Σε τροχιά για μία ακόμη χρονιά-ρεκόρ κινούνται οι Αμεσες Ξένες Επενδύσεις (ΑΞΕ), με τις εισροές να έχουν φθάσει ήδη τα 7,6 δισ. ευρώ στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026, σχεδόν διπλάσιες από τα 3,9 δισ. ευρώ της αντίστοιχης περσινής περιόδου. Ο πήχης βρίσκεται στα 12,6 δισ. ευρώ, όπου διαμορφώθηκαν οι ΑΞΕ το 2025, καταγράφοντας ιστορικό υψηλό. Με περισσότερο από το 60% αυτού του ποσού να έχει ήδη καλυφθεί στους πρώτους επτά μήνες, το 2026 βρίσκεται σε τροχιά να διεκδικήσει την υπέρβαση του περσινού ρεκόρ.
Τα deals
Την προσδοκία ότι η δυναμική συνεχίστηκε και μετά τον Ιούλιο ενισχύουν οι μεγάλες συμφωνίες που ακολούθησαν. Τον Σεπτέμβριο ανακοινώθηκε η είσοδος της βρετανικής Hg στην Entersoftone, στην πρώτη επένδυσή της σε εταιρεία με έδρα την Ελλάδα. Η Hg αποκτά πλειοψηφική συμμετοχή σε συναλλαγή που αποτιμά την ελληνική εταιρεία λογισμικού περίπου στο 1 δισ. ευρώ, με την ολοκλήρωσή της να αναμένεται αργότερα μέσα στη χρονιά. Στον ίδιο μήνα ανακοινώθηκε η συμφωνία ΔΕΗ-Amazon Web Services για την ανάπτυξη κέντρου δεδομένων στον Αγιο Δημήτριο της Δυτικής Μακεδονίας, ενώ κινητικότητα καταγράφεται από τη φιλοξενία και τα logistics έως την εστίαση, όπου βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για την Evergood.
Οι κινήσεις αυτές δεν έχουν αποτυπωθεί στα στοιχεία του επταμήνου και δεν μπορούν όλες να προεξοφληθούν ως ΑΞΕ του 2026. Δείχνουν όμως ότι το ξένο επενδυτικό ενδιαφέρον παρέμεινε ενεργό και μετά τον Ιούλιο.
Και μάλιστα σε ένα διεθνές περιβάλλον πολύ μικρότερης προβλεψιμότητας. Γεωπολιτικές εντάσεις, ανατροπές στο παγκόσμιο εμπόριο, η δασμολογική πολιτική των ΗΠΑ, η πίεση της Κίνας στην ευρωπαϊκή βιομηχανία, οι μεταβολές του ενεργειακού κόστους και το ακριβότερο χρήμα συνθέτουν ένα δύσκολο σκηνικό για τη λήψη μακροπρόθεσμων επενδυτικών αποφάσεων. Στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΣΕΒ, ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος πρόσθεσε σε αυτούς τους παράγοντες και τις εκλογικές αναμετρήσεις που έρχονται σε δέκα χώρες της Ε.Ε., μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Πίσω από τα 7,6 δισ. ευρώ του επταμήνου βρίσκονται πάντως και δύο πολύ μεγάλες συναλλαγές. Τον Ιανουάριο η UniCredit αύξησε τη συμμετοχή της στην Alpha Bank από το 20% σε περίπου 30%, με τις ΑΞΕ του μήνα να φτάνουν τα 2,2 δισ. ευρώ. Τον Μάιο ακολούθησε η αύξηση κεφαλαίου της ΔΕΗ, ύψους 4,25 δισ. ευρώ, με ισχυρή συμμετοχή ξένων επενδυτών, μεταξύ των οποίων η CVC με 1,2 δισ. ευρώ, και τις ΑΞΕ του μήνα στα 1,7 δισ. ευρώ. Στους υπόλοιπους μήνες οι εισροές κινήθηκαν κατά μέσο όρο κοντά στα 750 εκατ. ευρώ, επομένως η φετινή άνοδος δεν εξαντλείται σε δύο μεγάλες συναλλαγές.
Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας έχει συνδέσει τη σημασία των ΑΞΕ όχι μόνο με τα κεφάλαια που εισρέουν, αλλά και με τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την καινοτομία, την παραγωγικότητα, την εξωστρέφεια και τη συγκράτηση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Το ζητούμενο επομένως δεν είναι μόνο πόσα ξένα κεφάλαια προσελκύει η χώρα, αλλά πού κατευθύνονται και τι αφήνουν στην παραγωγική βάση.
