Ο Κώστας Σημίτης ήταν ένας τολμηρός μεταρρυθμιστής, ένας μεγάλος Ευρωπαϊστής, ένας σπουδαίος Καθηγητής αλλά και άνθρωπος. Ένας διανοητής του Ελληνικού Διαφωτισμού και του Ευρωπαϊκού Εκσυγχρονισμού. Ένας Πρωθυπουργός που απέδειξε ότι όταν θέλει η Ελλάδα μπορεί.
Η Ιστορία, με τις αποστάσεις που διαθέτει και στον κατάλληλο χρόνο θα αποτιμήσει την μακρά πολιτική διαδρομή του Κώστα Σημίτη, του μακροβιότερου Πρωθυπουργού της Χώρας στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Σκοπός του σύντομου αυτού κειμένου δεν είναι να αναφερθεί στο τι πετυχημένο έκανε ή όχι στην πολυκύμαντη δράση του, αλλά κυρίως σε αυτό που τον κατέστησε ιδιαίτερο και ξεχωριστό.
Ο Κ. Σημίτης πολιτεύθηκε με ιδεολογική σαφήνεια, προγραμματική σταθερότητα και καθαρή ταυτότητα: ευρωπαϊσμός, εκσυγχρονισμός, αντιλαϊκισμός. Ήταν το τρίπτυχο που υπηρέτησε με πίστη και επιμονή, σε όλες τις περιόδους της δράσης και σε όλους τους ρόλους που ανέλαβε, συχνά κόντρα στο ρεύμα, σε δύσκολες πολιτικές συνθήκες, όταν οι ιδές και απόψεις του ήταν απόλυτη μειοψηφία στον κοινωνικό, πολιτικό και κομματικό χώρο. Όμως, χρησιμοποιώντας τα λόγια του ιδίου, «αυτό είναι το τίμημα που πρέπει να καταβληθεί, για να είναι το όφελος που θα προκύψει πολύ μεγαλύτερο».
Αν ένα βασικό στοιχείο του πολιτικού ηγέτη είναι η «αίσθηση της πραγματικότητας», ο Κ. Σημίτης το διέθετε και με το παραπάνω: ορθολογική σκέψη, στρατηγική, σχέδιο, τεκμηρίωση, μεθοδικότητα, πρακτικές λύσεις, ρεαλισμός. Ήταν αυτά τα χαρακτηριστικά για τα οποία από τα λαϊκίστικά ΜΜΕ χλευάστηκε ως ο Πρωθυπουργός με το «μπλοκάκι», ο άνευρος «λογιστής», ο «απόμακρος» πολιτικός. Όμως ο Κ. Σημίτης ήταν απλώς ο εαυτός του, διαθέτοντας μια άλλη αισθητική και έναν διαφορετικό πολιτικό πολιτισμό, μακριά από τα τυπικά και κυρίαρχα μεταπολιτευτικά γνωρίσματα ενός Έλληνα πολιτικού. Για αυτό και υπήρξε, ένας χρήσιμος, όχι απαραίτητα αρεστός, statesman.
Ο Κ. Σημίτης αποτελεί έναν ξεχωριστό κρίκο στην ιστορική συνέχεια του ελληνικού εκσυγχρονισμού (από τον αστικό εκσυγχρονισμό του Ελευθερίου Βενιζέλου, την ανάπτυξη των δεκαετιών του 50 και του 60, μέχρι την σύνδεση της Ελλάδας με την ΕΟΚ, το Ελσίνκι, τα μεγάλα έργα, την ένταξη Ελλάδος στην ΟΝΕ και της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση).
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι η στιγμή που με σημείο αναφοράς το «Σύγχρονο-Μεταρρυθμιστικό Κέντρο» και με στρατηγική τον «Ευρωπαϊκό Εκσυγχρονισμό της Ελληνικής Κοινωνίας» μπορεί και πρέπει να συγκροτηθεί ένα μεγάλο ευρωπαϊκό μέτωπο που κινείται σε μεταρρυθμιστική τροχιά και εκσυγχρονιστική κατεύθυνση, από κόμματα, κινήσεις πολιτών και μεμονωμένους πολιτικούς, από την κεντροδεξιά μέχρι την κεντροαριστερά, την δημοκρατική αριστερά και την οικολογία.
Είναι αυτές οι δυνάμεις που μπορούν να θέσουν εκ νέου και με αξιοπιστία το αίτημα του εξευρωπαϊσμού της ελληνικής κοινωνίας, όχι ως εξωτερική επιβολή, αλλά περισσότερο ως πλειοψηφικό ρεύμα, αν όχι ως πάνδημο αίτημα.
Η ισχυρή Ελλάδα θα είναι αποτέλεσμα μιας συντονισμένης πολιτικής σε όλους τους τομείς που θα εξασφαλίσει σταθερότητα στην οικονομία, αυτοτροφοδοτούμενη ανάπτυξη, κοινωνική δικαιοσύνη και αλληλεγγύη, ενεργητική διεθνή παρουσία χάρη στην εσωτερική δυναμική της οικονομίας και της κοινωνίας μας, χάρη στην ισχυρή κοινωνία της. Νέο κοινωνικό κράτος, κοινωνία ισχυρή, ισχυρή Ελλάδα μπορεί και πρέπει να είναι η «κινητοποιητική» παράσταση της εποχής μας για το μέλλον, ο στόχος όλων μας.
Ο Κώστας Σημίτης πίστευε πως ο εκσυγχρονισμός δεν έχει ημερομηνία λήξης. Είναι μια διαρκής διεργασία, ένα εργαλείο δράσης για την αλλαγή της κοινωνίας. Αυτή η παρακαταθήκη του διατρέχει και σήμερα, ως κοινή διεκδίκηση, τα ζητούμενα της πατρίδας. Κάτι που σηματοδοτεί το μερίδιο προσφοράς του σε αυτήν. Επιτρέποντάς του, στο εξής, να διατηρεί μία ξεχωριστή θέση στη μνήμη και στην Ιστορία.
