Μια ασυνήθιστη παρέμβαση Αμερικανού γερουσιαστή προς Έλληνα εφοπλιστή, με φόντο τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τη μεταφορά χιλιάδων τόνων ρωσικών καυσίμων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, φέρνει στο προσκήνιο μια υπόθεση με έντονο πολιτικό, οικονομικό και γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής του Κονέκτικατ, Ρίτσαρντ Μπλούμενθαλ, απέστειλε στις 27 Οκτωβρίου 2026 επίσημη επιστολή στον Έλληνα εφοπλιστή Θανάση Μαρτίνο, διευθύνοντα σύμβουλο της ναυτιλιακής εταιρείας Eastern Mediterranean Maritime Limited (EASTMED), ζητώντας του να ανακαλέσει δεξαμενόπλοιο που, σύμφωνα με τις πληροφορίες τις οποίες επικαλείται, μεταφέρει περίπου 40.000 μετρικούς τόνους ρωσικού ντίζελ με προορισμό αμερικανικό λιμάνι.
Πρόκειται για το υπό σημαία Μάλτας δεξαμενόπλοιο «Agioi Fanendes», το οποίο, όπως αναφέρεται στην επιστολή, αναχώρησε στις 22 Οκτωβρίου από λιμάνι της Ρωσίας, μεταφέροντας το επίμαχο φορτίο προς τις ακτές του Ατλαντικού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Αμερικανός γερουσιαστής, στις 24 Οκτωβρίου το πλοίο είχε δηλώσει ως προορισμό το λιμάνι της Νέας Υόρκης και του Νιου Τζέρσεϊ, με εκτιμώμενη ημερομηνία άφιξης την 7η Νοεμβρίου.
Η επιστολή, η οποία έχει δημοσιοποιηθεί στον επίσημο ιστότοπο του γερουσιαστή, απευθύνεται προσωπικά στον Θανάση Μαρτίνο και περιλαμβάνει σαφές αίτημα να μην πραγματοποιηθεί η εκφόρτωση του ρωσικού καυσίμου σε αμερικανικό έδαφος. «Αξιόπιστες αναφορές υποδηλώνουν ότι ένα πλοίο υπό την ιδιοκτησία σας, με σημαία Μάλτας, μεταφέρει ρωσικό ντίζελ που προορίζεται για παράνομη παράδοση σε αμερικανικό λιμάνι», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μπλούμενθαλ στην αρχή της επιστολής του, θέτοντας ευθέως ζήτημα νομιμότητας της συγκεκριμένης μεταφοράς.
Στη συνέχεια προχωρά ένα βήμα παραπέρα, ζητώντας από τον Έλληνα εφοπλιστή να παρέμβει άμεσα, εφόσον επιβεβαιωθεί ότι το φορτίο πρόκειται να εκφορτωθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Εάν επιβεβαιώσετε ότι το συγκεκριμένο πλοίο σκοπεύει να εκφορτώσει ρωσικό ντίζελ στο λιμάνι της Νέας Υόρκης και του Νιου Τζέρσεϊ ή σε οποιονδήποτε άλλο προορισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, απαιτούμε να ανακαλέσετε το Agioi Fanendes και να απέχετε από μελλοντικές συναλλαγές σε ρωσικό ντίζελ, σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία», επισημαίνει.
Ο Αμερικανός γερουσιαστής στηρίζει την παρέμβασή του στη νομοθεσία που θεσπίστηκε το 2022, όταν ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν υπέγραψε τον νόμο για τον τερματισμό των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου. Η συγκεκριμένη νομοθεσία προβλέπει απαγορεύσεις στην εισαγωγή προϊόντων ρωσικής προέλευσης που εμπίπτουν στο κεφάλαιο 27 του Εναρμονισμένου Δασμολογίου, κατηγορία στην οποία περιλαμβάνεται και το ντίζελ.