Ο χάρτης
Η κινητικότητα των τελευταίων μηνών δίνει ήδη ορισμένα παραδείγματα. Στο Διάστημα, η φινλανδική ICEYE έχει αναπτύξει παραγωγική δραστηριότητα στην Αθήνα και σχεδιάζει μέχρι το τέλος του 2027 πλήρη μονάδα παραγωγής έως 150 δορυφόρων ετησίως. Η Open Cosmos διαθέτει μονάδα στην Παλλήνη, μία από τις τέσσερις παραγωγικές εγκαταστάσεις της στην Ευρώπη, και έχει αναλάβει την κατασκευή δορυφόρων στο πλαίσιο του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων. Την ίδια ώρα, η αμερικανική Hydrosat εξετάζει παραγωγική παρουσία στην Ελλάδα, χωρίς ακόμη να υπάρχει οριστική επενδυτική απόφαση.
Η εικόνα δεν περιορίζεται στις νέες τεχνολογίες. Στην εστίαση, η Fairfax μέσω της καναδικής Recipe Unlimited εξετάζει την εξαγορά της Evergood της Vivartia, στην οποία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι Goody’s, Everest, Flocafé, La Pasteria και Jackaroo. Οι συζητήσεις κινούνται γύρω από αποτίμηση της τάξης των 300 εκατ. ευρώ, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει οριστική συμφωνία.
Στα logistics, ξένα επενδυτικά κεφάλαια συνεχίζουν να τοποθετούνται σε αποθηκευτικούς χώρους, δίκτυα διανομής και εξειδικευμένες υποδομές, ενώ στη φιλοξενία συνεχίζονται οι εξαγορές ξενοδοχειακών μονάδων και οι νέες αναπτύξεις από διεθνείς ομίλους. Πρόκειται για δύο κλάδους που έχουν συγκεντρώσει σημαντικό μέρος του ξένου επενδυτικού ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια.
Το εύρος των κινήσεων έχει σημασία, καθώς οι ΑΞΕ δεν ταυτίζονται με ένα νέο εργοστάσιο. Περιλαμβάνουν εξαγορές, σημαντικές συμμετοχές σε υφιστάμενες επιχειρήσεις και επανεπένδυση κερδών. Μια εξαγορά δεν δημιουργεί από μόνη της νέα παραγωγική δυναμικότητα, μπορεί όμως να ακολουθηθεί από νέα κεφάλαια, τεχνολογία, διεθνή δίκτυα και επέκταση δραστηριοτήτων.
Τα νέα κίνητρα
Σε αυτή τη συγκυρία έρχεται το νέο θεσμικό πλαίσιο για τις Αμεσες Ξένες Επενδύσεις, η αποτελεσματικότητα του οποίου μένει να δοκιμαστεί στην πράξη. Η πρώτη ουσιαστική δοκιμασία θα έρθει με την ενεργοποίηση των προσκλήσεων και, κυρίως, με τις επενδύσεις που τελικά θα καταφέρει να προσελκύσει.
Η κυβερνητική στόχευση είναι να κατευθυνθεί μεγαλύτερο μέρος των ΑΞΕ σε παραγωγικές δραστηριότητες, με το νέο καθεστώς να δίνει βάρος, μεταξύ άλλων, στη μεταποίηση και τη βιομηχανία, στην έρευνα και την εφαρμοσμένη καινοτομία, στις νέες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη, στη βιοτεχνολογία, στην αμυντική και αεροδιαστημική βιομηχανία και στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το πλαίσιο αφορά επενδυτικά σχέδια σημαντικού μεγέθους, με τις επιχειρήσεις που θα εντάσσονται να μπορούν, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου και των προσκλήσεων που θα ακολουθούν, να αξιοποιούν φορολογικά κίνητρα. Οι προκηρύξεις θα καθορίζουν κάθε φορά τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, το μέγεθος των σχεδίων, τις επιλέξιμες δαπάνες, τα ποσοστά ενίσχυσης και τα κριτήρια αξιολόγησης.
Το αν το νέο εργαλείο θα μεταβάλει τελικά και τη σύνθεση των ΑΞΕ θα φανεί στην πράξη. Ιδίως σε μία χρονιά κατά την οποία σημαντικό μέρος της ανόδου μέχρι στιγμής προέρχεται από μεγάλες εταιρικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές.
Ο πήχης
Στο ίδιο ζήτημα, από διαφορετική αφετηρία, παρεμβαίνει ο ΣΕΒ προτείνοντας η παραγωγικότητα να αποτελέσει μετρήσιμο κριτήριο για τις πολύ μεγάλες επενδύσεις.
Για τις εμβληματικές επενδύσεις ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος πρότεινε κατώφλι άνω των 300 εκατ. ευρώ, σημαντική επίδραση στο σύνολο της οικονομίας και παραγωγικότητα τουλάχιστον ίση με το 100% του ευρωπαϊκού μέσου όρου του κλάδου. Για τις στρατηγικές επενδύσεις, όριο άνω των 150 εκατ. ευρώ, σημαντική περιφερειακή επίδραση και παραγωγικότητα τουλάχιστον στο 90% του αντίστοιχου ευρωπαϊκού κλάδου.
