Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών, που θεσπίστηκε με τον ν. 4738/2020 και ξεκίνησε να λειτουργεί τον Ιούνιο του 2021, έχει κερδίσει το ενδιαφέρον φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων που βρίσκονται σε αδυναμία πληρωμών. Αποτελεί τον κεντρικό μηχανισμό αντιμετώπισης της αφερεγγυότητας, δίνοντας τη δυνατότητα ρύθμισης των οφειλών προς χρηματοπιστωτικούς φορείς, το Δημόσιο, τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (Φ.Κ.Α.) και άλλους τρίτους φορείς.
Παρά τις μεγάλες προσδοκίες που συνόδευαν τη θέσπιση του εξωδικαστικού μηχανισμού, η αποδοχή του έως τώρα ήταν συγκρατημένη, με τον αριθμό των ρυθμίσεων να παραμένει μικρότερος από το αναμενόμενο. Αυτό οδήγησε στην ψήφιση του ν. 5024/2023 και την υιοθέτηση νέων υπουργικών αποφάσεων που τροποποίησαν τη διαδικασία, με στόχο να την καταστήσουν πιο λειτουργική και ελκυστική για τους οφειλέτες.
Κύριες αλλαγές στη διαδικασία
Μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις του ν. 5024/2023 είναι η υποχρέωση των πιστωτών να αιτιολογούν την άρνησή τους να αποδεχθούν την πρόταση ρύθμισης που παράγει το υπολογιστικό εργαλείο. Οι αιτιολογίες δεν είναι ελεύθερες αλλά προκαθορισμένες, βασισμένες σε οδηγίες της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών και της Ένωσης Εταιρειών Διαχείρισης Απαιτήσεων. Αν και αυτή η αλλαγή στοχεύει στη διασφάλιση διαφάνειας, περιορίζεται από το γεγονός ότι ο οφειλέτης δεν έχει πρόσβαση στο περιεχόμενο της απορριφθείσας πρότασης, παρά μόνο στην αιτιολόγηση της απόρριψης. Έτσι, είναι δύσκολο να αποδειχθεί η καταχρηστική συμπεριφορά του πιστωτή, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις.
Επιπλέον, σημαντική είναι η μείωση του επιτοκίου για τις ρυθμίσεις με το Δημόσιο και τους Φ.Κ.Α., από κυμαινόμενο Euribor τριμήνου + 5% σε σταθερό επιτόκιο 3%. Η μείωση αυτή ισχύει αναδρομικά για όσες ρυθμίσεις είχαν ήδη πραγματοποιηθεί, μειώνοντας σημαντικά το κόστος εξυπηρέτησης των οφειλών και προσφέροντας ανακούφιση σε πολλούς οφειλέτες.
Μία άλλη καινοτομία είναι η δυνατότητα των οφειλετών να ζητήσουν την εξαίρεση ενήμερων ή ρυθμισμένων οφειλών από τη διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού. Αν και αυτή η ρύθμιση ενισχύει την ευελιξία του μηχανισμού, αναμένεται να δημιουργήσει προκλήσεις, καθώς οι όροι της εξαίρεσης εξαρτώνται από τη σύγκριση των δόσεων που ορίζονται μέσω του υπολογιστικού εργαλείου με τις υφιστάμενες δόσεις των ρυθμίσεων.
Επίσης, μια αλλαγή που ευνοεί τους οφειλέτες είναι η έκπτωση στους τόκους των ρυθμίσεων σε περίπτωση πλήρους προεξόφλησης των οφειλών έναντι των δημόσιων φορέων. Αυτή η δυνατότητα προσφέρει κίνητρο για πιο γρήγορη αποπληρωμή των χρεών, παρέχοντας ταυτόχρονα σημαντική οικονομική ελάφρυνση.
Νέες δυνατότητες και προκλήσεις
Η τελευταία τροποποίηση προβλέπει ότι ακόμη και οφειλέτες που συγκεντρώνουν το 90% των οφειλών τους σε έναν μόνο πιστωτή μπορούν πλέον να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό, με την προϋπόθεση ότι το σύνολο των χρεών τους υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ. Αυτή η αλλαγή καθιστά ευκολότερη την πρόσβαση στον μηχανισμό για περισσότερους οφειλέτες.
Επιπλέον, εισάγεται η υποχρεωτική διμερής διαπραγμάτευση με το Δημόσιο και τους Φ.Κ.Α., σε περίπτωση απόρριψης της πρότασης από τους χρηματοπιστωτικούς φορείς, κάτι που εξασφαλίζει τουλάχιστον τη ρύθμιση μέρους των χρεών των οφειλετών.
Παρά τις θετικές αυτές εξελίξεις, το αν οι αλλαγές θα οδηγήσουν σε μαζικότερη χρήση του μηχανισμού μένει να φανεί. Οι δυσκολίες στην πρόσβαση σε πληροφορίες για τις αιτίες απόρριψης προτάσεων και η επιφύλαξη των τραπεζών να αποδεχθούν ρυθμίσεις παραμένουν εμπόδια. Ωστόσο, η σημαντική αύξηση των αιτήσεων και των ρυθμίσεων οφειλών τον Σεπτέμβριο του 2024 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, με 5.522 νέες αιτήσεις και 1.504 νέες ρυθμίσεις οφειλών άνω των 383 εκατ. ευρώ, δείχνει ότι οι μεταρρυθμίσεις ήδη αποφέρουν καρπούς.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών παραμένει ένα κρίσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση της αφερεγγυότητας, με τις τελευταίες αλλαγές να βελτιώνουν την αποτελεσματικότητά του, παρόλο που εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις προς αντιμετώπιση.
Who is who:
Ο Βαγγέλης Γ. Ρηγάτος είναι Δικαστικός Υπάλληλος, κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου MBA. Είναι εκλεγμένος εκπρόσωπος στην Ομοσπονδία Δικαστικών Υπαλλήλων Ελλάδας, αντιπρόσωπος της Αιτωλοακαρνανίας στο Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας και μέλος του Ομίλου Προβληματισμού για τον Εκσυγχρονισμό της Δικαιοσύνης.
Διαβάστε Επίσης:
