Η Κύπρος δεν έχει αποφασίσει ακόμα αν θα παραμείνει ως το τελευταίο ενεργειακώς απομονωμένο κράτος της ΕΕ, ή αν θα αποκτήσει μέσω της Ελλάδας πρόσβαση στην μεγάλη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης.
Η χθεσινή σύσκεψη που συγκάλεσε ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης στη Λευκωσία, μετά από 5 ώρες διαβουλεύσεων δεν κατέληξε σε οριστική συμφωνία για την υλοποίηση του έργου του Great Sea Interconnector (GSI), που αφορά την πόντιση καλωδίου που θα συνδέει την Κύπρο με την Κρήτη και την Κύπρο με το Ισραήλ, το οποίο επί του παρόντος είναι απασχολημένο με τον πόλεμο κατά της Χαμάς.
Μετά την ολοκλήρωση της χθεσινής σύσκεψης, με την συμμετοχή των υπουργών Ενέργειας Ελλάδας και Κύπρου, Θεοδωρου Σκυλακάκη και Γιώργου Παπαναστασίου και του Διευθύνοντος Συμβούλου του ΑΔΜΗΕ Μανούσου Μανουσάκη, το κλίμα δεν έδειχνε ότι υπήρξε προσέγγιση που να δημιουργεί αισιοδοξία για υπερπήδηση των εμποδίων που απειλούν να τινάξουν στον αέρα ένα έργο με μεγάλο γεωπολιτικό αποτύπωμα.
Ο Θεόδωρος Σκυλακάκης, δήλωσε ότι η συνάντηση ήταν εποικοδομητική και η δουλειά συνεχίζεται. Απέφυγε να απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις που αφορούσαν την ουσία των θεμάτων που τέθηκαν στη σύσκεψη, λέγοντας ότι «αυτά που είπαμε αρκούν για σήμερα». Όταν ρωτήθηκε αν είναι αισιόδοξος ότι μπορεί να βρεθεί η λύση, ο Θ. Σκυλακάκης επανέλαβε ότι δεν έχει να προσθέσει κάτι, λέγοντας μόνο ότι οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν σε τεχνοκρατικό αλλά «και σε πολιτικό επίπεδο, προφανώς».
Από τη πλευρά του ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου δεν ήταν επίσης διαφωτιστικός, δηλώνοντας πως «είναι μια εργασία, η οποία πρέπει να συνεχιστεί και θα συνεχιστεί». Όταν ρωτήθηκε αν τα μέρη είναι πιο κοντά ή πιο μακριά, σε συμφωνία ο Γ. Παπαναστασίου είπε πως δεν μπορεί να αναφέρει οτιδήποτε άλλο, σημειώνοντας ότι έπρεπε να αναχωρήσει ο Υπουργός Ενέργειας της Ελλάδας και η υπόλοιπη αντιπροσωπεία. Δεν δέχθηκε ότι η πλευρά της Ελλάδας έχει θέσει τελεσίγραφα, σημειώνοντας πως δεν μπορεί να κάνει καμία αναφορά για το τι συζητήθηκε εντός της σύσκεψης. «Επαναλαμβάνω» σημείωσε «ότι ήταν μία συζήτηση εποικοδομητική, τα μέρη αντιλαμβάνονται τις θέσεις της άλλης πλευράς και ουσιαστικά πρέπει να συνεχιστεί αυτή η εργασία ώστε να καταλήξει».
Εντύπωση προκάλεσε η αποχώρηση του Κύπριου Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, από την σύσκεψη, πριν αυτή ολοκληρωθεί, για να παραστεί σε εκδήλωση για την παρουσίαση βιβλίου. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, ωστόσο ενημερώθηκε για την εξέλιξη των συνομιλιών μετά την αποχώρηση του και δήλωσε πως ήταν μια πολύ καλή επιλογή η απόφαση να γίνει η συζήτηση για το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδος γιατί «βοηθά να διευκρινιστούν πολλά θέματα στα οποία υπήρχαν ασάφειες και δεν ήταν ξεκάθαρα» και η συζήτηση θα συνεχιστεί.
