Ύστερα από χρόνια ελλείψεων και ιστορικά υψηλών τιμών, η παγκόσμια αγορά καφέ ετοιμάζεται να περάσει σε μια περίοδο αυξημένης προσφοράς. Ωστόσο, η προοπτική μιας μεγάλης παραγωγής δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι τιμές θα σταθεροποιηθούν. Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο από τον επιπλέον καφέ θα καταλήξει στις πιστοποιημένες αποθήκες των χρηματιστηρίων εμπορευμάτων, οι οποίες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών σε ολόκληρο τον κλάδο.
Η αγορά του καφέ arabica παρουσιάζει ασυνήθιστα έντονες διακυμάνσεις φέτος, κυρίως λόγω της δραματικής συρρίκνωσης των διαθέσιμων αποθεμάτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον διακανονισμό των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης κατά τη λήξη τους.
Τα πιστοποιημένα χρηματιστηριακά αποθέματα έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1999, συμβάλλοντας στην άνοδο των τιμών κοντά στα υψηλότερα επίπεδα της χρονιάς, περίπου στα 3,50 δολάρια ανά λίβρα.
Όπως υπογραμμίζεται σε ανάλυση του Bloomberg, για να περιοριστεί η μεταβλητότητα, τα συγκεκριμένα αποθέματα θα πρέπει να ανακάμψουν ουσιαστικά. Διαφορετικά, οι επιχειρήσεις καβουρδίσματος και επεξεργασίας καφέ και, τελικά, οι καταναλωτές ενδέχεται να συνεχίσουν να βρίσκονται αντιμέτωποι με απότομες διακυμάνσεις των τιμών, ακόμη και εάν η παγκόσμια προσφορά βελτιωθεί.
Η παραγωγή-ρεκόρ στη Βραζιλία και το μεγάλο ερώτημα
Οι ποσότητες καφέ που αναμένεται να διατεθούν στην αγορά είναι σημαντικές. Η περίοδος 2026-2027 εκτιμάται ευρέως ότι θα παρουσιάσει το μεγαλύτερο πλεόνασμα των τελευταίων ετών, με βασικό παράγοντα την πιθανότητα συγκομιδής-ρεκόρ στη Βραζιλία, τη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα παγκοσμίως.
Ωστόσο, οι traders και οι αναλυτές αμφιβάλλουν κατά πόσο οι σημερινές τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης προσφέρουν επαρκές κίνητρο ώστε οι παραγωγοί και οι έμποροι να κατευθύνουν τις ποσότητες αυτές στις χρηματιστηριακές αποθήκες, αντί να τις διατηρήσουν σε ιδιωτικά αποθέματα.
Η Τζούντι Γκέινς, πρόεδρος της J. Ganes Consulting και έμπειρη αναλύτρια εμπορευμάτων, εξήγησε ότι η παράδοση καφέ στις χρηματιστηριακές αποθήκες αποτελούσε αυτονόητη επιλογή όταν το πριμ για άμεση παράδοση, σε σχέση με τη μεταγενέστερη, ήταν υψηλότερο.
«Οι υπολογισμοί άλλαξαν και ξαφνικά δεν είχε πλέον οικονομικό νόημα να παραδίδονται τόσο μεγάλες ποσότητες», ανέφερε.
Η διαφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι χρηματιστηριακές αποθήκες λειτουργούν ως δίχτυ ασφαλείας για την παγκόσμια αγορά καφέ. Απορροφούν ποσότητες όταν το ενδιαφέρον άλλων αγοραστών είναι περιορισμένο και παρέχουν άμεσα διαθέσιμα αποθέματα όταν η προσφορά γίνεται ανεπαρκής.
Τα τελευταία χρόνια, οι επιχειρήσεις καβουρδίσματος έχουν αντλήσει μεγάλες ποσότητες από αυτά τα αποθέματα. Πλέον αγοράζουν ενεργά καφέ στη φυσική αγορά, καταβάλλοντας υψηλότερες τιμές και απορροφώντας ποσότητες που διαφορετικά θα μπορούσαν να καταλήξουν στα χρηματιστήρια.
