Σοβαρές διαστάσεις λαμβάνουν οι επιπτώσεις της εργασιακής πίεσης στην ψυχική υγεία των εργαζομένων στην Ευρώπη, με την Ελλάδα να καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό εργασιακού άγχους και κατάθλιψης, στο 49%, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας.
Η εικόνα αυτή ενισχύει τις ανησυχίες για τις συνθήκες εργασίας και αναδεικνύει την ανάγκη αποτελεσματικότερης προστασίας απέναντι σε παράγοντες όπως ο υπερβολικός φόρτος εργασίας, η επαγγελματική εξουθένωση, η παρενόχληση και ο εκφοβισμός.
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ILO) που επικαλείται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, περισσότεροι από 840.000 άνθρωποι παγκοσμίως εκτιμάται ότι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο εξαιτίας προβλημάτων υγείας που συνδέονται με ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον εργασιακό χώρο.
Η Ελλάδα στην πρώτη θέση – Ακολουθούν Φινλανδία, Κύπρος και Πολωνία
Τα στοιχεία για τους τελευταίους 12 μήνες τοποθετούν την Ελλάδα στην πρώτη θέση με ποσοστό 49% εργαζομένων που αναφέρουν άγχος ή κατάθλιψη συνδεόμενα με εργασιακούς παράγοντες.
Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Φινλανδία με 45%, ενώ ακολουθούν η Κύπρος και η Πολωνία με 41% η καθεμία.
Τα ποσοστά αποτυπώνουν την έκταση των αναφερόμενων προβλημάτων ψυχικής υγείας που σχετίζονται με την εργασία και όχι απαραίτητα κλινικά επιβεβαιωμένες διαγνώσεις.
Τι ζητεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο από την Κομισιόν
Με στόχο την αντιμετώπιση των αυξανόμενων ψυχοκοινωνικών κινδύνων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε στις 6 Οκτωβρίου έκθεση νομοθετικής πρωτοβουλίας, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε νέα μέτρα προστασίας των εργαζομένων.
Η έκθεση εγκρίθηκε με 413 ψήφους υπέρ, 210 κατά και 29 αποχές και προβλέπει την ανάγκη διαμόρφωσης ενός αποτελεσματικότερου πλαισίου για την πρόληψη και τη μείωση των κινδύνων που προκαλούν εργασιακό στρες, επαγγελματική εξουθένωση και προβλήματα σωματικής ή ψυχικής υγείας.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν η ενδεχόμενη νομοθετική πρόταση να συνοδεύεται από εκτίμηση επιπτώσεων και αξιολόγηση του υφιστάμενου ευρωπαϊκού πλαισίου.
Παράλληλα, καλούν την Επιτροπή και τα κράτη-μέλη να αναγνωρίσουν ρητά τους εργασιακούς ψυχοκοινωνικούς κινδύνους ως πιθανά αίτια επαγγελματικών ασθενειών.
Νέες υποχρεώσεις για τους εργοδότες – Έλεγχοι για το εργασιακό στρες
Στο επίκεντρο των συστάσεων βρίσκονται οι υποχρεώσεις των εργοδοτών για την πρόληψη των κινδύνων που απειλούν την υγεία και την αξιοπρέπεια των εργαζομένων.
Οι ευρωβουλευτές προτείνουν τακτικές αξιολογήσεις ψυχοκοινωνικών κινδύνων, στις οποίες θα εξετάζονται παράγοντες όπως ο υπερβολικός φόρτος εργασίας, η ένταση των καθημερινών καθηκόντων και οι συνθήκες που μπορούν να οδηγήσουν σε burnout.
Με βάση τα αποτελέσματα αυτών των αξιολογήσεων, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να καταρτίζουν συγκεκριμένα σχέδια πρόληψης και αντιμετώπισης, με τη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη θέσπισης σαφών πολιτικών που θα απαγορεύουν τη βία, την παρενόχληση, τον εργασιακό εκφοβισμό και τις διακρίσεις.
Προτείνονται επίσης μηχανισμοί έγκαιρου εντοπισμού περιστατικών βίας, ακόμη και όταν προέρχονται από τρίτα πρόσωπα, καθώς και διαδικασίες άμεσης υποστήριξης όσων εργαζομένων εκτίθενται σε τέτοιες συμπεριφορές.
Τηλεργασία, τεχνητή νοημοσύνη και δικαίωμα αποσύνδεσης
Ξεχωριστή θέση στις προτάσεις καταλαμβάνουν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εργασίας.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν να προηγείται αξιολόγηση των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων πριν από σημαντικές οργανωτικές αλλαγές, όπως η εφαρμογή νέων συστημάτων τηλεργασίας ή η εισαγωγή αυτοματοποιημένων μηχανισμών παρακολούθησης και λήψης αποφάσεων.
Ιδιαίτερη προσοχή ζητείται στη χρήση αλγοριθμικών συστημάτων διαχείρισης και τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποτρέπεται η υπερβολική επιτήρηση ή η πρόσθετη επιβάρυνση των εργαζομένων.
Σύμφωνα με τις συστάσεις, η ανθρώπινη εποπτεία πρέπει να παραμένει ουσιαστική, ενώ υπογραμμίζεται η σημασία του δικαιώματος αποσύνδεσης από την εργασία εκτός του προβλεπόμενου ωραρίου.
Ειδική μέριμνα για την επιστροφή μετά από burnout
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί επίσης να ενισχυθεί η προστασία όσων εργαζομένων αναγκάστηκαν να απουσιάσουν από την εργασία τους εξαιτίας ψυχοκοινωνικών προβλημάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η καθιέρωση εξατομικευμένων σχεδίων επανένταξης, τα οποία θα μπορούν να περιλαμβάνουν προσαρμογές στο ωράριο, στην οργάνωση της εργασίας ή στα καθήκοντα, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε εργαζομένου.
Στόχος είναι η επιστροφή στην εργασία να πραγματοποιείται με ασφαλή και βιώσιμο τρόπο, χωρίς να αναπαράγονται οι συνθήκες που προκάλεσαν αρχικά την επιβάρυνση της υγείας.
«Η Ευρώπη πρέπει να ξεφύγει από την κοινωνία της εξουθένωσης»
Η εισηγήτρια της έκθεσης, Εστέλ Σόιλμανς, τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο εργασίας.
«Η Ευρώπη πρέπει να απομακρυνθεί από μια κοινωνία εξουθένωσης και να συμβάλει στη δημιουργία υγιών χώρων εργασίας, ιδιαίτερα καθώς αυξάνεται η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών και τεχνητής νοημοσύνης», υπογράμμισε.
Όπως επισήμανε, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ευημερία των εργαζομένων, αλλά και τα δημόσια οικονομικά, καθώς το κοινωνικό και οικονομικό κόστος των προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την εργασία αυξάνεται.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προθεσμία τριών μηνών για να απαντήσει στο αίτημα του Κοινοβουλίου, παρουσιάζοντας τα επόμενα βήματά της ή εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους δεν προτίθεται να αναλάβει νομοθετική πρωτοβουλία.
Προς το παρόν, πρόκειται για συστάσεις και αίτημα νομοθετικής δράσης, όχι για νέους κανόνες που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.
