Παρότι η Ελλάδα διατηρεί τον μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με περίπου 12.000 σκάφη, η παραγωγική του δύναμη συρρικνώνεται. Τα πρόσφατα στοιχεία δείχνουν μείωση των αλιευμάτων που αγγίζει το 13%, όχι λόγω μειωμένης προσπάθειας, αλλά εξαιτίας της υπεραλίευσης, της κλιματικής αλλαγής και της γήρανσης του ανθρώπινου δυναμικού. Ο μέσος όρος ηλικίας των επαγγελματιών αλιέων ξεπερνά πλέον τα 56 έτη, ενώ η είσοδος νέων στο επάγγελμα είναι σχεδόν ανύπαρκτη.
Ο παράκτιος ψαράς βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν άνισο αγώνα. Από τη μία πλευρά, η πίεση της βιομηχανικής αλιείας και των ανεμότρατων καταστρέφει τον γόνο και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα στα ρηχά νερά. Από την άλλη, η φύση επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση: δελφίνια προκαλούν σοβαρές ζημιές στα δίχτυα, ενώ η εξάπλωση του λαγοκέφαλου έχει εξελιχθεί σε μάστιγα, μειώνοντας δραστικά την ημερήσια ψαριά.
Το κόστος παραγωγής αυξήθηκε κατά περίπου 22%, κυρίως λόγω καυσίμων και εξοπλισμού, ενώ οι ζημιές από εισβολικά είδη στερούν έως και το 30% της δυνητικής παραγωγής ανά σκάφος. Πολλοί ψαράδες επιστρέφουν στο λιμάνι με άδεια κασέλες και συσσωρευμένα χρέη.
Ιδιαίτερα οξύ είναι το πρόβλημα στις Κυκλάδες, όπου το αυξημένο κόστος ζωής λόγω τουριστικής υπερ-ανάπτυξης έχει μετατρέψει την αλιεία σε δευτερεύουσα απασχόληση ανάγκης. Το θεσμικό πλαίσιο συχνά λειτουργεί αποτρεπτικά, δημιουργώντας ένα αίσθημα εγκατάλειψης από την Πολιτεία.
Τουρκική προκλητικότητα – Αριθμοί και περιστατικά που ανησυχούν
Την ίδια στιγμή, στο «κόκκινο» μέτωπο του Ανατολικού Αιγαίου, η διετία 2024-2025 χαρακτηρίστηκε από την κλιμάκωση ενός ιδιότυπου ακήρυχτου πολέμου, καθώς σύμφωνα με τις καταγραφές των Αλιευτικών Συλλόγων σημειώθηκαν περισσότερα από 450 σοβαρά περιστατικά παρενόχλησης ελληνικών αλιευτικών σκαφών από τουρκικές ακταιωροί, οι οποίες προέβησαν σε επικίνδυνους ελιγμούς και απόπειρες εμβολισμού εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Παράλληλα, η οικονομική ζημία υπήρξε τεράστια, καθώς σε τουλάχιστον 60 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις καταγγέλθηκε η εσκεμμένη καταστροφή αλιευτικών εργαλείων και η κοπή παραγαδιών από διερχόμενα τουρκικά σκάφη σε περιοχές υψηλής έντασης όπως τα Ίμια και η Ζουράφα, μετατρέποντας το καθημερινό μεροκάματο των ακριτών ψαράδων σε μια επικίνδυνη αποστολή εθνικής σημασίας.
Η Τελευταία Ευκαιρία
Εν κατακλείδι, τα αιτήματα των αλιευτικών συλλόγων για το 2025 δεν είναι απλώς συντεχνιακές διεκδικήσεις αλλά κραυγή αγωνίας. Εάν δεν υπάρξει άμεση μέριμνα πολιτείας και οργανώσεων για την προστασία των υφάλων από τις ανεμότρατες, αποζημίωση για τις καταστροφές από τα κήτη και τους λαγοκέφαλους, και κυρίως μια θεσμική αλλαγή που θα επιτρέψει ξανά στην οικογένεια να μπει στο καΐκι, η Ελλάδα κινδυνεύει να απωλέσει έναν από τους πιο παραδοσιακούς κλάδους της οικονομίας της.
Πηγές & Βιβλιογραφία Δεδομένων:
-
Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ): «Στατιστικές Έρευνες Αλιείας: Θαλάσσια Αλιεία 2024-2025» – Η πρωτογενής πηγή για τον όγκο και την αξία των αλιευμάτων.
-
Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ): «Ετήσια Έκθεση για την Κατάσταση των Ιχθυαποθεμάτων και τα Ξενικά Είδη στη Μεσόγειο (2025)» – Στοιχεία για την εξάπλωση του λαγοκέφαλου και την καταστροφή των υφάλων.
-
Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας της Ε.Ε. (STECF): «The 2025 Annual Economic Report on the EU Fishing Fleet» – Στοιχεία για τον στόλο και την οικονομική βιωσιμότητα.
-
Αλιευτικοί Σύλλογοι Κυκλάδων & Πανελλήνια Ένωση Πλοιοκτητών Παράκτιων Επαγγελματικών Αλιευτικών Σκαφών: Υπομνήματα και ανακοινώσεις σχετικά με το θεσμικό πλαίσιο και την ασφάλιση πληρωμάτων (2024-2025).
Ο Νεκτάριος Ντούζουγλης – Χορμοβίτης είναι συντάκτης και αρθρογράφος, υπεύθυνος σύνταξης του ελληνικού Money and Life, ειδικός συνεργάτης του Attica Horizon, αρθρογράφος του Εθνικού Κήρυκα – National Herald και μέλος της Ένωσης Συντακτών Ηλεκτρονικού Τύπου και Μέσων.
