Στα 95,74 δολάρια το βαρέλι αναμένεται να διαμορφωθεί η μέση τιμή του πετρελαίου το 2026, σύμφωνα με τις παραδοχές του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), το οποίο προειδοποιεί ότι η ενεργειακή κρίση δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δυσμενές οικονομικό περιβάλλον για τις χώρες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές καυσίμων και δεν επωφελούνται ουσιαστικά από την παγκόσμια τεχνολογική ανάπτυξη.
Στην έκθεση World Economic Outlook του Οκτωβρίου 2026, το Ταμείο εκτιμά ότι η μέση τιμή του πετρελαίου θα αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με τα 67,74 δολάρια του 2025, πριν υποχωρήσει στα 87,39 δολάρια το 2027.
Οι προβλέψεις βασίζονται στις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης και αφορούν τον απλό μέσο όρο τριών βασικών ποικιλιών αργού: του Brent, του Dubai Fateh και του αμερικανικού West Texas Intermediate (WTI).
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι συγκεκριμένες παραδοχές αντιστοιχούν σε αύξηση 41% των τιμών του αργού πετρελαίου και 48% των τιμών του φυσικού αερίου το 2026, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
Φυσικό αέριο, τρόφιμα και λιπάσματα τροφοδοτούν τον πληθωρισμό
Η ενεργειακή αναταραχή δεν περιορίζεται στις αγορές πετρελαίου, αλλά μεταφέρεται σταδιακά σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων και υπηρεσιών, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το ΔΝΤ προβλέπει ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα διαμορφωθούν στα 20 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu), επίπεδο περίπου 36% υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του Απριλίου.
Παράλληλα, οι τιμές των λιπασμάτων αναμένεται να αυξηθούν κατά 10% το 2026, ενώ τα τρόφιμα εκτιμάται ότι θα ακριβύνουν κατά 5%, εξαιτίας του υψηλότερου ενεργειακού κόστους, της αύξησης των τιμών των λιπασμάτων και των ακριβότερων μεταφορών και ασφαλίστρων.
Οι εξελίξεις αυτές επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, καθώς το κόστος της ενέργειας επηρεάζει τόσο την παραγωγή όσο και τη διανομή βασικών αγαθών.
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο παγκόσμιος πληθωρισμός προβλέπεται να αυξηθεί στο 4,7% το 2026, πριν αποκλιμακωθεί στο 4,1% το 2027.
Πρόκειται για σωρευτική ανοδική αναθεώρηση των προβλέψεων κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες, με το Ταμείο να αποδίδει την προσωρινή επιτάχυνση κυρίως στις υψηλότερες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων.
Στενά του Ορμούζ: Πώς αποφεύχθηκε πετρέλαιο στα 110 δολάρια
Παρά τη σημαντική αύξηση των ενεργειακών τιμών, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία θα μπορούσαν να είναι πολύ σοβαρότερες.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, εάν δεν είχαν ενεργοποιηθεί εναλλακτικοί μηχανισμοί προσφοράς μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η απώλεια πετρελαϊκών ποσοτήτων θα μπορούσε να οδηγήσει τη μέση τιμή του αργού περίπου στα 110 δολάρια το βαρέλι για το σύνολο του 2026.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η παγκόσμια ανάπτυξη θα ήταν χαμηλότερη κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες.
Ωστόσο, η ανακατεύθυνση της παραγωγής από τις χώρες του Περσικού Κόλπου μέσω εναλλακτικών διαδρομών, η αύξηση της παραγωγής σε άλλες περιοχές και η αξιοποίηση των αποθεμάτων περιόρισαν τις επιπτώσεις.
Χάρη σε αυτές τις προσαρμογές, η εκτιμώμενη τιμή στο σχετικό σενάριο περιορίστηκε περίπου στα 85 δολάρια το βαρέλι.
Επιπλέον, η παγκόσμια οικονομία εμφανίζεται σήμερα λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο σε σχέση με το παρελθόν.
Το ΔΝΤ υπολογίζει ότι η ένταση χρήσης πετρελαίου ανά μονάδα παγκόσμιου ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά 20% από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, περιορίζοντας την καθαρή αρνητική επίπτωση στην παγκόσμια ανάπτυξη στις 0,3 ποσοστιαίες μονάδες.
Σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα, η συνολική κατανάλωση ενέργειας ανά δολάριο παγκόσμιου ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά 32% την τελευταία εικοσαετία.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 60% της αύξησης της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από το 2010.
