχει κάθε προϊόν.
Ειδικότερα:
– 0,26 ευρώ ανά λίτρο για ποτά με περιεκτικότητα σε ζάχαρη από 5 έως λιγότερα από 8 γραμμάρια ανά 100 ml.
– 0,32 ευρώ ανά λίτρο για ποτά με περιεκτικότητα τουλάχιστον 8 γραμμαρίων ζάχαρης ανά 100 ml.
Στα προϊόντα που προβλέπεται να υπαχθούν στη νέα φορολογία περιλαμβάνονται δημοφιλή αναψυκτικά, όπως η Coca-Cola, καθώς και παγωμένα τσάγια, ενεργειακά ποτά, νέκταρ φρούτων και συμπυκνωμένοι χυμοί στους οποίους έχει προστεθεί ζάχαρη.
Η διαφοροποίηση των φορολογικών συντελεστών ανάλογα με τη συγκέντρωση ζάχαρης αποσκοπεί στο να δώσει ένα επιπλέον κίνητρο στους παραγωγούς να αναθεωρήσουν τις συνταγές τους, μειώνοντας την περιεκτικότητα των προϊόντων τους.
Ποια ποτά εξαιρούνται από τη νέα φορολογία
Το νομοσχέδιο προβλέπει και συγκεκριμένες εξαιρέσεις, καθώς δεν θα υπάγονται όλα τα ποτά στο νέο καθεστώς.
Εκτός του πεδίου εφαρμογής παραμένουν τα αλκοολούχα ποτά, όπως και οι αντίστοιχες εκδοχές τους χωρίς αλκοόλ.
Από τη φορολογία εξαιρούνται επίσης τα ποτά με βάση το γάλα, τη βρώμη ή το ρύζι, καθώς και οι φυσικοί χυμοί φρούτων και λαχανικών χωρίς πρόσθετη ζάχαρη.
Αντίστοιχα, δεν προβλέπεται επιβάρυνση για προϊόντα στα οποία χρησιμοποιούνται γλυκαντικές ουσίες αντί για ζάχαρη.
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να επικεντρώσει το μέτρο στα προϊόντα που περιέχουν σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, χωρίς να επεκτείνει τη φορολόγηση σε όλες τις κατηγορίες μη αλκοολούχων ποτών.
Πόσο μπορεί να αυξηθούν οι τιμές για τους καταναλωτές
Αν και η υποχρέωση καταβολής του φόρου θα βαρύνει τους παραγωγούς και τους χονδρεμπόρους, το Βερολίνο αναγνωρίζει ότι μέρος της οικονομικής επιβάρυνσης είναι πιθανό να μεταφερθεί στην τελική τιμή πώλησης.
Κατά τις κυβερνητικές εκτιμήσεις, οι καταναλωτές ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ανατιμήσεις μερικών δεκάδων λεπτών του ευρώ στα ζαχαρούχα αναψυκτικά και στα υπόλοιπα προϊόντα που θα υπαχθούν στη φορολογία.
Ωστόσο, το τελικό ύψος των αυξήσεων θα εξαρτηθεί από την τιμολογιακή πολιτική των επιχειρήσεων και τον βαθμό στον οποίο θα επιλέξουν να απορροφήσουν μέρος του πρόσθετου κόστους. Το νομοσχέδιο προβλέπει, παράλληλα, ειδική μεταχείριση για ορισμένες μικρές επιχειρήσεις του κλάδου.
Συγκεκριμένα, ανεξάρτητοι παραγωγοί με ετήσια παραγωγή έως 70.000 λίτρα θα απαλλάσσονται από την καταβολή του φόρου. Μια ευρύτερη εξαίρεση, η οποία θα μπορούσε να καλύψει επιχειρήσεις με παραγωγή έως 1 εκατομμύριο λίτρα ετησίως, θα προϋπέθετε προηγούμενη έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις.
Αντιδράσεις για τις αυξήσεις τιμών και τις θέσεις εργασίας
Η γερμανική πρωτοβουλία έχει προκαλέσει αντιπαραθέσεις, τόσο πριν όσο και μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων. Oι επικριτές του μέτρου εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στις τιμές των προϊόντων, αλλά και στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ποτών.
Ποιες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν ήδη φόρο στη ζάχαρη
Εφόσον η νομοθετική πρωτοβουλία ολοκληρωθεί και ο φόρος εφαρμοστεί από τον Ιούλιο του 2027, η Γερμανία θα ενταχθεί στην ομάδα των ευρωπαϊκών χωρών που έχουν ήδη υιοθετήσει ανάλογες παρεμβάσεις.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Γαλλία και η Πορτογαλία, οι οποίες φορολογούν τα ζαχαρούχα ποτά στο πλαίσιο πολιτικών που αποσκοπούν στον περιορισμό της κατανάλωσης ζάχαρης.
Αντίστοιχο παράδειγμα αποτελεί και η Ουγγαρία, όπου από το 2011 εφαρμόζεται ένα ευρύτερο σύστημα φορολόγησης προϊόντων που σχετίζονται με τη δημόσια υγεία.
Η γερμανική κυβέρνηση φιλοδοξεί να αξιοποιήσει τη φορολογική πολιτική όχι μόνο ως μέσο αύξησης των κρατικών εσόδων, αλλά και ως εργαλείο επηρεασμού των παραγωγικών πρακτικών και των καταναλωτικών συνηθειών, με επίκεντρο τον περιορισμό της ζάχαρης στην καθημερινή διατροφή.
