Μια ελληνική τράπεζα, ένα δικηγορικό γραφείο με παρουσία στον Πειραιά και στον Παναμά, εταιρείες που διαχειρίζονται εμπορικά πλοία και ένα διεθνές δίκτυο μεταφοράς ιρανικών προϊόντων βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας αμερικανικής επιχείρησης οικονομικής πίεσης κατά της Τεχεράνης.
Χθες, το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ανακοίνωσε την κλήτευση ελληνικής τράπεζας από τη Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN), ενώ παράλληλα γνωστοποίησε κυρώσεις σε βάρος του δικηγορικού γραφείου Karnakis & Karnakis και άλλων επιχειρήσεων που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, υποστήριζαν τη μεταφορά ιρανικών εμπορευμάτων. Η ταυτότητα της τράπεζας δεν έχει δημοσιοποιηθεί και δεν έχει ανακοινωθεί ότι έχει παραβιάσει τον νόμο.
Oι αμερικανικές αρχές συνεργάζονται με την ΤτΕ που ασκεί τον εποπτικό της ρόλο. Οι πληροφορίες αναφέρουν πως δεν πρόκειται για συστημική τράπεζα ούτε όμως και για άλλη τράπεζα εισηγμένη στο ελληνικό χρηματιστήριο.
Η κλήτευση της ελληνικής τράπεζας δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Εντάσσεται στην επιχείρηση «Economic Outcast», που ανακοίνωσε η Ουάσιγκτον τον Αύγουστο του 2026 με στόχο να περιορίσει τις οικονομικές πηγές εσόδων του Ιράν, να εντοπίσει δίκτυα παράκαμψης κυρώσεων και να δυσκολέψει τη χρηματοδότηση των στρατιωτικών και πυρηνικών προγραμμάτων της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, η FinCEN προχώρησε στην έκδοση διοικητικής κλήτευσης προς την ελληνική τράπεζα, ενώ απέστειλε αιτήματα παροχής πληροφοριών και σε έξι ακόμη τράπεζες στην Ευρώπη προς διευκρίνιση των σχέσεών τους με ιρανικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις. Τα ονόματα των έξι ιδρυμάτων επίσης δεν έχουν ανακοινωθεί.
Πως διεκπεραιώνονταν οι πληρωμές προς το Ιράν
Το ερώτημα που εξετάζουν οι αμερικανικές αρχές είναι εάν το διεθνές τραπεζικό σύστημα χρησιμοποιείται, άμεσα ή μέσω ενδιάμεσων εταιρειών, για τη διεκπεραίωση πληρωμών που συνδέονται με το ιρανικό εμπόριο και φορείς υπό κυρώσεις. Στο μικροσκόπιο μπορούν να βρεθούν διασυνοριακές μεταφορές χρημάτων, εταιρικές δομές, πραγματικοί δικαιούχοι και σχέσεις με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του Ιράν. Δεν έχει γίνει γνωστό, ωστόσο, ποια συγκεκριμένη συναλλαγή ή ποιος πελάτης βρίσκεται πίσω από την κλήτευση της ελληνικής τράπεζας.
Ο ρόλος της Karnakis
Το δεύτερο σκέλος της υπόθεσης αφορά στο Karnakis & Karnakis, δικηγορικό γραφείο με δραστηριότητα στην Ελλάδα και στον Παναμά. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, το γραφείο παρείχε επί χρόνια νομικές και εταιρικές υπηρεσίες σε ναυτιλιακά δίκτυα που μετέφεραν ιρανικό πετρέλαιο, υγραέριο, πετροχημικά και χάλυβα. Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι συνέβαλε στη δημιουργία εταιρειών που εμφανίζονταν ως ιδιοκτήτριες πλοίων, αποκρύπτοντας τους πραγματικούς δικαιούχους τους. Το υπουργείο αναφέρει, μεταξύ άλλων, τις εταιρείες Skyros Maritime and Trading, Corfu Maritime and Trading και Elias Shipping and Trading, οι οποίες είχαν ήδη τεθεί υπό κυρώσεις για τη σύνδεσή τους με πλοία που δραστηριοποιούνταν στο εμπόριο ιρανικών πετρελαϊκών προϊόντων.
Ιδιαίτερη θέση στην αμερικανική ανακοίνωση έχει ο επιχειρηματίας Seyed Asadoollah Emamjomeh, τον οποίο οι αρχές συνδέουν με ένα εκτεταμένο δίκτυο μεταφοράς ιρανικού υγραερίου και αργού πετρελαίου. Κατά την αμερικανική εκδοχή, το Karnakis & Karnakis παρείχε εταιρικές υπηρεσίες σε επιχειρήσεις του δικτύου, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της εταιρικής δομής μέσω της οποίας λειτουργούσαν πλοία και ναυτιλιακές εταιρείες. Οι ΗΠΑ συνδέουν επίσης εταιρείες του ευρύτερου δικτύου με τη συριακή Al-Qatirji Company, την οποία έχουν χαρακτηρίσει σημαντικό χρηματοοικονομικό δίαυλο για τα έσοδα από πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου που, σύμφωνα με τις αρχές, ωφελούσαν τη Δύναμη Κουντς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και τους Χούθι. Πρόκειται για ισχυρισμούς της αμερικανικής κυβέρνησης που δεν πρέπει να συγχέονται με δικαστική απόφαση.
O σκιώδης στόλος
Οι κυρώσεις επεκτάθηκαν και στη Roxette Maritime Shipping and Trading, εταιρεία με έδρα τον Παναμά και παρουσία στον Πειραιά, την οποία οι ΗΠΑ περιγράφουν ως διαχειρίστρια και διαχειριστή πλοίων που μετέφεραν ιρανικά προϊόντα. Στη σχετική ανακοίνωση κατονομάζονται επτά πλοία με σημαία Παναμά: ANEMOS, GLORIS, PRIDE, DESTINY, FLAMINGO 1, HARMONY και PRINCE. Παράλληλα, στο στόχαστρο μπήκαν ναυτιλιακοί πράκτορες στη Σιγκαπούρη και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τους οποίους η Ουάσιγκτον κατηγορεί ότι υποστήριζαν τη λειτουργία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» του Ιράν.
Ο όρος «σκιώδης στόλος» περιγράφει πλοία και εταιρικά δίκτυα που, σύμφωνα με τις αρχές επιβολής κυρώσεων, χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά εμπορευμάτων με τρόπους που δυσχεραίνουν τον εντοπισμό της προέλευσης, του ιδιοκτήτη ή του τελικού παραλήπτη. Για την Ουάσιγκτον, η αντιμετώπιση του δικτύου δεν περιορίζεται στα ίδια τα πλοία: περιλαμβάνει τις εταιρείες που τα κατέχουν, τους διαχειριστές τους, τους επαγγελματίες που οργανώνουν τις εταιρικές δομές και τους χρηματοπιστωτικούς φορείς που ενδέχεται να διεκπεραιώνουν τις πληρωμές.
Αυτό εξηγεί και τη σημασία της έρευνας για την ελληνική τράπεζα. Οι αμερικανικές αρχές επιχειρούν να ακολουθήσουν τη διαδρομή του χρήματος σε όλη την αλυσίδα, από την εμπορική συναλλαγή και τη ναυτιλιακή εταιρεία έως την τράπεζα που ενδεχομένως επεξεργάζεται την πληρωμή.
