Το πρωί της 19ης Νοεμβρίου, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου στον ολλανδικό κόμβο TTF βρισκόταν στα 84 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Την ίδια ημέρα πέρυσι κόστιζε περίπου 31 ευρώ.
Σε μια περίοδο που η Ευρώπη πληρώνει ήδη πολύ ακριβότερα το φυσικό αέριο, μια νέα πρόβλεψη από το Μπακού θέτει ερωτήματα για τον εφοδιασμό και το κόστος του φυσικού αερίου στο άμεσο μέλλον.
Το Αζερμπαϊτζάν, ένας από τους προμηθευτές στους οποίους στράφηκε η ΕΕ για να μειώσει την εξάρτησή της από το ρωσικό αέριο, προβλέπει ότι το 2028 η εμπορεύσιμη παραγωγή του θα είναι σχεδόν 15% χαμηλότερη από ό,τι το 2025.
Η είδηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, τόσο ως αγοραστή όσο και ως χώρα διέλευσης του αγωγού TAP, μέσω του οποίου το αέριο της Κασπίας φτάνει στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η εμπορεύσιμη παραγωγή φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν ανήλθε σε 38,9 δισ. κυβικά μέτρα το 2025, σύμφωνα με την κρατική στατιστική υπηρεσία της χώρας. Οι προβλέψεις που συνοδεύουν το σχέδιο προϋπολογισμού του 2027, όπως τις παραθέτει το πρακτορείο Report.az, δείχνουν υποχώρηση στα 35,6 δισ. κυβικά μέτρα το 2027 και στα 33,2 δισ. το 2028. Ακολουθεί μερική ανάκαμψη, στα 35,3 δισ. το 2029 και στα 36,6 δισ. το 2030.
Τι δείχνουν τα στοιχεία για την παραγωγή
Η πρόβλεψη για πτώση της παραγωγής έως το 2028 έγινε γνωστή στις 4 Νοεμβρίου, όταν η αρμόδια επιτροπή της Βουλής του Αζερμπαϊτζάν άρχισε να εξετάζει το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2027. Η κάμψη είχε ήδη φανεί στα επίσημα στοιχεία. Στο πρώτο εννεάμηνο του 2026, η παραγωγή αερίου που μπορούσε να διατεθεί στην αγορά μειώθηκε κατά 1,6%, σε σχέση με το αντίστοιχο εννεάμηνο του 2025. Στο Shah Deniz, το μεγαλύτερο κοίτασμα της χώρας, η BP κατέγραψε πτώση από περίπου 21 σε 20 δισ. κυβικά μέτρα την ίδια περίοδο.
Οι δημόσιες προβλέψεις δεν εξηγούν τι προκαλεί τη μεγαλύτερη πτώση που αναμένεται έως το 2028. Δείχνουν, ωστόσο, ότι το 2027 η συνολική εξόρυξη θα μείνει σχεδόν σταθερή, ενώ το αέριο που θα διατεθεί στην αγορά θα μειωθεί. Μέρος του αερίου που εξορύσσεται, για παράδειγμα, επιστρέφει στα κοιτάσματα για να διατηρείται η πίεσή τους.
Η BP σχεδιάζει να θέσει σε λειτουργία νέα μονάδα στο Shah Deniz από το 2029, ώστε να αντλήσει αέριο από αποθέματα χαμηλότερης πίεσης. Στο μεταξύ, το κοίτασμα Absheron τροφοδοτεί την εγχώρια αγορά και η επέκτασή του προβλέπεται να καλύψει τόσο εσωτερικές ανάγκες όσο και εξαγωγές προς την Τουρκία.
Πόσο αζέρικο αέριο παίρνει η Ελλάδα
Η ΔΕΠΑ έχει υπογράψει 25ετή σύμβαση με τη SOCAR και την κοινοπραξία του Shah Deniz για την προμήθεια αερίου από το κοίτασμα μέσω του TAP.
Το 2025, η Ελλάδα παρέλαβε 1,1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ, το 2025 εισήχθησαν στο ελληνικό σύστημα φυσικού αερίου 11,08 TWh μέσω της Νέας Μεσημβρίας, όπου συνδέεται ο αγωγός TAP με το εθνικό δίκτυο. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχούσε στο 14,1% των συνολικών εισαγωγών στο ελληνικό σύστημα.
Στη συνάντηση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με τον Αζέρο ομόλογό του, Παρβίζ Σαχμπάζοφ, στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο, το υπουργείο Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε ότι η χώρα είχε εξαγάγει στην Ελλάδα περίπου 700 εκατ. κυβικά μέτρα το πρώτο οκτάμηνο του 2026.
Στην ίδια ανακοίνωση, το Μπακού χαρακτήρισε τον Νότιο Διάδρομο Φυσικού Αερίου «στρατηγικό θεμέλιο» της ενεργειακής συνεργασίας των δύο χωρών και υπογράμμισε τον ρόλο της διασύνδεσης Ελλάδας–Βουλγαρίας στην ασφάλεια εφοδιασμού της περιοχής.
