Η πρόσφατη ανακοίνωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η Ελλάδα επιλέχθηκε ως μία από τις επτά χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη δημιουργία ενός «εργοστασίου τεχνητής νοημοσύνης» (AI Factory) προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον. Η προβολή του θέματος σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο υπογραμμίζει τη σημασία της εξέλιξης, καθώς το συγκεκριμένο εγχείρημα μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για μια νέα εποχή καινοτομίας, έρευνας και εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) στην ελληνική οικονομία και κοινωνία.
Τι είναι το «εργοστάσιο» τεχνητής νοημοσύνης;
Το AI Factory, με την κωδική ονομασία «Pharos», πρόκειται για μια προηγμένη υπολογιστική υποδομή, παρόμοια με μεγάλα κέντρα δεδομένων (data centers), η οποία όμως θα είναι προσανατολισμένη στην παραγωγή εφαρμογών και λύσεων τεχνητής νοημοσύνης. Όπως ένα παραδοσιακό εργοστάσιο παράγει προϊόντα, έτσι και το Pharos θα «παράγει» καινοτόμες υπηρεσίες ΑΙ, αξιοποιώντας ισχυρούς υπολογιστικούς πόρους και λογισμικό αιχμής.
Η λειτουργία του Pharos συνδέεται στενά με την ανάπτυξη του νέου υπερυπολογιστή της χώρας, «Daedalus» (Δαίδαλος), ο οποίος αναμένεται να είναι έτοιμος προς το τέλος του 2025. Ο Δαίδαλος θα αποτελέσει τη βασική υπολογιστική «μηχανή» πίσω από το Pharos, καλύπτοντας τις αυξημένες απαιτήσεις σε επεξεργαστική ισχύ και αποθήκευση δεδομένων.
Το project και η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Το συνολικό κόστος του έργου ανέρχεται σε περίπου 30 εκατ. ευρώ, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να χρηματοδοτεί το 50%. Η υλοποίηση αναμένεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2025 και θα διαρκέσει περίπου 36 μήνες. Το Pharos θα υλοποιηθεί από μία σύμπραξη των μεγαλύτερων ερευνητικών ιδρυμάτων της χώρας, με επικεφαλής το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ) και τη συμμετοχή φορέων όπως το ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», καθώς και το Υπερταμείο.
Στόχος: Εκδημοκρατισμός της Τεχνητής Νοημοσύνης
Κεντρικός στόχος του Pharos είναι ο «εκδημοκρατισμός» της ΑΙ, καθιστώντας την προσβάσιμη σε ένα ευρύ φάσμα χρηστών: από νεοφυείς επιχειρήσεις (startups) και μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) έως ακαδημαϊκούς και ερευνητές, ανεξαρτήτως κλάδου. Η πλατφόρμα θα προσφέρει εργαλεία, δεδομένα και υπολογιστικούς πόρους, δίνοντας τη δυνατότητα σε πολλούς ενδιαφερόμενους να πειραματιστούν, να αναπτύξουν και να δοκιμάσουν λύσεις τεχνητής νοημοσύνης.
Έμφαση σε Υγεία, Πολιτισμό και Αειφορία
Οι εφαρμογές του Pharos καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τομέων, ωστόσο θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε:
- Υγεία: Ανάπτυξη ανωνυμοποιημένων συνόλων δεδομένων υγείας και εργαλείων ΑΙ που θα βελτιώσουν την περίθαλψη, θα στηρίξουν προγνωστικά μοντέλα για χρόνιες παθήσεις και θα παρέχουν πιο εξατομικευμένες θεραπείες.
- Πολιτισμός και Γλώσσα: Ψηφιοποίηση, διατήρηση και προώθηση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά και της ίδιας της ελληνικής γλώσσας, μέσω της ανάπτυξης τεχνολογιών επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (Natural Language Processing) και δημιουργίας ενός ανοιχτού ελληνικού Large Language Model. Έτσι, ενισχύεται η παρουσία της ελληνικής γλώσσας στο παγκόσμιο ψηφιακό περιβάλλον.
- Αειφορία, Ενέργεια και Περιβάλλον: Αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και στήριξη της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας. Το Pharos θα αξιοποιήσει δεδομένα από ανανεώσιμες πηγές και δορυφορικές παρατηρήσεις για να αναπτύξει ΑΙ λύσεις που βελτιώνουν τη διαχείριση πόρων, μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και ενισχύουν τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Η ισχύς του Daedalus και η δικτύωση με Ευρώπη
Ο Δαίδαλος θα λειτουργήσει ως υπολογιστική πλατφόρμα του Pharos, παρέχοντας υψηλής ταχύτητας υποδομές (έως 400Gbps το 2026) και απρόσκοπτη πρόσβαση σε δεδομένα μέσω του RE-Cloud του ΕΔΥΤΕ. Αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες του Pharos θα μπορούν να αξιοποιούν πανίσχυρους υπολογιστικούς πόρους σε πραγματικό χρόνο, να εκτελούν απαιτητικά υπολογιστικά έργα και να μοιράζονται εύκολα αποτελέσματα με άλλες ευρωπαϊκές υποδομές.
Το Pharos θα προσφέρει ένα ολοκληρωμένο σύνολο υπηρεσιών, από αποθήκευση και ανάλυση δεδομένων μέχρι εκπαίδευση μοντέλων και υποστήριξη νέων εφαρμογών. Παράλληλα, θα υπάρχει ένα κεντρικό «front desk» που θα διασφαλίζει ότι οι χρήστες θα έχουν μια εύκολη και ενιαία εμπειρία αλληλεπίδρασης με την πλατφόρμα και τους διαθέσιμους πόρους.
Βιωσιμότητα και Μελλοντικές Προοπτικές
Η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Pharos είναι εξίσου σημαντική με την αρχική του εγκατάσταση. Για τον σκοπό αυτό, το AI Factory της Ελλάδας θα προσφέρει υπηρεσίες «one-stop-shop» που θα συνδυάζουν τεχνική κατάρτιση, συμβουλευτικές υπηρεσίες και συνεχή υποστήριξη σε επιχειρήσεις και δημόσιους οργανισμούς. Έτσι, ενθαρρύνεται η ανάπτυξη ενός δυναμικού οικοσυστήματος ΑΙ στη χώρα, ικανού να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της Ελλάδας στον τομέα της καινοτομίας.
Με το Pharos, η Ελλάδα κάνει ένα σημαντικό βήμα προς την τεχνολογική και οικονομική εξέλιξη, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης για να βελτιώσει την ποιότητα ζωής, την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία σε κρίσιμους τομείς της εθνικής οικονομίας.