Κατά τον Μπλούμενθαλ, ενδεχόμενη προσέγγιση του δεξαμενόπλοιου σε αμερικανικό λιμάνι και εκφόρτωση του φορτίου θα μπορούσε να συνιστά παράνομη συναλλαγή ή συμμετοχή στη διευκόλυνσή της. Πρόκειται, πάντως, για τη νομική θέση που διατυπώνει ο γερουσιαστής και όχι για διαπιστωμένη παράβαση εκ μέρους της ελληνικής ναυτιλιακής εταιρείας ή του εφοπλιστή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στην επιστολή γίνεται αναφορά και σε άδεια που έχει εκδώσει το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών, δημιουργώντας ένα σύνθετο ζήτημα σχετικά με την εφαρμογή των κυρώσεων και τις αρμοδιότητες της εκτελεστικής εξουσίας. Συγκεκριμένα, ο Μπλούμενθαλ αναγνωρίζει ότι το υπουργείο έχει εκδώσει τη Γενική Άδεια υπ’ αριθμόν 135, η οποία, σύμφωνα με την ερμηνεία που παραθέτει, επιτρέπει ορισμένες συναλλαγές που σχετίζονται με τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ. Ωστόσο, αμφισβητεί ότι μια τέτοια διοικητική άδεια μπορεί να υπερισχύσει της νομοθεσίας που έχει ψηφίσει το Κογκρέσο.
«Αναγνωρίζουμε ότι το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε τη Γενική Άδεια υπ’ αριθμόν 135, η οποία φέρεται να επιτρέπει συναλλαγές για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, αλλά καμία τέτοια άδεια δεν μπορεί να υπερισχύσει ενός σαφούς και κατηγορηματικού νόμου», σημειώνει στην επιστολή του. Και προσθέτει με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο: «Ο πρόεδρος μπορεί να έχει χορηγήσει άδεια για τη διευκόλυνση αυτής της συναλλαγής, αλλά μόνο το Κογκρέσο μπορεί να την καταστήσει νόμιμη».
Με τη συγκεκριμένη αναφορά ο Αμερικανός γερουσιαστής δεν περιορίζεται στην αμφισβήτηση μιας εμπορικής συναλλαγής, αλλά θέτει και ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα σχετικά με το κατά πόσο οι κυβερνητικές αποφάσεις μπορούν να επιτρέπουν συναλλαγές που ο ίδιος θεωρεί ότι απαγορεύονται από την ισχύουσα νομοθεσία.
Η παρέμβασή του αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το γεγονός ότι δεν ζητά μόνο την αλλαγή πορείας του δεξαμενόπλοιου, αλλά απαιτεί από την ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία να δώσει αναλυτικές εξηγήσεις για όλους τους εμπλεκόμενους στην εμπορική αλυσίδα του φορτίου. Ειδικότερα, καλεί τον Θανάση Μαρτίνο να γνωστοποιήσει ποιες άλλες εταιρείες ή επιχειρηματικές οντότητες συμμετέχουν στη μεταφορά του ρωσικού ντίζελ, ζητώντας πληροφορίες για τον πωλητή, τον αγοραστή, τον ναυλωτή, την ασφαλιστική εταιρεία ή τον πάροχο ασφαλιστικής κάλυψης προστασίας και αποζημίωσης, τον διαχειριστή του τερματικού σταθμού και οποιαδήποτε εταιρεία είναι υπεύθυνη για τη διανομή του φορτίου.
Παράλληλα, θέτει ένα ακόμη κρίσιμο ερώτημα, ζητώντας να διευκρινιστεί εάν η εταιρεία έχει λάβει οδηγίες από το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών ή οποιαδήποτε άλλη ομοσπονδιακή υπηρεσία και, σε καταφατική περίπτωση, ποιος τις εξέδωσε και ποιο ακριβώς ήταν το περιεχόμενό τους.
Η προθεσμία που θέτει για την αποστολή των απαντήσεων είναι η 31η Οκτωβρίου 2026, ενώ στο τέλος της επιστολής επισημαίνει ότι αναμένει έγκαιρη ανταπόκριση και σαφή ενημέρωση για τις ενέργειες που θα πραγματοποιηθούν.
Η υπόθεση δεν περιορίζεται, πάντως, αποκλειστικά στην ελληνική ναυτιλία. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του γραφείου του Μπλούμενθαλ, αντίστοιχη παρέμβαση έχει πραγματοποιηθεί και προς την PetroVietnam, με αφορμή το δεξαμενόπλοιο «PVT Azura», το οποίο επίσης φέρεται να μεταφέρει ρωσικό ντίζελ με προορισμό τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η παράλληλη αποστολή επιστολών δείχνει ότι ο γερουσιαστής επιχειρεί να θέσει υπό δημόσιο έλεγχο περισσότερες από μία μεταφορές ρωσικών καυσίμων προς την αμερικανική αγορά.
