Την αύξηση της έκπτωσης του ΕΝΦΙΑ από το σημερινό 20% σε τουλάχιστον 50% για τις ασφαλισμένες κατοικίες πρότεινε ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ), Στράτος Παραδιάς, υποστηρίζοντας ότι το υφιστάμενο φορολογικό κίνητρο δεν επαρκεί για να αυξηθεί ουσιαστικά ο αριθμός των ασφαλισμένων ακινήτων. Παράλληλα, είπε ότι η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ για υποχρεωτική ασφάλιση των πολυκατοικιών έχει περιληφθεί στα ζητήματα που εξετάζει η αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του δικαίου της οριζόντιας ιδιοκτησίας.
Από την πλευρά του, ο Ιωάννης-Δημήτριος Παπαδημητρίου, αναπληρωτής οικονομικός διευθυντής της Viohalco SA, ανέδειξε μια διαφορετική διάσταση της ασφαλιστικής προστασίας, επισημαίνοντας ότι για μια μεγάλη βιομηχανία δεν αρκεί να είναι ασφαλισμένες οι εγκαταστάσεις της. Απαιτείται να είναι σε θέση να συνεχίσει την παραγωγή της ακόμη και όταν μια φυσική καταστροφή πλήξει έναν κρίσιμο προμηθευτή της, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.
Οι δύο τοποθετήσεις έγιναν στο πλαίσιο ενημερωτικής εκδήλωσης της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος με θέμα «Φυσικές καταστροφές – Χτίζοντας μια πιο ανθεκτική Ελλάδα» και ανέδειξαν την ανάγκη να αντιμετωπίζεται η ασφάλιση όχι απλώς ως οικονομική επιβάρυνση ή φορολογική υποχρέωση, αλλά ως βασικό εργαλείο προστασίας της περιουσίας και διασφάλισης της επιχειρηματικής συνέχειας.
Παραδιάς: Το 20% δεν αρκεί για να αλλάξει η εικόνα
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ υπογράμμισε ότι ο πραγματικός λόγος για τον οποίο ένας ιδιοκτήτης πρέπει να ασφαλίζει την κατοικία του είναι η δυνατότητα να αποκαταστήσει την περιουσία του ύστερα από μια καταστροφή και όχι η εξασφάλιση μιας φορολογικής ελάφρυνσης. Όπως ανέφερε, η αντίληψη αυτή δεν έχει εμπεδωθεί στην ελληνική κοινωνία, με αποτέλεσμα η συζήτηση για την ασφάλιση να επικεντρώνεται κυρίως στα φορολογικά κίνητρα. Κατά την άποψή του, μια ουσιαστική ελάφρυνση στον φόρο εισοδήματος από κάθε πηγή θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματικότερη από τη μείωση του ΕΝΦΙΑ. Σε κάθε περίπτωση, χαρακτήρισε ανεπαρκές το ποσοστό του 20%, εκτιμώντας ότι θα πρέπει να αυξηθεί τουλάχιστον στο 50% για να υπάρξει αισθητή μεταβολή στην ασφαλιστική συμπεριφορά των ιδιοκτητών.
Ένας ακόμη παράγοντας που δεν ευνοεί την ανάπτυξη της ασφαλιστικής συνείδησης στην Ελλάδα είναι, σύμφωνα με τον κ. Παραδιά, η προσδοκία κρατικής αποζημίωσης μετά από μια φυσική καταστροφή. Το Κράτος δεν αποτελεί το φυσικό εγγυητή της ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Η διαχρονική πρακτική της Πολιτείας να παρεμβαίνει με οικονομικές ενισχύσεις προς τους πληγέντες, σε βαθμό που, κατά την εκτίμησή του, δεν συναντάται με την ίδια μορφή σε άλλες χώρες, παρά τις αγαθές προθέσεις της, εν τέλει εμπεδώνει στους πολίτες την πεποίθηση ότι η ιδιωτική ασφάλιση δεν είναι απαραίτητη. Ωστόσο, η κρατική αρωγή δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη ούτε να υποκαθιστά την ασφαλιστική προστασία, η οποία είναι η μόνη που διασφαλίζει την πλήρη αποκατάσταση της περιουσίας.
