Σε μια εποχή όπου οι ταμπέλες αλλάζουν πιο γρήγορα από τις εποχές, ο Χρήστος Θεοφιλάτος επιμένει να μιλά για τα πράγματα που τον καίνε, όχι αυτά που “πουλάνε”. Συγγραφέας, συνθέτης και ηθοποιός, δεν υποκρίνεται ούτε επί σκηνής ούτε επί χάρτου. Έχει ήδη αφήσει έντονο αποτύπωμα στη λογοτεχνία με τα βιβλία Παρατηρήσεις ενός κυνηγού σε επικίνδυνο έδαφος, Καφές με θέα στην κόλαση και Ένας γύρος καταιγίδας ακόμα, ενώ ετοιμάζει τη νέα του δουλειά, Τα χρονικά της Κίτρινης Μέρας, που κάποια προδημοσιευμένα αποσπάσματά της συζητιούνται ήδη, πριν καν κυκλοφορήσει.
Μιλήσαμε μαζί του για την πόλη, τη γραφή, τον προοδευτισμό, την απώλεια, τους έρωτες, την τέχνη και για όλα εκείνα που δεν χωράνε σε δελτία τύπου. Ο λόγος του καυστικός και τρυφερός μαζί. Όπως ακριβώς και τα κείμενά του.
Νεκτάριος Ντούζουγλης-Χορμοβίτης
Τι είναι για σένα η γραφή; Ανάγκη; Λύτρωση; Επάγγελμα;
Η γραφή δεν είναι για μένα ούτε αυτοθεραπεία, ούτε απλά ένας επαγγελματικός ρόλος, ούτε ένα μέσο για να φτιάξω τη διάθεσή μου. Δεν γράφω για να νιώσω καλύτερα, αλλά για να πω την αλήθεια. Όχι μια αντικειμενική αλήθεια, αλλά τη δική μου. Αυτό που ζω, αυτό που με πλήττει ή με συγκινεί, θέλω να το κάνω απτή λογοτεχνική πραγματικότητα. Όχι για να εξιλεωθώ, αλλά για να του δώσω μορφή. Είναι σαν να κλείνεις έναν δαίμονα μέσα σε ένα μπουκάλι. Δεν εξαφανίζεται, αλλά σταματά για λίγο να βρυχάται.
Οι ιστορίες σου αγγίζουν τον αναγνώστη ακριβώς επειδή δεν κρύβονται πίσω από τεχνάσματα ή να τον πιάσει φίλο. Θέλεις να τον ταρακουνήσεις ή να του σταθείς;
Τίποτα απ’ τα δύο. Θέλω απλώς να του δείξω τη ζωή όπως την αντιμετωπίζω και όπως εκείνη με αντιμετωπίζει. Δεν προσπαθώ να κάνω τα πράγματα ωραιότερα απ’ ό,τι είναι. Δεν γράφω ιδεατότητες για να πείσω κανέναν ότι όλα θα πάνε καλά στο τέλος. Είμαι εξίσου σκληρός στις περιγραφές μου όσο και η πραγματικότητα που βλέπω. Το όποιο αισιόδοξο μήνυμα, αν υπάρχει, βρίσκεται στο ότι ο πρωταγωνιστής των βιβλίων μου συνεχίζει παρά τις πτώσεις του, το σκληρό του δρομολόγιο. Ότι επιστρέφεις ξανά και ξανά, να δώσεις την καθιερωμένη σου κλωτσιά στην κλειστή πόρτα. Αυτό είναι το ελπιδοφόρο σήμα που στέλνει για μένα. Όχι το happy end, αλλά το γεγονός ότι ξανασηκώνεσαι απ’ το χώμα.
Η πόλη έχει βασικό ρόλο στο έργο σου. Τι σημαίνει για σένα ο αστικός κόσμος;
Η πόλη είτε το θέλω είτε όχι, είναι το «φυσικό» μου περιβάλλον. Όχι όμως η πόλη όπως τη βλέπουμε σήμερα, στα free press έντυπα, με τις λουλουδάτες προτάσεις για το πού θα βρεις τις πιο fancy μεριές για κοκτέιλ, στο πνεύμα του να σου αναβαθμίσουν το οικιστικό χάλι μέσα στο οποίο ζεις. Αυτή η αποθέωση της υποβάθμισης όπως βάλθηκαν κάποιες φυλλάδες να παρουσιάσουν το Γκάζι, κάποτε.
