Η απόφαση της Κομισιόν να διαθέσει 200 εκατομμύρια ευρώ για την ανάπτυξη μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων κάνει ξεκάθαρη την (επι) στροφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πυρηνική ενέργεια.
Το 2021, με τον πόλεμο Ουκρανίας – Ρωσίας, η Ευρώπη βρέθηκε εκτεθειμένη ενεργειακά και αναγκάστηκε να αναζητήσει νέες – ακριβότερες – ενερργειακές οδούς.
Ενώ η νέα εκτίναξη των τιμών της ενέργειας εξαιτίας του πολέμου στην Μέση Ανατολή αποτέλεσε μια «σκληρή υπενθύμιση» του βαθμού στον οποίο η Ευρώπη είναι ευάλωτη ως εισαγωγέας ορυκτών καυσίμων.
«Είμαστε μάρτυρες μίας παγκόσμιας επιστροφής στην πυρηνική ενέργεια.
Και η Ευρώπη θέλει να συμμετάσχει σε αυτό», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ήταν μια δήλωση που «δικαίωσε» τους υπέρμαχους της πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα και προβλημάτισε έντονα όσους θεωρούν πως η χώρα είναι κάθε άλλο παρά έτοιμη και σε θέση να διαχειριστεί τα όσα συνεπάγονται ενός τέτοιου εγχειρήματος.
Είναι έτοιμη η Ελλάδα να γράψει ένα νέο κεφάλαιο;
«Η Ευρώπη δυστυχώς έστρεψε το βλέμμα από την πυρηνική ενέργεια και αυτό ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά μας λάθη» τόνισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος τόνισε πως έχει έρθει η ώρα και για την Ελλάδα να εξερευνήσει «τις δυνατότητες της πυρηνικής ενέργειας».
Μάλιστα, ήδη βρίσκεται στα «σκαριά» η δημιουργία μίας διυπουργικής επιτροπής που θα εξετάσει το ενδεχόμενο ανάπτυξης μικρών αντιδραστήρων με στόχο τη συμβολή τους στο ενεργειακό μείγμα της χώρας.
«Θα ήταν ανεδαφικό να υποστηρίξει κανείς σήμερα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη να προχωρήσει άμεσα στην πυρηνική επιλογή. Ένα τέτοιο εγχείρημα απαιτεί πολυετή και πολύπλευρη προετοιμασία – θεσμική, επιστημονική, τεχνική και οικονομική – όπως έχει δείξει διαχρονικά η πορεία του κλάδου της πυρηνικής ενέργειας, αλλά και όπως προβλέπεται από το ιδιαίτερα αυστηρό διεθνές νομικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της», δηλώνει ο Αχιλλέας Χεκίμογλου, δημοσιογράφος και συγγραφέας του βιβλίου ‘Ατομική Εποχή’ το οποίο πραγματεύεται στις πυρηνικές επιδιώξεις της Ελλάδας στον 20ο αιώνα.
«Το παράδειγμα της Τουρκίας είναι πάρα πολύ χαρακτηριστικό: Οι πυρηνικές της επιδιώξεις ξεκίνησαν την ίδια εποχή που και η Ελλάδα διερευνούσε την πυρηνική ενέργεια. Και χρειάστηκε μερικές δεκαετίες ώστε να φτάσει στη συμφωνία με την ROSATOM το 2010 για να ξεκινήσει το μεγάλο έργο του πυρηνικού σταθμού του Ακουγιού, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να λειτουργήσει προς το τέλος της δεκαετίας. Στην ατομική ενέργεια, εάν θέλει κανείς να δει αποτέλεσμα το 2040 ή το 2050, θα πρέπει να ξεκινήσει σήμερα γιατί η προσπάθεια απαιτεί χρόνο και εξαντλητική ωρίμαση».
«Η ένταξη της πυρηνικής ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα της χώρας μας δεν αποτελεί αδύνατη αποστολή. Ωστόσο, εάν η χώρα μας κάνει την πυρηνική επιλογή, θα πρέπει να διασφαλίσει και να αποδείξει ότι διαθέτει ένα κράτος που δουλεύει ρολόι» τονίζει ο Αχιλλέας Χεκίμογλου.
Το ταμπού παραμένει
Για όσους δεν ασχολούνται με το θέμα, η πυρηνική ενέργεια αποτελεί ακόμα «ταμπού», κυρίως λόγω του υψηλού ρίσκου που φέρει.
Διεθνώς γίνεται μεγάλη συζήτηση για το εάν η πυρηνική βιομηχανία έχει πάρει τα μαθήματα των τριών μεγάλων ατυχημάτων (Three Mile Island, Τσερνόμπιλ, Φουκουσίμα), τα οποία έγιναν σε πυρηνικά εργοστάσια πρώτης γενιάς.
Ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει μεγάλες αλλαγές προς την κατεύθυνση της ασφάλειας, χάρη στην εξέλιξη της πυρηνικής τεχνολογίας, η οποία έχει εξελιχθεί σημαντικά και προσφέρει περισσότερες δικλείδες.
Αξίζει να σημειωθεί πως ήδη λειτουργούν πυρηνικοί αντιδραστήρες γύρω από την Ελλάδα.