Ο κίνδυνος νέας εκτίναξης των τιμών
Η αύξηση των ιδιωτικών αποθεμάτων θα αποτελούσε θετική εξέλιξη για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, έπειτα από χρόνια ελλείψεων και τιμών-ρεκόρ. Ωστόσο, χωρίς σημαντική ανάκαμψη των χρηματιστηριακών αποθεμάτων, οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης ενδέχεται να παραμείνουν ιδιαίτερα ευμετάβλητες.
Μάλιστα, οι τιμές μπορεί να χρειαστεί να αυξηθούν προκειμένου να δημιουργηθεί επαρκές κίνητρο για περισσότερες παραδόσεις καφέ στις πιστοποιημένες αποθήκες. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να αναγκάσει traders που έχουν ανοίξει θέσεις πώλησης να επαναγοράσουν συμβόλαια για να περιορίσουν τις ζημιές τους, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο την ανοδική κίνηση.
«Υπάρχει το ενδεχόμενο κάποιος να βρεθεί εγκλωβισμένος σε μια τέτοια κατάσταση», προειδοποίησε η Γκέινς, αναφερόμενη στον κίνδυνο ενός λεγόμενου short squeeze. Οι εξελίξεις αυτές μπορούν τελικά να επηρεάσουν ακόμη και την τιμή ενός λάτε.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αποτελούν τη βάση για τις τιμές που καταβάλλουν πολλές επιχειρήσεις επεξεργασίας καφέ για την αγορά των κόκκων. Το τελικό κόστος τους συνήθως διαμορφώνεται από τη χρηματιστηριακή τιμή, προσαυξημένη ή μειωμένη ανάλογα με την ποιότητα του προϊόντος.
Οι καταναλωτές εξακολουθούν να αισθάνονται τις επιπτώσεις της ιστορικής ανόδου του κόστους του καφέ πριν από δύο χρόνια.
Ενδεικτικά, η JM Smucker Co., παραγωγός του καφέ Folgers, έχει επικαλεστεί τις υψηλές τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης ως λόγο για την αναβολή των σχεδίων μείωσης των τιμών της.
Οι πρώτες ποσότητες από τη Βραζιλία και η πίεση στις τιμές
Ο Όλιβερ Μπρόστερ, ανώτερο στέλεχος ανάλυσης της αγοράς καφέ στην Expana, εκτιμά ότι το διαφαινόμενο πλεόνασμα δημιουργεί τον κίνδυνο απότομης πτώσης των τιμών, γεγονός που σημαίνει ότι οι χρηματιστηριακές αποθήκες θα έπρεπε ήδη να αποτελούν ελκυστικό προορισμό για μέρος της παραγωγής. Ορισμένες ποσότητες έχουν πράγματι αρχίσει να καταφθάνουν.
Τον Σεπτέμβριο, περισσότερος βραζιλιάνικος καφές εισήλθε στα πιστοποιημένα αποθέματα από ό,τι σε καθέναν από τους προηγούμενους 18 μήνες. Ωστόσο, η ξαφνική εισροή δεκάδων χιλιάδων σάκων προκάλεσε απότομη πτώση των τιμών των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, με αποτέλεσμα ο ρυθμός των παραδόσεων να επιβραδυνθεί στη συνέχεια.
Πρόσθετη πίεση στις τιμές άσκησε το γεγονός ότι περίπου το 72% των σάκων βραζιλιάνικου καφέ που παραδόθηκαν τον συγκεκριμένο μήνα πέρασε επιτυχώς τους ποιοτικούς ελέγχους του χρηματιστηρίου.
Το ποσοστό αυτό ήταν απροσδόκητα υψηλό, αν και αντίστοιχο με εκείνα προηγούμενων ετών, καθώς οι έντονες βροχοπτώσεις είχαν δημιουργήσει φόβους για εκτεταμένες ζημιές στην παραγωγή.
«Πρόκειται για μια τεράστια σοδειά. Επομένως, σε σύγκριση με πέρυσι, εξακολουθούν να υπάρχουν πολύ μεγάλες ποσότητες βραζιλιάνικου καφέ εξαιρετικής ποιότητας», δήλωσε ο Μπρόστερ.