Οι μεγάλοι χαμένοι της ενεργειακής κρίσης
Το ΔΝΤ τονίζει ότι οι συνέπειες της ενεργειακής αναταραχής δεν κατανέμονται ομοιόμορφα μεταξύ των οικονομιών.
Οι εξαγωγείς ενέργειας που βρίσκονται εκτός της άμεσης ζώνης των συγκρούσεων επωφελούνται από τη βελτίωση των όρων εμπορίου, καθώς οι υψηλότερες διεθνείς τιμές ενισχύουν τα έσοδά τους.
Αντίθετα, οι χώρες που εισάγουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας και έχουν περιορισμένη συμμετοχή στην αλυσίδα αξίας της τεχνολογίας βρίσκονται αντιμέτωπες με τον δυσκολότερο συνδυασμό οικονομικών πιέσεων.
Όπως εξηγεί το Ταμείο, οι συγκεκριμένες οικονομίες καλούνται να διαχειριστούν υψηλότερο κόστος εισαγωγών, πιέσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, μείωση των πραγματικών εισοδημάτων και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Παράλληλα, δεν διαθέτουν επαρκείς αντισταθμιστικές πηγές ζήτησης από την τεχνολογική ανάπτυξη, οι οποίες θα μπορούσαν να περιορίσουν τις απώλειες.
Ιδιαίτερα ευάλωτες θεωρούνται οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, κυρίως εκείνες που διαθέτουν περιορισμένα δημοσιονομικά και συναλλαγματικά αποθέματα.
Η αύξηση των τιμών των βασικών εμπορευμάτων μπορεί να διευρύνει τα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών, να ενισχύσει τις ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης και να επιτείνει τις πιέσεις στα εθνικά νομίσματα.
Η περίπτωση της Ινδίας
Παρά την εξάρτησή της από τις εισαγωγές ενέργειας, η Ινδία εξακολουθεί να εμφανίζει ανθεκτικότητα απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η οικονομική ανάπτυξη της χώρας παραμένει ισχυρή, με βασικούς πυλώνες την εγχώρια ζήτηση και τον τομέα των υπηρεσιών, παρά την αύξηση των τιμών του πετρελαίου.
Ωστόσο, οι πληθωριστικές πιέσεις είναι αισθητές.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Ταμείου, ο πληθωρισμός στην Ινδία θα αυξηθεί στο 5% το 2026, από 2% το 2025, πριν υποχωρήσει στο 4,4% το 2027.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ακόμη και οικονομίες με ισχυρούς εσωτερικούς αναπτυξιακούς παράγοντες, όταν οι διεθνείς ενεργειακές τιμές παραμένουν αυξημένες.
Προειδοποίηση για νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή
Το ΔΝΤ υπογραμμίζει ότι οι κίνδυνοι για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές παραμένουν κυρίως καθοδικοί, με τη γεωπολιτική αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες ανησυχίας.
Μια παρατεταμένη στασιμότητα ή περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων σε υψηλά και ευμετάβλητα επίπεδα, αναζωπυρώνοντας τον πληθωρισμό και επιβαρύνοντας την ανάπτυξη.
Παράλληλα, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιδεινώσει τα δημοσιονομικά και εξωτερικά ισοζύγια των οικονομιών που εξαρτώνται από τις εισαγωγές.
Το Ταμείο παρατηρεί ότι η σημερινή διάρθρωση της αγοράς πετρελαίου, όπου οι βραχυπρόθεσμες τιμές είναι υψηλότερες από τις τιμές των συμβολαίων για μεταγενέστερη παράδοση —κατάσταση γνωστή ως backwardation— υποδηλώνει ότι οι επενδυτές εξακολουθούν να θεωρούν τις διαταραχές στην προσφορά σε μεγάλο βαθμό προσωρινές.
Ωστόσο, προειδοποιεί ότι, εάν οι γεωπολιτικές εντάσεις συνεχιστούν, η αντίληψη αυτή μπορεί να αλλάξει και οι αγορές να αρχίσουν να προεξοφλούν μια πιο μακροχρόνια ενεργειακή κρίση.
Η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Σιλβάνα Τενρέιρο, σε συνοδευτικό άρθρο της έκθεσης, επισημαίνει ότι χωρίς τις δυνατότητες προσαρμογής της προσφοράς, η διαταραχή στην αγορά πετρελαίου θα είχε προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας το 2026.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι η σταδιακή εξάντληση των ενεργειακών αποθεμάτων θα μπορούσε να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη μετάδοση των γεωπολιτικών κραδασμών στις τιμές της ενέργειας.