Ο κ. Παραδιάς επισήμανε ότι μεγάλο μέρος των πολιτών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ασφάλιστρο ως ένα ακόμη «χαράτσι», αντίστοιχο με άλλες φορολογικές ή δημοτικές επιβαρύνσεις. Πρόκειται, όπως τόνισε, για λανθασμένη αντίληψη, καθώς η ιδιωτική ασφάλιση αποτελεί το μοναδικό χρηματοοικονομικό εργαλείο που μπορεί να εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους για την αποκατάσταση μιας περιουσίας έπειτα από μεγάλη καταστροφή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη διεθνή εμπειρία του ως πρόεδρος της Διεθνούς Ενώσεως Ιδιοκτητών Ακινήτων (UIPI). Όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές οργανώσεις ιδιοκτητών ακινήτων διαθέτουν ειδικά προγράμματα ασφάλισης των κτιρίων των μελών τους. Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε τη βάση για τη δημιουργία αντίστοιχου προγράμματος της ΠΟΜΙΔΑ, το οποίο λειτουργεί από το 2004, με ατομικά ασφαλιστήρια που έχουν ομαδοποιημένα χαρακτηριστικά και ευνοϊκότερους όρους για τα ασφαλιζόμενα μέλη. Σύμφωνα με τον ίδιο, στα 22 έτη της λειτουργίας του, το πρόγραμμα ασφάλισης κτιρίων των μελών της ΠΟΜΙΔΑ έχει συμβάλει ουσιαστικά στην αποκατάσταση σοβαρότατων ζημιών των κτιρίων τους.
Στο τραπέζι η υποχρεωτική ασφάλιση πολυκατοικιών
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση της ΠΟΜΙΔΑ για υποχρεωτική ασφάλιση των πολυκατοικιών. Όπως γνωστοποίησε ο κ. Παραδιάς, το ζήτημα έχει τεθεί στην ηγεσία του υπουργείου Δικαιοσύνης η οποία το έχει συμπεριλάβει στις προτάσεις που εξετάζει η ομάδα εργασίας για την αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου της οριζόντιας ιδιοκτησίας, το οποίο βασίζεται σε νομοθεσία του 1929.
Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ επισήμανε ότι πολλοί κανονισμοί πολυκατοικιών, ιδιαίτερα οι παλαιότεροι, προβλέπουν ήδη την υποχρέωση του διαχειριστή να ασφαλίζει τους κοινόχρηστους χώρους, τα κοινά μέρη και τις εγκαταστάσεις του κτιρίου. Ωστόσο, η πρόβλεψη αυτή συχνά δεν εφαρμόζεται, είτε λόγω αδιαφορίας, είτε εξαιτίας της απροθυμίας των ιδιοκτητών να αναλάβουν πρόσθετο κόστος.
Όπως εξήγησε, μια φωτιά σε διαμέρισμα πολυκατοικίας δεν επηρεάζει αποκλειστικά τον ιδιοκτήτη του διαμερίσματος όπου εκδηλώθηκε, αλλά μπορεί να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες και σε άλλες ιδιοκτησίες και στα κοινόχρηστα μέρη και εγκαταστάσεις της πολυκατοικίας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ανάγκη ενίσχυσης της αντισεισμικής προστασίας, εκφράζοντας τον προβληματισμό του για το γεγονός ότι, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων, δεν αποδίδεται, κατά την άποψή του, αντίστοιχη προτεραιότητα στη στατική τους επάρκεια.
Χρησιμοποιώντας μια χαρακτηριστική νομική διατύπωση, υπογράμμισε ότι «ένας ιδιοκτήτης ανασφάλιστου κτιρίου είναι στην πραγματικότητα ιδιοκτήτης υπό αναβλητική αίρεση», καθώς σήμερα είναι δυσκολότατο, αν όχι αδύνατο, να μπορέσει κάποιος με ίδια μέσα να ξαναχτίσει ένα κατεστραμμένο κτίριο.
Ι. Παπαδημητρίου: Η αποζημίωση καλύπτει την οικονομική απώλεια, όχι το μερίδιο αγοράς που ενδέχεται να χάσει
Στην επιχειρηματική διάσταση του κινδύνου επικεντρώθηκε ο Ιωάννης-Δημήτριος Παπαδημητρίου, αναπληρωτής οικονομικός διευθυντής της Viohalco SA, επισημαίνοντας ότι οι φυσικές καταστροφές μπορούν να προκαλέσουν όχι μόνο υλικές ζημιές, αλλά και παρατεταμένη διακοπή της παραγωγής, με σοβαρές συνέπειες για τους εργαζομένους, την οικονομική δραστηριότητα και τα αποτελέσματα μιας επιχείρησης. Όπως τόνισε, η ασφαλιστική προστασία είναι απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την πρόληψη. Η ασφαλιστική κάλυψη μπορεί να αποζημιώσει το οικονομικό αποτέλεσμα από την απώλεια παραγωγής κατά τη διάρκεια μιας διακοπής λειτουργίας. Δεν μπορεί όμως να ανακτήσει για την επιχείρηση το μερίδιο αγοράς που ενδέχεται να χάσει όσο παραμένει εκτός λειτουργίας, ιδίως όταν η αποκατάσταση διαρκεί ένα ή δύο χρόνια.
Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της σαφήνειας και της κατανόησης των ασφαλιστικών συμβολαίων, κυρίως από τις μικρότερες επιχειρήσεις. Όπως επισήμανε, η έκταση και η πολυπλοκότητα των ασφαλιστηρίων, που συχνά περιλαμβάνουν εξειδικευμένους νομικούς και τεχνικούς όρους, μπορεί να δυσχεραίνουν την πλήρη κατανόηση των παρεχόμενων καλύψεων. Στην κατεύθυνση αυτή, η απλούστερη και περισσότερο κατανοητή παρουσίαση των όρων, η δυνατότητα σύγκρισης των ασφαλιστικών προϊόντων και η ουσιαστική ενημέρωση των επιχειρήσεων για τις καλύψεις και τις εξαιρέσεις μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της ασφαλιστικής συνείδησης και στην αποτελεσματικότερη προστασία τους.
Η ανθεκτικότητα των προμηθευτών
Ο κ. Παπαδημητρίου στάθηκε στην εξάρτηση των μεγάλων βιομηχανιών από τις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Όπως εξήγησε, σημαντικό μέρος των εξειδικευμένων ανταλλακτικών και υλικών που απαιτούνται για την παραγωγή προέρχεται από το εξωτερικό, καθώς η ελληνική βιομηχανική βάση δεν μπορεί να καλύψει το σύνολο αυτών των αναγκών.
Αυτό δημιουργεί έναν πρόσθετο κίνδυνο. Ακόμη και αν μια βιομηχανία δεν υποστεί άμεσα ζημιές από μια φυσική καταστροφή, μπορεί να επηρεαστεί σοβαρά εφόσον πληγεί ένας κρίσιμος προμηθευτής της. Όπως ανέφερε, ένας προμηθευτής μπορεί να είναι πλήρως ασφαλισμένος και να λάβει αποζημίωση, αλλά να χρειαστεί πέντε έως οκτώ μήνες για να αποκαταστήσει τη λειτουργία του. Στο διάστημα αυτό, η επιχείρηση που εξαρτάται από αυτόν ενδέχεται να αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα στην παραγωγή της.
Για τον λόγο αυτό, αξιολογείται η ανθεκτικότητα των κρίσιμων προμηθευτών, εξετάζοντας κατά πόσο διαθέτουν δικά τους σχέδια αντιμετώπισης κινδύνων και πόσο γρήγορα μπορούν να επανέλθουν σε κανονική λειτουργία. Δηλαδή, αν ένας προμηθευτής αντιμετωπίσει μια πλημμύρα, μια πυρκαγιά ή ένα άλλο ακραίο φυσικό φαινόμενο, πόσο γρήγορα θα μπορούσε να επανέλθει σε λειτουργία; Διαθέτει εναλλακτικές εγκαταστάσεις; Έχει δυνατότητα να μεταφέρει την παραγωγή του αλλού;
Χαρακτήρισε θετική τη νομοθετική πρωτοβουλία για την υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 500.000 ευρώ, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να προχωρήσουν πέρα από την τυπική συμμόρφωση με τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους.
Το κοινό στοιχείο των παρεμβάσεων του προέδρου της ΠΟΜΙΔΑ και του αναπληρωτή οικονομικού διευθυντή της Viohalco SA είναι ότι η ασφαλιστική προστασία αποκτά πραγματική αξία όταν συνδυάζεται με πρόληψη, κατανόηση των κινδύνων και προετοιμασία για την επόμενη ημέρα μιας καταστροφής. Για τους ιδιοκτήτες κατοικιών το ζητούμενο είναι να μπορούν να αποκαταστήσουν την περιουσία τους. Για τις επιχειρήσεις, να εξασφαλίσουν όχι μόνο την αποζημίωση, αλλά και τη δυνατότητα να συνεχίσουν να λειτουργούν.
