Με ρίζες που φτάνουν πίσω στους αρχαίους χρόνους, με το μύθο του συνδεδεμένο με τον Τρωικό πόλεμο και με ένα πλήθος επιλογών από υπέροχες παραλίες να το περιβάλλουν, είναι ο ιδανικός προορισμός αλλά και η βάση για την εξερεύνηση μιας περιοχής που συγκαταλέγεται ανάμεσα στις πιο γραφικές και μαγευτικές σε όλη την Ελλάδα. Μια πρώτη ανάλυση του ονόματος της πρωτεύουσας της Ανατολικής Μάνης βρίσκουμε στον Παυσανία που εξηγεί ότι το Γύθειο είναι η «γη των θεών», με το όνομα να επιλέγεται λόγω της ισόπαλης μάχης μεταξύ Ηρακλή και Απόλλωνα, όταν ο πρώτος έκλεψε τον τρίποδα από το Μαντείο των Δελφών, ώστε να τιμούνται και οι δύο. Η ρομαντική διάσταση στο μύθο που περιβάλλει την όμορφη παραθαλάσσια κωμόπολη έρχεται από την Ιλιάδα του Ομήρου, αφού στο γραφικό νησάκι, Κρανάη, του Γυθείου πέρασαν την πρώτη τους νύχτα ο Πάρις και η Ωραία Ελένη. Λέγεται μάλιστα ότι της μικρής νησίδας, οφείλεται στο ότι ο Πάρις ξέχασε εκεί το κράνος του.
Στο ίδιο νησάκι, που αποκαλείται και Μαραθονήσι, υψώθηκε στις 23 Μαρτίου 1821 η σημαία της Επανάστασης από τους οπλαρχηγούς της Ανατολικής Μάνης. Αυτά τα ίχνη γεγονότων μέσα στους αιώνες μας φέρνουν στο σημερινό Γύθειο, το γραφικό, πολυσύχναστο, ολοζώντανο αλλά ταυτόχρονα ήρεμο και χαλαρό λακωνικό λιμάνι, που γοητεύει τους επισκέπτες με την ανεπιτήδευτη γοητεία του.
Περιήγηση στην πόλη και τα ενδιαφέροντα αξιοθέατά της
Ήδη πλησιάζοντας κανείς στο βόρειο άκρο της πόλης έρχεται σε άμεση επαφή με την ιστορία της, καθώς διακρίνει το Αρχαίο Θέατρο του Γυθείου, που σώζεται στο μεγαλύτερο μέρος του, εκεί όπου κάποτε εντοπίζονταν οι πρόποδες της αρχαίας ακρόπολης. Χρονολογικά τοποθετείται στα πρώιμα Ρωμαϊκά χρόνια, γύρω στον 2ο αι.μ.Χ., και το μικρό του μέγεθος παραμένει ευδιάκριτο, με τις περισσότερες σειρές των μαρμάρινων κερκίδων να διατηρούνται σε καλή κατάσταση, ενώ διακρίνονται μέρη της ορχήστρας και της σκηνής. Κατηφορίζοντας προς το λιμάνι και την παραλιακή οδό Ελευθερολακώνων, αποκαλύπτεται σταδιακά και η γοητεία του παραθαλάσσιου οικισμού, που συνδυάζει νησιώτικο αέρα και αστική παράδοση. Το Γύθειο υπήρξε σημαντικότατος εμπορικός κόμβος χάρη στο λιμάνι του που απέφερε πλούτο στο πόλη, όπως αποδεικνύουν τόσο το τελωνείο όσο και το Εμπορικό Επιμελητήριο που ακόμη και σήμερα εδρεύει εδώ και όχι στη Σπάρτη. Το ίδιο λιμάνι παραμένει δημοφιλής προορισμός εμπορικών πλοίων, αλλά και κρουαζιερόπλοιων που γεμίζουν την κωμόπολη διεθνείς επισκέπτες.