«Ένας λόγος που οι πολίτες ανησυχούν για την πυρηνική ενέργεια – ας μην ξεχνάμε ότι η κοινή γνώμη της Ελλάδας παραμένει διαχρονικά αντιπυρηνική -, είναι γιατί βλέπουν κοινωφελείς επιχειρήσεις ή κρατικές δομές να βρίσκονται συχνά στα όρια της κατάρρευσης» διευκρινίζει ο Αχιλλέας Χεκίμογλου αναφερόμενος στην περίπτωση της Ελλάδας.
«Επίσης, δεν νοείται ενεργειακή στρατηγική χωρίς μία ευρύτερη στρατηγική για τη χώρα: Παράγοντες και στόχοι όπως το παραγωγικό μοντέλο, η εκβιομηχάνιση, ο τεχνολογικός και ψηφιακός μετασχηματισμός, η περιφερειακή ανάπτυξη και οι δημογραφικές εξελίξεις πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό μας για το αύριο.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ενέργεια αποτελεί έναν καταλυτικό παραγωγικό συντελεστή που έρχεται να υπηρετήσει έναν ευρύτερο εθνικό στόχο. Και η απουσία του τελευταίου δεν αποτελεί εχέγγυο επιτυχίας».
Τι θα κέρδιζε η Ελλάδα
Μια επένδυση τέτοιου μεγέθους και τέτοιων τεχνικών προδιαγραφών είναι δεδομένο πως θα συμπαρασύρει σημαντικό τμήμα της βιομηχανίας.
Σύμφωνα με τον Αχιλλέα Χεκίμογλου, η ατομική ενέργεια θα μπορούσε βαθμιαία να συμπληρώσει το ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας, – το οποίο είναι ΑΠΕ στην πλειονότητα του – αποτελώντας μία ακόμη ανεξάντλητη πηγή που θα προσφέρει σταθερότητα και προβλεψιμότητα στο ενεργειακό σύστημα.
«Ειδικά για τους SMR, που είναι μία πολλά υποσχόμενη, αλλά προς στιγμή ανώριμη τεχνολογία, η ελληνική γεωγραφική και παραγωγική ιδιοσυστασία μπορεί να αποτελέσει ώριμο έδαφος: Βιομηχανικές ή μη διασυνδεδεμένες περιοχές και μεγάλα κέντρα κατανάλωσης ενδεχομένως να είναι κατάλληλα για να υποδεχθούν τέτοιες επενδύσεις».
«Οι επενδύσεις στην ενέργεια αποτελούν ένα πανάκριβο πεδίο στο οποίο δεν υπάρχει εύκολη συνταγή» τονίζει, ωστόσο επισημαίνει πως «Σε αντίθεση με τον λαϊκό μύθο, η πραγματική ιστορία έχει δείξει ότι η Ελλάδα μπορεί να φέρει εις πέρας δύσκολα εγχειρήματα».
Πρωταγωνιστές οι SMR
Οι πρωταγωνιστές της «πυρηνικής» συζήτησης σήμερα είναι οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (Small Modular Reactors – SMR).
Πρόκειται για αντιδραστήρες νέας γενιάς αντιδραστήρες, με ισχύ έως και 300 MW και με βασικά χαρακτηριστικά το μικρό τους μέγεθος, τη δυνατότητά τους να συναρμολογούνται από το εργοστάσιο και να εγκαθίστανται ως ενιαία μονάδα σε μία τοποθεσία και την παραγωγή, μέσω πυρηνικής σχάσης, περίπου έως και 1/3 της ενέργειας ενός παραδοσιακού μεγάλου αντιδραστήρα ισχύος.
Το μικρό μέγεθος των SMR επιτρέπει την εγκατάστασή τους σε τοποθεσίες που δεν είναι κατάλληλες για μεγάλα πυρηνικά εργοστάσια και υπόσχονται μικρότερο κόστος, αλλά και σημαντικά περιορισμένο χρόνο κατασκευής.
Θεωρητικά, ένας μικρός SMR θα μπορούσε να εξασφαλίσει απεριόριστη ενέργεια για ένα νησί, μία βιομηχανική περιοχή, ωστόσο για θα πρέπει πρώτα να λυθούν τα ρυθμιστικά θέματα που υπάρχουν και δημιουργούνται.
Βοήθεια από το Milestones Approach
Το «Milestones Approach» είναι ένα πρόγραμμα μέσω του οποίου ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) παρέχει έναν βοηθητικό μηχανισμό δημιουργημένο εξαρχής για υποβοήθηση χωρών που εκκινούν με μηδενικές σχετικές υποδομές και θα μπορούσε να βοηθήσει την Ελλάδα να κάνει τα πρώτα της βήματα στον κλάδο.
Η εμπειρία δείχνει ότι ο χρόνος από την αρχική εξέταση της επιλογής της πυρηνικής ενέργειας από μια χώρα έως τη λειτουργία του πρώτου πυρηνικού σταθμού της είναι περίπου 10-15 έτη.
Στόχος είναι να βοηθηθούν τα κράτη μέλη να κατανοήσουν τις δεσμεύσεις και τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη ενός προγράμματος πυρηνικής ενέργειας. Δείτε περισσότερα εδώ.
