Σε οριακό σημείο φαίνεται πως βρίσκονται οι σχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, με την τελευταία αντιπαράθεση ανάμεσα στους δύο προέδρους να προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για το μέλλον της αμερικανικής υποστήριξης προς την Ουκρανία. Όπως επισημαίνουν σε ανάλυσή τους οι New York Times, η νέα κρίση μοιάζει βαθύτερη από τις προηγούμενες και απειλεί να στερήσει από το Κίεβο στρατιωτικές δυνατότητες που εξακολουθούν να είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της ρωσικής εισβολής.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έκρυψε ποτέ τη δυσπιστία του απέναντι στον Ζελένσκι ούτε τη διάθεσή του να προσεγγίσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Ωστόσο, παρά τις κατά καιρούς συγκρούσεις με τον Λευκό Οίκο, ο Ουκρανός πρόεδρος κατάφερνε μέχρι σήμερα να διατηρεί ένα επίπεδο αμερικανικής υποστήριξης, συμμετέχοντας στις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον και εκφράζοντας επανειλημμένα την ευγνωμοσύνη του προς τον Τραμπ για την «ισχυρή ηγεσία» του.
Αυτή τη φορά, όμως, η κατάσταση φαίνεται διαφορετική. Με τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ να πλησιάζουν, οι δύο ηγέτες βρίσκονται αντιμέτωποι με μια κρίση που, σύμφωνα με τους αναλυτές, μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες τόσο για την Ουκρανία όσο και για την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Η εβδομάδα που οδήγησε τις σχέσεις στα άκρα
Για το Κίεβο, η τελευταία εβδομάδα ήταν μια διαδοχή αρνητικών εξελίξεων. Ο Τραμπ απέδωσε την αύξηση των τιμών του ντίζελ στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, παρότι ειδικοί στην ενέργεια θεωρούν ότι η βασική αιτία βρίσκεται στον πόλεμο που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες εναντίον του Ιράν.
Στη συνέχεια, ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε σε προσωρινή άρση κυρώσεων στις πωλήσεις ρωσικού ντίζελ, επιχειρώντας να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων. Κατά την ανάλυση των New York Times, η κίνηση αυτή είναι αμφίβολο αν θα επιτύχει τον οικονομικό της στόχο, ενώ παράλληλα προσφέρει διέξοδο στη Μόσχα.
Ακολούθησε η μονομερής ανακοίνωση μιας «ενεργειακής εκεχειρίας», την οποία ο Τραμπ παρουσίασε ως συμφωνία για τον περιορισμό των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία εξυπηρετούσε περισσότερο τα συμφέροντα της Ρωσίας παρά της Ουκρανίας. Ο Τραμπ έφτασε, μάλιστα, στο σημείο να ζητήσει την ανάδειξη νέου προέδρου στην Ουκρανία, αμφισβητώντας ανοιχτά τον Ζελένσκι.
Η αντίδραση του Ουκρανού προέδρου ήταν αυτή τη φορά σαφώς πιο έντονη. Εμφανώς εξοργισμένος, κατηγόρησε ουσιαστικά τον Αμερικανό ομόλογό του ότι ευθυγραμμίζεται με τη Ρωσία, την ώρα που οι ρωσικές επιθέσεις εξακολουθούν να σκοτώνουν Ουκρανούς αμάχους.
Αψηφώντας την ανακοίνωση του Τραμπ περί ενεργειακής εκεχειρίας, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η Ουκρανία θα επαναλάβει τις επιθέσεις κατά ρωσικών διυλιστηρίων. Όταν ο δημοσιογράφος Πιρς Μόργκαν τον ρώτησε εάν θεωρεί ότι η χώρα του «χάνει» τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ζελένσκι απάντησε με μία μόνο λέξη: «Ναι».
Από την πλευρά του, ο Τραμπ δήλωσε στο Newsmax ότι «ο Ζελένσκι δεν είναι καλός άνθρωπος για να συνεργαστούμε».
Οι περιορισμοί στο Starshield και η ανησυχία του ουκρανικού στρατού
Η αντιπαράθεση απέκτησε ακόμη σοβαρότερες διαστάσεις όταν ο ουκρανικός στρατός ανέφερε ξαφνικούς και ανεξήγητους περιορισμούς στη χρήση του Starshield, της στρατιωτικής εκδοχής του δορυφορικού συστήματος Starlink. Το συγκεκριμένο δίκτυο, το οποίο λειτουργεί η SpaceX του Έλον Μασκ, είναι κρίσιμο για τις επικοινωνίες στο μέτωπο και για τον συντονισμό πολλών στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με τους New York Times, οι περιορισμοί επηρέασαν την εκτόξευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αλλά και μια σειρά άλλων επιχειρησιακών δραστηριοτήτων των ουκρανικών δυνάμεων.
Ο Μασκ, ο οποίος διατηρεί μια κατά περιόδους στενή και άλλοτε συγκρουσιακή σχέση με τον Τραμπ, άφησε να εννοηθεί ότι μόνο ο αμερικανικός στρατός και, σε τελική ανάλυση, ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος θα μπορούσαν να περιορίσουν τη χρήση του Starshield.
Παράλληλα, τάχθηκε και ο ίδιος υπέρ της αντικατάστασης του Ζελένσκι στην προεδρία της Ουκρανίας.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν αντιδράσεις και στην Ουάσιγκτον, με διακομματική ομάδα Αμερικανών γερουσιαστών να ζητά διερεύνηση των περιορισμών.
Το ενδεχόμενο να διακοπεί η πρόσβαση σε κρίσιμες δορυφορικές υπηρεσίες θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο για το Κίεβο, καθώς θα μπορούσε να δυσκολέψει σημαντικά τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Ο φόβος για διακοπή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας
Σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, το χειρότερο σενάριο για την Ουκρανία θα ήταν μια απόφαση του Τραμπ και του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας να αναστείλουν τη βοήθεια προς τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Παρότι η Ουκρανία έχει ενισχύσει σημαντικά την εγχώρια αμυντική παραγωγή της, εξακολουθεί να εξαρτάται από τις Ηνωμένες Πολιτείες σε κρίσιμους τομείς.
Ένας από αυτούς είναι η παροχή στρατιωτικών πληροφοριών που επιτρέπουν τον έγκαιρο εντοπισμό ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων και υποστηρίζουν τις ουκρανικές επιχειρήσεις κατά στόχων σε μεσαίες αποστάσεις. Εξίσου σημαντική είναι η αμερικανική συνδρομή στον τομέα των εξοπλισμών, ακόμη και όταν τα οπλικά συστήματα αγοράζονται με χρήματα των Ευρωπαίων συμμάχων.
