Σε τροχιά μετωπικής εμπορικής σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς Γαλλία και Γερμανία πιέζουν πλέον ανοιχτά για την ενεργοποίηση του Anti-Coercion Instrument (ACI), του ισχυρότερου εμπορικού εργαλείου που διαθέτει η ΕΕ. Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της έκτακτης συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες την Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026, σε ένα κλίμα αυξανόμενης ανησυχίας για τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με δασμούς και τη Γροιλανδία.
Η μεταστροφή της γερμανικής στάσης θεωρείται κομβική. Το Βερολίνο, το οποίο μέχρι πρόσφατα προτιμούσε τη γραμμή της αποκλιμάκωσης, εμφανίζεται πλέον να ευθυγραμμίζεται με το Παρίσι, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προετοιμάσει όλα τα διαθέσιμα σενάρια. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η αποφασιστικότητα εντός της Ένωσης ενισχύεται καθημερινά, καθώς αυξάνεται η εκτίμηση ότι οι απειλές της Ουάσινγκτον μπορεί να μετατραπούν σε πράξη.
Τι προβλέπει το Anti-Coercion Instrument
Το Anti-Coercion Instrument επιτρέπει στην ΕΕ να απαντά σε οικονομικούς εκβιασμούς τρίτων χωρών με στοχευμένα μέτρα, όπως η επιβολή δασμών, ο περιορισμός εξαγωγών στρατηγικών προϊόντων ή ακόμη και ο αποκλεισμός ξένων εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς. Για να ενεργοποιηθεί, απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον 15 κρατών-μελών, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία πολιτικά σύνθετη και οικονομικά βαρύνουσα.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έστειλε ήδη σαφές μήνυμα, προειδοποιώντας ότι η κλιμάκωση των εντάσεων για τη Γροιλανδία θα ωφελούσε μόνο τους αντιπάλους της Δύσης. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η ασφάλεια στην Αρκτική αποτελεί κοινό πεδίο συνεργασίας Ευρώπης και ΗΠΑ, κυρίως μέσω του ΝΑΤΟ.
Δασμοί, αντίποινα και κρίσιμες αποφάσεις
Η ανησυχία στις Βρυξέλλες εντείνεται μετά τις πρόσφατες ανακοινώσεις Τραμπ για δασμούς 10% σε ευρωπαϊκές χώρες που διαφώνησαν με την πολιτική του για τη Γροιλανδία, αλλά και την απειλή για δασμούς έως 200% σε γαλλικά προϊόντα, όπως το κρασί και η σαμπάνια. Παράλληλα, εξετάζεται η άμεση εφαρμογή ενός πακέτου αντιποίνων ύψους 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικές εξαγωγές, ως πρώτο βήμα πριν από την ενεργοποίηση του ACI.
Η σύγκλιση Παρισιού και Βερολίνου αυξάνει την πίεση σε χώρες όπως η Ιταλία και η Πολωνία, οι οποίες μέχρι στιγμής εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές. Ωστόσο, η κυρίαρχη άποψη που κερδίζει έδαφος είναι ότι μόνο μια ισχυρή αποτρεπτική απάντηση μπορεί να αποτρέψει έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ.
