Στην άτυπη Σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης καταθέτει δύο συγκεκριμένες προτάσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, με βασικό στόχο τη χρηματοδότησή της πέρα από τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Η συζήτηση για την ασφάλεια πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα ασταθές διεθνές περιβάλλον, με τις εξελίξεις στις ΗΠΑ, τον εμπορικό ανταγωνισμό και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή να καθιστούν σαφή την ανάγκη για μια ισχυρότερη και πιο αυτόνομη Ευρώπη στον τομέα της άμυνας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με πολλαπλές προκλήσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι κυβερνοεπιθέσεις και οι αυξανόμενες υβριδικές απειλές. Η Σύνοδος επικεντρώνεται σε τρεις άξονες: την ανάπτυξη αμυντικών δυνατοτήτων, τη χρηματοδότηση των αμυντικών επενδύσεων μέσω νέων χρηματοδοτικών μηχανισμών και την ενίσχυση των στρατηγικών εταιρικών σχέσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού εργαλείου ύψους 100 δισ. ευρώ, εμπνευσμένου από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο θα καλύπτει τις αυξανόμενες ανάγκες άμυνας χωρίς να επιβαρύνει τους εθνικούς προϋπολογισμούς. Παράλληλα, εισηγείται την αναπροσαρμογή των δημοσιονομικών κανόνων, ώστε οι δαπάνες για αμυντικές επενδύσεις να εξαιρούνται εκ των προτέρων από τους δημοσιονομικούς στόχους, δίνοντας στα κράτη-μέλη την αναγκαία ευελιξία χωρίς να διακυβεύεται η οικονομική τους σταθερότητα.
Η ευρωπαϊκή ηγεσία καλείται επίσης να διαμορφώσει μια ενιαία στάση έναντι των πολιτικών του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής δασμών που θα επηρεάσουν τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Οι ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν στρατηγικές για τη διασφάλιση της αμυντικής τους αυτονομίας, ενόψει και της επικείμενης πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αμυντική πολιτική.
Στη Σύνοδο συμμετέχουν επίσης ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, και ο Βρετανός Πρωθυπουργός σερ Κιρ Στάρμερ, σηματοδοτώντας τη διάθεση για εμβάθυνση των ευρωατλαντικών σχέσεων στον τομέα της άμυνας.
Η Ελλάδα, με αμυντικές δαπάνες που ξεπερνούν το 3% του ΑΕΠ της, βρίσκεται στην πρωτοπορία αυτής της συζήτησης, υποστηρίζοντας εδώ και καιρό τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη προτείνει, μαζί με τον Πολωνό ομόλογό του, τη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής αντιαεροπορικής ασπίδας, καθώς και την αύξηση της χρηματοδότησης για την αμυντική βιομηχανία μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Οι αμυντικές δαπάνες της Ε.Ε. έχουν σημειώσει σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια, ξεπερνώντας τα 326 δισ. ευρώ το 2024, ενώ μέχρι το 2027 προβλέπεται να αυξηθούν κατά επιπλέον 100 δισ. ευρώ. Οι επενδύσεις σε νέους αμυντικούς εξοπλισμούς αυξήθηκαν κατά 19% το 2023, φτάνοντας τα 61 δισ. ευρώ, ενώ το 2024 εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα 90 δισ. ευρώ.
Η συζήτηση για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, καθώς η Ε.Ε. καλείται να διαμορφώσει ένα σαφές και αποτελεσματικό πλαίσιο συνεργασίας, ενισχύοντας τη χρηματοδότηση και την επιχειρησιακή ετοιμότητα των κρατών-μελών της.