Γιατί οι Βραζιλιάνοι παραγωγοί δεν βιάζονται να πουλήσουν
Παρά την αυξημένη παραγωγή, οι καλλιεργητές στη Βραζιλία δεν έχουν ιδιαίτερο λόγο να επισπεύσουν τις πωλήσεις τους.
Χάρη στα υψηλά έσοδα που αποκόμισαν από τις τιμές-ρεκόρ των προηγούμενων συγκομιδών, διαθέτουν επαρκή ρευστότητα ώστε να διατηρούν τον καφέ τους σε αποθήκες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το συνηθισμένο, περιμένοντας καλύτερες προσφορές.
Ο Μαρσέλο Μορέιρα, αναλυτής της Archer Consulting με έδρα τη Βραζιλία, επισήμανε ότι ο βραζιλιάνικος καφές που πληροί τα ποιοτικά πρότυπα του Intercontinental Exchange (ICE) είναι αρκετά καλός ώστε να εξασφαλίζει σε ορισμένες αγορές υψηλότερα πριμ από εκείνα που μπορεί να προσφέρει το χρηματιστήριο.
Παράλληλα, η ενίσχυση του βραζιλιάνικου νομίσματος αυτόν τον μήνα, μετά τα εκλογικά αποτελέσματα, ενδέχεται να αποθαρρύνει περαιτέρω τους παραγωγούς από τις πωλήσεις, εκτός εάν αυξηθούν αντίστοιχα και οι τιμές σε δολάρια που εισπράττουν από τις εξαγωγές.
Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και σε άλλες σημαντικές χώρες παραγωγής.
Σύμφωνα με τον Τόμας Αραούχο, ανώτερο trader της StoneX, οι κόκκοι καφέ από περιζήτητες προελεύσεις, όπως η Κολομβία, εξασφαλίζουν επίσης υψηλότερα πριμ, καθιστώντας λιγότερο συμφέρουσα τη βραχυπρόθεσμη παράδοσή τους στις χρηματιστηριακές αποθήκες.
Οι 70.000 σάκοι που μπορεί να κρίνουν την πορεία της αγοράς
Ο Αραούχο εκτιμά ότι 50.000 έως 70.000 σάκοι βραζιλιάνικου καφέ θα μπορούσαν να φτάσουν στις χρηματιστηριακές αποθήκες τον Οκτώβριο, εγκαίρως ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία πιστοποίησης και να χρησιμοποιηθούν για τον διακανονισμό των συμβολαίων Δεκεμβρίου.
Ήδη, στις αποθήκες που διαθέτουν άδεια από το ICE βρίσκονται περίπου 14.000 περισσότεροι σάκοι βραζιλιάνικου καφέ εν αναμονή ποιοτικού ελέγχου, σε σύγκριση με τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Ωστόσο, οι ποσότητες αυτές είναι μικρότερες από εκείνες που προέβλεπαν οι αναλυτές μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, όταν οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης βρίσκονταν σε υψηλότερα επίπεδα.
Ο Τιάγκο Καζαρίνι, χρηματιστής καφέ με έδρα τη Βραζιλία, εξήγησε ότι η αύξηση των χρηματιστηριακών αποθεμάτων αντανακλά έναν βαθμό αφθονίας στην αγορά και συνήθως συμβάλλει στη συγκράτηση τόσο των τιμών όσο και των διαφορών μεταξύ συμβολαίων διαφορετικών μηνών παράδοσης.
«Ωστόσο, η αύξηση πρέπει να είναι σημαντική. Διαφορετικά, η επίδρασή της είναι πολύ περιορισμένη», υπογράμμισε.
Έτσι, παρά τις προσδοκίες για τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα παραγωγή καφέ των τελευταίων ετών, η σταθεροποίηση των τιμών εξακολουθεί να εξαρτάται από έναν κρίσιμο παράγοντα: εάν οι αυξημένες ποσότητες θα διοχετευθούν τελικά στις χρηματιστηριακές αποθήκες ή θα παραμείνουν στα χέρια παραγωγών και ιδιωτών εμπόρων.
