Ένα εκτεταμένο μπλακ άουτ έπληξε τη Δευτέρα 28 Απριλίου 2025 την Ισπανία, καθώς και περιοχές της Πορτογαλίας, της Ανδόρας και της Γαλλίας, προκαλώντας ευρεία αναστάτωση. Αρχικά, ως πιθανή αιτία του μαζικού προβλήματος στην ηλεκτροδότηση φέρεται ένα σπάνιο ατμοσφαιρικό φαινόμενο, γνωστό ως «επαγόμενη ατμοσφαιρική δόνηση», σύμφωνα με τη REN, τη διαχειρίστρια εταιρεία του πορτογαλικού δικτύου.
Η «επαγόμενη ατμοσφαιρική δόνηση» είναι ένα φαινόμενο που συνδέεται με τη δημιουργία δονήσεων σε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως αυτές της πολύ υψηλής τάσης (όπως τα 400 kV), λόγω της αλληλεπίδρασής τους με τις ατμοσφαιρικές συνθήκες. Μεγάλες και απότομες αλλαγές στη θερμοκρασία (κύματα ψύχους ή καύσωνα) και ισχυροί άνεμοι μπορούν να προκαλέσουν θερμικές ανωμαλίες και διακυμάνσεις στην ατμοσφαιρική πίεση. Αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν την αντίσταση και τις μηχανικές ιδιότητες των καλωδίων, οδηγώντας σε μηχανικές ταλαντώσεις ή δονήσεις μεγάλης κλίμακας. Όπως εξήγησε και ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, πρόκειται για ένα φαινόμενο διαφορετικό από το συνηθισμένο “galloping”, που μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη απόδοση του ηλεκτρικού δικτύου, διακοπές ρεύματος ή υπερφόρτωση, καθώς και φθορά σε πυλώνες και καλώδια. Για την αντιμετώπισή του, οι πάροχοι προχωρούν σε τροποποιήσεις των γραμμών και ενίσχυση των υποδομών.
Από την πλευρά του, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ανέφερε ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν συμπερασματικές πληροφορίες για τα αίτια του μπλακ άουτ, σημειώνοντας ότι «καμία θεωρία» δεν έχει αποκλειστεί. Κάλεσε τους πολίτες να ενημερώνονται από επίσημες πηγές. Ανέφερε τη σταδιακή αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης σε ορισμένες περιοχές, χάρη στις διασυνδέσεις με τη Γαλλία και το Μαρόκο, καθώς και την επαναλειτουργία υδροηλεκτρικών και φυσικού αερίου σταθμών παραγωγής ενέργειας. Τα συστήματα πληρωμών λειτουργούν κανονικά, αλλά οι τηλεπικοινωνίες βρίσκονται σε κρίσιμο σημείο. Το Υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης σε περιοχές που το ζήτησαν (Μαδρίτη, Ανδαλουσία, Εστρεμαδούρα). Ο διαχειριστής REE ανέφερε ότι αποκαταστάθηκε πάνω από το 20% της ισχύος.
Οι επιπτώσεις του μπλακ άουτ ήταν εκτεταμένες. Νοσοκομεία στη Μαδρίτη και την Καταλονία ανέστειλαν προγραμματισμένες ιατρικές πράξεις (συνεχίστηκε η κρίσιμη περίθαλψη με γεννήτριες). Πολλά διυλιστήρια διέκοψαν τη λειτουργία τους και πολυκαταστήματα έκλεισαν. Σούπερ μάρκετ στη Μαδρίτη εμφάνισαν μεγάλες ουρές και άδεια ράφια. Τα ηλεκτρονικά τραπεζικά συστήματα λειτούργησαν με εφεδρικά, αλλά ΑΤΜ τέθηκαν εκτός λειτουργίας.
Χάος επικράτησε στις μετακινήσεις. Οι φωτεινοί σηματοδότες έσβησαν, προκαλώντας τεράστιο μποτιλιάρισμα, με κάποιους πολίτες να βοηθούν στην κίνηση. Το μετρό σε Μαδρίτη και Πορτογαλία (Λισαβόνα, Πόρτο) σταμάτησε, με πολλούς επιβάτες να εγκλωβίζονται (286 απεγκλωβισμοί μόνο στην περιοχή της Μαδρίτης). Διακόπηκαν τα δρομολόγια τρένων και σημειώθηκαν καθυστερήσεις σε αεροδρόμια. Ο δήμαρχος της Μαδρίτης προέτρεψε τους κατοίκους να περιορίσουν τις μετακινήσεις για να διευκολυνθούν τα οχήματα έκτακτης ανάγκης. Στην Πορτογαλία, υπήρξε ανησυχία και για την υδροδότηση, ενώ πολίτες σχημάτιζαν ουρές για φακούς και γεννήτριες. Ο πάροχος EDP προειδοποίησε ότι η αποκατάσταση θα χρειαστεί «πολλές ώρες».
Τέτοια εκτεταμένα και πολύωρα μπλακ άουτ είναι σπάνια στην Ευρώπη. Αναφέρθηκαν περιστατικά όπως το μπλακ άουτ 12 ωρών στην Ιταλία το 2003 ή οι διακοπές στην ηλεκτροδότηση σε πολλές χώρες το 2006 λόγω υπερφόρτωσης του δικτύου στη Γερμανία.