Ως παραδείγματα επενδύσεων που θα μπορούσε να διεκδικήσει η Ελλάδα ανέφερε ένα από τα τέσσερα εργοστάσια που σχεδιάζει κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία στην Ευρώπη, δεύτερο υπόστεγο στην ΕΑΒ για την αύξηση του ρυθμού αναβάθμισης των F-16 και σταθμό συναρμολόγησης και επισκευής ελικοπτέρων Erickson. Ο ΣΕΒ προτείνει επίσης στους Αναπτυξιακούς Νόμους το κριτήριο δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας να αντικατασταθεί από εκείνο της σημαντικής αύξησης της παραγωγικότητας.
Οι αριθμοί εξηγούν γιατί η συζήτηση στρέφεται εκεί. Η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα αντιστοιχεί στο 54% του ευρωπαϊκού μέσου όρου και στη βιομηχανία στο 68%, ενώ το επενδεδυμένο κεφάλαιο ανά εργαζόμενο είναι περίπου 94.000 ευρώ έναντι 217.000 ευρώ στην Ευρώπη.
Οι επενδύσεις έχουν αυξηθεί σε πάνω από 17% του ΑΕΠ από 13,5% το 2020, ενώ οι επενδύσεις σε έρευνα, ανάπτυξη και λογισμικό ανέβηκαν από 4,3 δισ. ευρώ το 2020 σε 6,9 δισ. ευρώ το 2025. Η απόσταση όμως δεν έχει κλείσει και, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης περνά στην τελευταία του φάση, το βάρος μεταφέρεται στη διατήρηση του επενδυτικού ρυθμού τα επόμενα χρόνια.
Οι εκκρεμότητες
Κίνητρα και διαθέσιμα κεφάλαια αποτελούν μόνο μέρος της εικόνας. Δικαιοσύνη, χωροταξία, ενεργειακό κόστος και προβλεψιμότητα παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες για μια επενδυτική απόφαση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε στον ΣΕΒ ότι οι καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη δημιουργούν αβεβαιότητα, ιδιαίτερα σε συνεργασίες με ξένα κεφάλαια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο μέσος χρόνος έκδοσης πρωτόδικης απόφασης έχει περιοριστεί από 774 σε 309 ημέρες, με κυβερνητικό στόχο έως το 2030 η Ελλάδα να βρίσκεται μεταξύ των πέντε ταχύτερων χωρών. Στο χωροταξικό βρίσκονται παράλληλα σε εξέλιξη τα ειδικά πλαίσια για βιομηχανία και εφοδιαστική, τουρισμό και ΑΠΕ, τα τοπικά πολεοδομικά σχέδια και η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου.
Το ενεργειακό κόστος παραμένει από τα μεγαλύτερα ζητήματα για τη βιομηχανία. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ το χαρακτήρισε «καταλυτικό παράγοντα κόστους για το σύνολο της ελληνικής βιομηχανίας», αναγνωρίζοντας παράλληλα τα μέτρα που ανακοινώθηκαν από την κυβέρνηση. Η ενέργεια παρέμεινε πάντως βασικό θέμα συζήτησης και στα πηγαδάκια της Γενικής Συνέλευσης.
Μαζί με το ενεργειακό, κυρίαρχο θέμα στα πηγαδάκια της εκδήλωσης ήταν οι εκλογές του 2027 και τα σενάρια για την επόμενη μέρα. Δεν υπάρχει ακόμη ένδειξη ότι ο εκλογικός κύκλος επηρεάζει τις επενδυτικές ροές. Καθώς όμως η χώρα μπαίνει σε προεκλογική χρονιά, η πολιτική προβλεψιμότητα αρχίζει να απασχολεί επιχειρήσεις που λαμβάνουν αποφάσεις πολυετούς ορίζοντα.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει ήδη θέσει τα διλήμματα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης, συνδέοντας την πολιτική σταθερότητα με την οικονομία και τις επενδύσεις. Αυτή είναι η κυβερνητική ανάγνωση. Για την αγορά μένει να φανεί εάν και σε ποιο βαθμό η προεκλογική περίοδος θα επηρεάσει τον χρόνο λήψης νέων επενδυτικών αποφάσεων.
Η περιφέρεια
Την ίδια ώρα, αλλάζει σταδιακά και η γεωγραφία των επενδύσεων. Ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος, μιλώντας στο συνέδριο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», εκτίμησε ότι η πρωτεύουσα θα παραμείνει το οικονομικό κέντρο της χώρας, αλλά η βιομηχανική δραστηριότητα θα συνεχίσει να μετακινείται εκτός Αττικής.