Ο Νότιος Διάδρομος Φυσικού Αερίου είναι μια αλυσίδα τριών αγωγών, μήκους περίπου 3.500 χιλιομέτρων, που μεταφέρει αέριο από το κοίτασμα Shah Deniz του Αζερμπαϊτζάν στην Ευρώπη. Περνά από τη Γεωργία και την Τουρκία, μπαίνει στην Ελλάδα και συνεχίζει μέσω Αλβανίας και Αδριατικής έως την Ιταλία. Ο TAP είναι το τελευταίο τμήμα αυτής της διαδρομής. Μέσω της διασύνδεσης Ελλάδας–Βουλγαρίας, το αέριο μπορεί να φτάσει και στη βουλγαρική αγορά.
Τι δείχνουν οι τιμές εισαγωγής
Αν μειωθούν οι παραδόσεις αζέρικου αερίου μέσω του TAP, η Ελλάδα θα μπορούσε να καλύψει μέρος του κενού με επιπλέον φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω της Ρεβυθούσας ή της Αλεξανδρούπολης. Οι ΗΠΑ είναι το πιο άμεσο σημείο σύγκρισης, καθώς το 2025 ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της Ελλάδας, με μερίδιο περίπου 88% στο συνολικό βάρος των δηλωμένων εισαγωγών LNG.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δήλωσε η Ελλάδα στη βάση δεδομένων του ΟΗΕ για το διεθνές εμπόριο (UN Comtrade), το 2025 η συνολική αξία των εισαγωγών αζέρικου αερίου ανήλθε σε 725 εκατ. δολάρια και εκείνη του αμερικανικού LNG σε 1,25 δισ. δολάρια. Διαιρώντας τη συνολική αξία με το βάρος των εισαγωγών σε κάθε περίπτωση, προκύπτει μέση αξία 514 δολαρίων ανά τόνο για το αζέρικο αέριο και 654 δολαρίων ανά τόνο για το αμερικανικό LNG. Η δηλωμένη αξία ανά τόνο ήταν, δηλαδή, περίπου 27% υψηλότερη για το αμερικανικό LNG. Το 2024 η διαφορά ήταν μεγαλύτερη, με 489 και 841 δολάρια ανά τόνο αντίστοιχα, σύμφωνα με το WITS (World Integrated Trade Solution).
Γιατί ενδιαφέρει τις Βρυξέλλες
Η πρόβλεψη του Μπακού έρχεται την ώρα που η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με λιγότερο αέριο στις αποθήκες της και με την αντίστροφη μέτρηση για τη διακοπή των ρωσικών εισαγωγών να έχει ήδη αρχίσει. Στις 17 Νοεμβρίου, οι υπόγειες αποθήκες της ΕΕ ήταν γεμάτες κατά περίπου 70%, έναντι περίπου 82% την ίδια περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe.
Την ίδια στιγμή, η ΕΕ έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή τη σταδιακή απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου. Οι μεταβατικές περίοδοι για τα περισσότερα βραχυχρόνια συμβόλαια έχουν λήξει. Για τις υφιστάμενες μακροχρόνιες συμβάσεις, η απαγόρευση εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2027 για το ρωσικό LNG και από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 για το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών. Η δεύτερη προθεσμία μπορεί να μετατεθεί έως την 1η Νοεμβρίου 2027 για κράτος-μέλος που κινδυνεύει να μην πετύχει τον στόχο πλήρωσης των αποθηκών του, εφόσον το διαπιστώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σε αυτό το σχέδιο απεξάρτησης, το Αζερμπαϊτζάν έχει συγκεκριμένο ρόλο.
Το 2022, λίγους μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε παρουσιάσει στο Μπακού τον στόχο επέκτασης της δυναμικότητας του διαδρόμου στα 20 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Το 2025, σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του υπουργείου Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν, οι προμήθειες προς τα κράτη-μέλη έφτασαν τα 12,5 δισ. κυβικά μέτρα, σχεδόν 54% πάνω από τα επίπεδα του 2021.
Ο TAP έχει ήδη προσθέσει μεταφορική δυναμικότητα 1,2 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Στο κοίτασμα Shah Deniz, όμως, η BP προγραμματίζει να θέσει σε λειτουργία τη νέα μονάδα συμπίεσης σταδιακά από το 2029, ώστε να αντλήσει αέριο από αποθέματα χαμηλότερης πίεσης. Το 2028, δηλαδή το πρώτο πλήρες έτος μετά την προγραμματισμένη διακοπή των ρωσικών εισαγωγών, είναι και η χρονιά για την οποία το Μπακού προβλέπει τη μεγαλύτερη κάμψη της εμπορεύσιμης παραγωγής του.
Για τις Βρυξέλλες, το ερώτημα είναι πόσο επιπλέον αέριο μπορεί πράγματι να φτάσει από την Κασπία ακριβώς όταν η Ευρώπη θα χρειάζεται άλλες πηγές για να καλύψει τις ρωσικές ποσότητες.