Γράφω για τον τέλεια απέξω και μόνο του, μέσα σε μια πόλη όπου όλοι λίγο πολύ έχουν αγελαία οργανωθεί πίσω από κάτι ασαφές, εμπριμέ και χαζοχαρούμενο, που τους κάνει να αισθάνονται ότι η γενιά τους έχει βρει ιστορικά τα σαφή της διακριτικά έναντι των γενεών που προηγήθηκαν.
Για να κάνω και μια αναφορά στη φράση του Γιώργου Μπαλάνου, που εκτιμώ απεριόριστα: «Η πιο κυνηγημένη μειονότητα όμως σε ολόκληρη τη Γη, είναι αυτός, ο οποίος σκέφτεται για λογαριασμό του.»
Έχεις δηλώσει πως είσαι συντηρητικός καλλιτέχνης. Θες να το εξηγήσεις;
Το λέω συχνά αυτό και πάντα χρειάζεται διευκρίνιση. Δεν είμαι συντηρητικός με την πάλαι ποτέ δεξιά σημασία της λογοκρισίας ή του κυνηγού μαγισσών. Υπάρχει και «προοδευτική» λογοκρισία, να ενημερώσω. Ο νεομακαρθισμός της Πολιτικής Ορθότητας.
Απλώς δυσπιστώ απέναντι στις μόδες και τα διάφορα κινήματα που ξεφύτρωσαν ιδίως μετά την «Πανδημία», επιχειρώντας να φανατίσουν το κοπάδι για να κατευθύνουν τη σωρευμένη ενεργητικότητά του «κάπου». Ο προοδευτισμός όπως εκφράζεται σήμερα μοιάζει με ένα αυτοκίνητο χωρίς φρένα και χωρίς όπισθεν. Θα μπαίνατε σε ένα τέτοιο αυτοκίνητο; Εγώ πάντως όχι.
“Ρωτάνε πολλοί αν η Τέχνη έχει όρια. Απαντώ: ασφαλώς και έχει, απ’ τον ίδιο της τον εαυτό, όταν είναι Τέχνη. Η προπαγάνδα που προφασίζεται την Τέχνη είναι αυτή που δεν έχει κανένα όριο.”
Το νέο σου βιβλίο, Τα Χρονικά της Κίτρινης Μέρας, αν και δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη, έχει ήδη ξεκινήσει να συζητιέται. Τι είναι αυτό που το κάνει τόσο προσωπικό και έντονο;
Τα Χρονικά της Κίτρινης Μέρας τα έγραψα κατά την περίοδο του Covid-19, ένα είδος υπαρξιακού κενού αέρος. Το βιβλίο μιλά για τον εγκλεισμό και τη «μετά την απελευθέρωση» περίοδο, που περιέργως ήταν ακόμη πιο σκληρή. Είναι χωρισμένο σε δύο μέρη: Εγκλεισμός και Απελευθέρωση.
Βίωσα και προσωπικά μια τεράστια απώλεια, φρόντιζα έναν δικό μου άνθρωπο που δεν μπορούσε πια να φροντίσει τον εαυτό του. Τότε, οι έρωτες για μένα δεν ήταν πολυτέλεια. Ήταν τρόπος να συνεχίσω να υπάρχω.
Μιλώ για τα κρυφά ραντεβού, για τη ζωή μέσα στο τεχνητό σκότος, για το πώς το χιούμορ –ακόμα και το μαύρο– ήταν όπλο. Πιστεύω πολύ, χωρίς να είμαι θρησκόληπτος. Η Θεία Χάρις, διακριτικά παρούσα, με βοήθησε ν’ αντέξω.
Video Club: “Το Τέλος της Συνοικιακής Ευδαιμονίας” – Του Χρήστου Θεοφιλάτου
