Αντιμέτωπη με συνεχείς επιθέσεις βρίσκεται πλέον η εμπορική ναυτιλία στα Στενά του Ορμούζ και στη Μαύρη Θάλασσα.
Πλοία βυθίζονται, θαλάσσιες διαδρομές μετατρέπονται σε εμπόλεμες ζώνες, εκτοξεύοντας το κόστος ασφάλισης και προκαλώντας νέους κραδασμούς στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας και πρώτων υλών.
Στη Μαύρη Θάλασσα
Η Μαύρη Θάλασσα έχει μετατραπεί πλέον σε μία από τις πλέον επικίνδυνες θαλάσσιες ζώνες για την εμπορική ναυτιλία, καθώς η κλιμάκωση των επιθέσεων με drones και πυραύλους επεκτείνεται πλέον και στα δυτικά, κοντά σε παράκτιες περιοχές σε Βουλγαρία και Ρουμανία.
Τελευταίο περιστατικό αποτελεί το ελληνόκτητο containership «Contship Jet», της Contships Management, το οποίο βυθίστηκε ανοικτά της Βουλγαρίας, μετά από επίθεση με τρία μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας.
Η περίπτωση του «Contship Jet» δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, καθώς στοιχεία του IMO και της Ambrey αποτυπώνουν ότι περισσότερα από 570 πλοία έχουν πληγεί στη Μαύρη Θάλασσα μέσα στο 2026, με τουλάχιστον 40 ναυτικούς να έχουν χάσει τη ζωή τους.
Η καταγραφή της Windward αποτυπώνει επίσης την απότομη κλιμάκωση. Η εταιρεία εντόπισε περίπου 86 επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων μόνο στο γ’ τρίμηνο, σχεδόν τετραπλάσιες σε σχέση με τους αμέσως προηγούμενους μήνες. Μέχρι το τέλος Αυγούστου είχε επαληθεύσει 93 επιθέσεις, εκ των οποίων 53 αποδίδονταν στην Ουκρανία και 40 στη Ρωσία.
Η γεωγραφία του κινδύνου έχει επίσης διευρυνθεί. Σύμφωνα με τη Windward, 45 εμπορικά πλοία επλήγησαν μέσα σε διάστημα 12 μηνών εκτός της προηγούμενης περιοχής υψηλού κινδύνου, με τα 31 περιστατικά να καταγράφονται μετά την 1η Ιουλίου.
Μάλιστα, η επιδείνωση έχει ήδη περάσει στο κόστος ασφάλισης, καθώς, σύμφωνα με underwriters, τα war-risk premiums για ορισμένες δραστηριότητες στη Μαύρη Θάλασσα μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 15% της αξίας του πλοίου, ενώ στην αγορά καταγράφονται μεγάλες αποκλίσεις ανάλογα με το λιμάνι, τη διαδρομή και τα χαρακτηριστικά του πλοίου.
Η επίδραση είναι ήδη ορατή και στις ροές φορτίων. Σύμφωνα με τη Signal Ocean, τα φορτία χάλυβα από τη Μαύρη Θάλασσα μειώθηκαν κατά 65,6% σε ετήσια βάση το γ’ τρίμηνο, στους 650.000 τόνους. Τον Αύγουστο η πτώση έφτασε το 80,6% και τον Σεπτέμβριο το 96%, πλήττοντας ιδιαίτερα την απασχόληση handysize και supramax bulkers.
Ορμούζ: Νέο πλήγμα
Την ίδια ώρα, σε νέα φάση κλιμάκωσης εισέρχεται η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, καθώς ακόμη ένα εμπορικό πλοίο φέρεται να δέχθηκε επίθεση, ανεβάζοντας πιθανότατα σε 34 τον αριθμό των επιθέσεων από τις 29 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO), πλοίο εντοπίστηκε να φλέγεται περίπου εννέα ναυτικά μίλια βόρεια του Χασάμπ, στο Ομάν, έπειτα από αναφορά πλοιάρχου παραπλέοντος σκάφους.
Η UKMTO δεν δημοσιοποίησε την ταυτότητά του, ωστόσο η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Vanguard Tech ανέφερε ότι πρόκειται για δεξαμενόπλοιο που επλήγη από άγνωστο βλήμα.
Πλοίαρχος πλοίου υπό σημαία Παναμά ανέφερε ότι το δεξαμενόπλοιο είχε τυλιχθεί στις φλόγες και βρισκόταν σχεδόν ολοκληρωτικά βυθισμένο.
Δορυφορικές εικόνες από πηγές ανοιχτών πληροφοριών (OSINT) εμφανίζουν φλεγόμενο αντικείμενο στην περιοχή, χωρίς να επιβεβαιώνουν την ταυτότητα του πλοίου ή τα αίτια του περιστατικού.
Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC)υποστήριξε ότι σε τρία δεξαμενόπλοια σημειώθηκαν εκρήξεις και πυρκαγιές μέσα σε 24 ώρες, χαρακτηρίζοντάς τα «παράνομα» και προειδοποιώντας τους πλοιοκτήτες να μην εμπιστεύονται τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλούς διέλευσης.
Η Τεχεράνη αποδίδει ορισμένα πλήγματα σε θαλάσσιες νάρκες, ισχυρισμός που αμφισβητείται από τις ΗΠΑ και παραμένει ανεπιβεβαίωτος ανεξάρτητα. Άλλες εκτιμήσεις αναφέρονται σε drones ή πυραύλους.
Μέχρι τις 28 Οκτωβρίου είχαν καταγραφεί 33 επιβεβαιωμένες επιθέσεις, με τελευταία εκείνη της 26ης Οκτωβρίου ανοικτά του Ιράκ. Ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος λόγω μη αναφερθέντων περιστατικών.
Επέκταση της απειλής
Σύμφωνα με την Ambrey, η εντατικοποίηση των επιθέσεων που αποδίδονται στο Ιράν, οι αμερικανικές ναυτικές επιχειρήσεις και το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής αντιπαράθεσης επιδεινώνουν σημαντικά το περιβάλλον ασφαλείας.
Ο ανώτερος αναλυτής Daniel Mueller επισημαίνει ότι η απειλή εκτείνεται πλέον πέρα από τα Στενά, στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν, με περιστατικά ανοικτά του Ιράκ, του Ομάν, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η Τεχεράνη έχει απειλήσει να στοχοποιεί πλοία που διέρχονται χωρίς άδεια, ακόμη και μετά την έξοδό τους από τα Στενά.
Η Ambrey συνιστά επανεξέταση των ταξιδιών, αξιολόγηση της ασφαλιστικής κάλυψης, ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας και συνεχή επαναξιολόγηση των κινδύνων.
Η διεύρυνση των επιθέσεων υποχρεώνει πλέον τις ναυτιλιακές εταιρείες να αντιμετωπίζουν ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου ως περιβάλλον υψηλού επιχειρησιακού κινδύνου, παρά τη συνεχιζόμενη εμπορική δραστηριότητα.