Καχυποψία, fake news και συμφέροντα
Η υπόθεση του GSI, έχει δημιουργήσει τριβές όχι μόνο μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Κύπρου, αλλά και καχυποψία,- κυρίως στη Λευκωσία- για προσπάθεια του ΑΔΜΗΕ να «ξεγελάσει» τους Κύπριους εταίρους του, εξασφαλίζοντας τα δικά του οφέλη και φορτώνοντας τα ρίσκα στη κυπριακή πλευρά. Από την άλλη η Αθήνα θεωρεί ότι η Λευκωσία επιδεικνύει αναξιοπιστία υπαναχωρώντας από δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί. με κίνδυνο να τιναχθεί το έργο στον αέρα και να χαθεί η οικονομική ενίσχυση της ΕΕ, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Το χρονικό διάστημα που διεξάγονται συνομιλίες και διαβουλεύσεις, κυκλοφορούν κάθε λογής φήμες σε σχέση με την αδυναμία επίτευξης συμφωνίας, με πολλές εξ αυτών να περιέχουν στοιχεία που δημιουργούν εύλογες υποψίες για την εμπλοκή συμφερόντων, που θέλουν ή δεν θέλουν την υλοποίηση του έργου. Δεν είναι λίγοι, αυτοί που αποδίδουν τα προσκόμματα, σε επηρεασμό της κυπριακής κυβέρνησης από μεγαλοϊδιοκτήτες φωτοβολταϊκών πάρκων, καθώς η ηλεκτρική διασύνδεση με την Ελλάδα θα μειώσει τα μεγάλα ποσοστά κέρδους που απολαμβάνουν σήμερα, πουλώντας ηλεκτρική ενέργεια στην ΑΗΚ (Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου).
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι εταιρείες παραγωγής ενέργειας με φωτοβολταϊκά στη Κύπρο, πωλούν την κιλοβατώρα σε τριπλάσια τιμή από αυτή που πωλείται στην Ελλάδα και εξ των πραγμάτων η ηλεκτρική διασύνδεση θα τερματίσει αυτό το φαγοπότι.
Άλλοι πάλι θεωρούν ότι προς την ίδια κατεύθυνση λειτουργούν και πετρελαϊκές εταιρείες, καθώς η ΑΗΚ θα σταματήσει να παράγει ηλεκτρισμό με την χρήση ορυκτών καυσίμων (μαζούτ).
Μια άλλη «σχολή σκέψης» βλέπει πίσω από την δυστοκία επίτευξης συμφωνίας πολιτικό δάκτυλο, κυρίως από τη Ρωσία, ώστε να μην καταστεί η Κύπρος ενεργειακώς απεξαρτημένη από τα ορυκτά καύσιμα, μειώνοντας έτσι και την επιρροή της Τουρκίας με την οποία διάγει «μήνα μέλιτος». Η αλήθεια είναι πάντως πως η Τουρκία θα έκανε ότι περνούσε από το χέρι της για να μην προχωρήσει το έργο, καθώς ανατρέπει την στρατηγική της για συμμετοχή σε κάθε ενεργειακή εξέλιξη στην ανατολική Μεσόγειο.
Τα σενάρια, είναι δεκάδες και οι φήμες οργιάζουν με κυρίαρχη ότι «η Ελλάδα που κατέστρεψε τη κυπριακή οικονομία με τα ομόλογα στις αρχές της δεκαετίας του 2010, θέλει να ξεγελάσει και πάλι τους Κύπριους». Στον αντίποδα δεν είναι λίγοι αυτοί που αποδίδουν ατολμία στη Λευκωσία, λόγω ηττοπάθειας και φόβου για παρεμπόδιση του έργου από τη Τουρκία.
Η παρέμβαση των ΗΠΑ με δηλώσεις της πρέσβειρας στη Λευκωσία (υπέρ του έργου του GSI), ευνοεί και θεωρίες συνωμοσίας για «προσπάθεια της Δύσης να βοηθήσει ουσιαστικά το Ισραήλ με ξένα κόλλυβα».