«Η βιομηχανία έχει φύγει και θα φύγει ακόμη περισσότερο», είπε, συνδέοντας την τάση με το χαμηλότερο κόστος προσωπικού εκτός Αθήνας και τις καλύτερες οδικές υποδομές. Ως παράδειγμα ανέφερε εργοστάσιο υπό κατασκευή στη Λαμία, το οποίο θα χρειαστεί 280-300 εργαζομένους και έχει ήδη δεχθεί περίπου 600 βιογραφικά πριν ακόμη ολοκληρωθεί.
Η εκτίμησή του είναι ότι τα επόμενα χρόνια «θα έχουμε ισχυρότερη ανάπτυξη στην επαρχία», ενώ βλέπει σημαντικά περιθώρια και στον πρωτογενή τομέα λόγω της τεχνολογικής εξέλιξης. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται η κυβερνητική στρατηγική σύνδεσης δημόσιων υποδομών και ιδιωτικών επενδύσεων στην περιφέρεια.
Το σχέδιο ΔΕΗ-AWS στη Δυτική Μακεδονία είναι ήδη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: μια μεγάλη επένδυση ψηφιακών υποδομών σχεδιάζεται σε περιοχή που επιχειρεί να αντικαταστήσει μέρος της οικονομικής δραστηριότητας που χάνεται από τον λιγνίτη με νέους κλάδους.
Το Χρηματιστήριο
Εξω από το στενό πεδίο των ΑΞΕ, αλλά μέσα στο ευρύτερο ζήτημα της χρηματοδότησης, επανέρχεται η ελληνική κεφαλαιαγορά. Το deal με τη Euronext και η επιστροφή της ελληνικής αγοράς στην κατηγορία των ανεπτυγμένων αγορών διευρύνουν το εύρος των διεθνών θεσμικών επενδυτών που μπορούν να τοποθετηθούν σε ελληνικούς τίτλους. Η αναβάθμιση από τον FTSE Russell τέθηκε ήδη σε ισχύ στις 21 Σεπτεμβρίου, ενώ η αντίστοιχη αναβάθμιση από την MSCI θα εφαρμοστεί τον Μάιο του 2027. Οι ξένες αγορές ελληνικών μετοχών δεν αποτελούν αυτομάτως ΑΞΕ. Οταν δεν δημιουργούν συμμετοχή τουλάχιστον 10% σε μία επιχείρηση, καταγράφονται κατά κανόνα ως επενδύσεις χαρτοφυλακίου. Αυξάνουν όμως τη δεξαμενή διεθνών κεφαλαίων και μπορούν να ενισχύσουν τη δυνατότητα των ελληνικών επιχειρήσεων να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις μέσω της αγοράς.
Σε αυτή τη διάσταση στάθηκε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας ότι οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις μπορούν πλέον να αντλούν πόρους από το ελληνικό Χρηματιστήριο, το οποίο επί χρόνια αποτελούσε ουσιαστικά κλειστή πηγή χρηματοδότησης.
Τα 65 δισ. ευρώ
Η δυνατότητα άντλησης περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων αποκτά μεγαλύτερη σημασία καθώς ολοκληρώνεται ο κύκλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Η συμβασιοποίηση έχει ολοκληρωθεί, αλλά τα έργα θα συνεχίσουν να εκτελούνται το 2027, το 2028 και το 2029 και να τροφοδοτούν την οικονομική δραστηριότητα.
Για τις νέες επενδύσεις, 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο έχουν ήδη κατευθυνθεί στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με στόχο μέσω μόχλευσης να κινητοποιηθούν έως 5 δισ. ευρώ για μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου έχουν εγκριθεί 928 επενδυτικά σχέδια περίπου 3 δισ. ευρώ.
Στο χρηματοδοτικό μείγμα μπαίνουν πιο έντονα οι τράπεζες, η κεφαλαιαγορά και τα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι οι τράπεζες διαθέτουν πλεονάζουσα ρευστότητα και έθεσε το ζήτημα ανάληψης μεγαλύτερου επιχειρηματικού ρίσκου, ενώ για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις επανέρχεται η επιλογή του Χρηματιστηρίου. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο ακολουθεί το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, όπου όμως οι ελληνικές επιχειρήσεις θα ανταγωνίζονται για τους διαθέσιμους πόρους χωρίς έναν εθνικό φάκελο αντίστοιχο με εκείνον του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η απόσταση αποτυπώνεται στον στόχο να αυξηθούν οι συνολικές επενδύσεις από περίπου 46 δισ. ευρώ σήμερα στα 65 δισ. ευρώ έως το 2030. «Οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι αυτές οι οποίες θα τραβήξουν το κάρο της ανάπτυξης την επόμενη τετραετία», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στον ΣΕΒ.
