Ο πόλεμος στο Ιράν πέρα από τεράστια οικονομική ζημιά στον πλανήτη έχει προκαλέσει και σοβαρές πολιτικές αναταράξεις ακόμα και σε μεγάλες πολιτικές συμμαχίες, όπως είναι αυτή των BRICS στην οποία συμμετέχουν μερικές από τις ισχυρότερες οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη.
Η ομάδα των BRICKS (δηλαδή η Βραζιλία, η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα και η Νότιος Αφρική που είναι οι πρώτες πέντε χώρες που έδωσαν το όνομα του μπλοκ και οι χώρες που προστέθηκαν: Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Αίγυπτος και Αιθιοπία) βρίσκεται σε ιδιαίτερα δύσβατο μονοπάτι λόγω των εσωτερικών αντιθέσεων που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν.
Την Πέμπτη (14.5.2026) ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, εξαπέλυσε ευθεία επίθεση κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ στη σύνοδο υπουργών Εξωτερικών των BRICS στην Ινδία, δηλώνοντας ότι «η Τεχεράνη δεν θα υποκύψει ποτέ». Η παρέμβασή του ανέδειξε τις βαθιές γεωπολιτικές ρωγμές που διαμορφώνονται τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και στο εσωτερικό του ίδιου του μπλοκ των BRICS.
Ο Αραγκτσί κατηγόρησε ανοιχτά τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για παραβίαση του διεθνούς δικαίου και κάλεσε τα κράτη της συμμαχίας να καταδικάσουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, όπως είχε αναδείξει το Al Jazeera. Παράλληλα, επιτέθηκε και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, υποστηρίζοντας ότι συμμετέχουν έμμεσα στις επιχειρήσεις κατά της Τεχεράνης.
Το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο. Η διεθνής αγορά πετρελαίου παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου, καθώς οποιαδήποτε διαταραχή στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει νέο παγκόσμιο ενεργειακό σοκ και εκτίναξη των τιμών ενέργειας.
«Στρατόπεδα» μέσα στη συμμαχία
Το Ιράν επιχείρησε να δείξει ότι παραμένει παράγοντας ισχύος στην περιοχή, με τον Αραγκτσί να δηλώνει ότι η χώρα του θα συνεχίσει να υπερασπίζεται την κυριαρχία της και ότι «οι αυτοκρατορίες σε παρακμή χρησιμοποιούν πιέσεις και στρατιωτική ισχύ για να διατηρήσουν την επιρροή τους».
Η σκληρή ρητορική της Τεχεράνης αποκάλυψε όμως και τις εσωτερικές αντιθέσεις των BRICS. Η σύνοδος ολοκληρώθηκε χωρίς κοινό ανακοινωθέν, καθώς τα κράτη – μέλη δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν σε κοινή στάση για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Το πρόβλημα για τους BRICS είναι πλέον πολιτικό αλλά και οικονομικό. Το μπλοκ, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στη δυτική οικονομική κυριαρχία, περιλαμβάνει πλέον χώρες με αντικρουόμενα συμφέροντα, αλλά και υπερδυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα που στηρίζουν θεωρητικά το Ιράν, όμως δεν έχουν αντιπαρατεθεί ανοικτά με τις ΗΠΑ.
Η Κίνα και η Ινδία ανησυχούν ιδιαίτερα για πιθανή ενεργειακή αποσταθεροποίηση, καθώς εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο. Ιδιαίτερα η Κίνα εισάγει σημαντικό μέρος του ιρανικού πετρελαίου μέσω του Κόλπου και των Στενών του Ορμούζ.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις επειδή η νέα κρίση επηρεάζει τις τιμές πετρελαίου, τις θαλάσσιες μεταφορές, τα ασφάλιστρα κινδύνου και τις διεθνείς αγορές ομολόγων.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον και οι δυτικοί σύμμαχοι πιέζουν για διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην περιοχή, ενώ το Ιράν προσπαθεί να χρησιμοποιήσει το γεωπολιτικό και ενεργειακό του βάρος ως μοχλό πίεσης απέναντι στις δυτικές κυρώσεις και στη στρατιωτική πίεση.
Η παρέμβαση Αραγκτσί δείχνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει τους BRICS σε διπλωματικό αντίβαρο απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Ωστόσο, οι εσωτερικές διαφωνίες του μπλοκ αποδεικνύουν ότι η δημιουργία ενός ενιαίου «αντιδυτικού πόλου» παραμένει εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
