Το ελληνικό κληρονομικό δίκαιο εισέρχεται σε μια νέα φάση μεταρρυθμίσεων, με επίκεντρο την εισαγωγή κληρονομικών συμβάσεων. Ο θεσμός αυτός, που παραμένει άγνωστος στο ελληνικό νομικό σύστημα, θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στην τέταρτη συνεδρίαση της επιτροπής για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου στις 17 Ιανουαρίου.
Τι είναι οι κληρονομικές συμβάσεις
Οι κληρονομικές συμβάσεις είναι συμφωνίες που συνάπτονται εν ζωή μεταξύ του διαθέτη και των δικαιούχων της περιουσίας του. Σε αντίθεση με τις διαθήκες, αυτές οι συμβάσεις προσφέρουν μεγαλύτερη σταθερότητα και μειώνουν τον κίνδυνο μελλοντικών διαφορών. Απαιτούν τη συναίνεση όλων των μερών, ενώ δεσμεύουν τις εμπλεκόμενες πλευρές, περιορίζοντας τη δυνατότητα αλλαγών.
Οι κύριες αλλαγές που εξετάζονται
- Διατήρηση ιδιόγραφων διαθηκών με νέες προϋποθέσεις
Οι ιδιόχειρες διαθήκες δεν καταργούνται, αλλά προωθείται η υποχρεωτική κατάθεσή τους σε συμβολαιογράφο για την αποφυγή παραποίησης. Εξετάζεται επίσης η διεύρυνση της γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης για την εξασφάλιση της γνησιότητας. - Νόμιμη μοίρα
Αν και υπήρχαν σκέψεις για την κατάργηση του δικαιώματος νόμιμης μοίρας για υπερήλικες κληρονόμους, η επιτροπή φέρεται να προωθεί τη διατήρησή του. Παράλληλα, εξετάζεται η επέκταση της νόμιμης μοίρας σε «συντρόφους ζωής» που δεν συνδέονται με γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, ενισχύοντας την προστασία αυτής της κατηγορίας ατόμων. - Προστασία από ξαφνικά χρέη
Σχεδιάζεται η δημιουργία ενός πλαισίου που θα προστατεύει τους κληρονόμους από χρέη για τα οποία δεν είχαν γνώση. Η μέριμνα αυτή στοχεύει στη μείωση των περιπτώσεων αιφνιδιασμού από οικονομικές υποχρεώσεις του διαθέτη. - Απλοποίηση διαδικασιών αποδοχής και αποποίησης
Εξετάζονται τρόποι επιτάχυνσης και διαφάνειας στις διαδικασίες αποδοχής ή αποποίησης κληρονομιάς, ώστε να περιοριστούν οι δικαστικές διαμάχες.
Χρονοδιάγραμμα και στόχοι
Η επιτροπή στοχεύει να ολοκληρώσει τις εργασίες της μέχρι την άνοιξη ή το καλοκαίρι του 2025. Οι προτάσεις της θα υποβληθούν στο Υπουργείο Δικαιοσύνης για να διαμορφωθεί ένα σύγχρονο και ευέλικτο κληρονομικό δίκαιο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας.
Η εισαγωγή κληρονομικών συμβάσεων και οι άλλες αλλαγές αναμένεται να επιφέρουν σημαντική αναβάθμιση στη διαχείριση της κληρονομικής περιουσίας, εστιάζοντας στη διαφάνεια, τη δικαιοσύνη και την αποφυγή συγκρούσεων.
