Με τη δέσμευση του Κυριάκου Μητσοτάκη για πετρέλαιο θέρμανσης κάτω από 1,75 ευρώ να πρέπει πλέον να αποτυπωθεί στην αντλία, το Μέγαρο Μαξίμου βρίσκεται μπροστά σε μια απόφαση με άμεσο οικονομικό και πολιτικό αντίκτυπο.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα επιτευχθεί ο στόχος που έθεσε ο Πρωθυπουργός, αλλά πόσο χαμηλότερα μπορεί να φτάσει η τιμή, με την κυβέρνηση να αναζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή των διυλιστηρίων και το ενισχυμένο σενάριο επιδότησης των 35 λεπτών να συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η αντίστροφη μέτρηση ολοκληρώνεται την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, οπότε αναμένονται οι κυβερνητικές ανακοινώσεις, μία ημέρα πριν από την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.
Οι τελικοί υπολογισμοί καλούνται να συνδυάσουν ουσιαστική ελάφρυνση για τα νοικοκυριά με συγκράτηση του δημοσιονομικού κόστους, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς ενεργειακές τιμές εξακολουθούν να μεταβάλλονται.
Το πολιτικό στίγμα έδωσε τη Δευτέρα ο Κωστής Χατζηδάκης, επιβεβαιώνοντας στον ΣΚΑΪ ότι ισχύει η δέσμευση του Πρωθυπουργού για τιμή κάτω από 1,75 ευρώ. «Το πού θα είμαστε θα το μάθετε την Τετάρτη», ανέφερε, αφήνοντας ανοιχτό το τελικό ύψος της επιδότησης. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η κυβερνητική γραμμή, όπως έχει αποτυπωθεί από τον Παύλο Μαρινάκη, για αξιοποίηση των διαθέσιμων περιθωρίων στήριξης εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Το παρασκήνιο με τα διυλιστήρια
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η κατανομή του κόστους ανάμεσα στο Δημόσιο και τα διυλιστήρια. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση επιδιώκει μεγαλύτερη συνεισφορά των επιχειρήσεων διύλισης, ώστε η έκπτωση στην αντλία να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη χωρίς να μεταφερθεί ολόκληρη η επιβάρυνση στον κρατικό προϋπολογισμό.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη προαναγγείλει συνδυαστική επιδότηση, το τελικό ύψος της οποίας θα εξαρτηθεί από τις διακυμάνσεις των τιμών. Στα σενάρια που έχουν δημοσιοποιηθεί περιλαμβάνεται συμμετοχή των διυλιστηρίων της τάξης των 10 λεπτών ανά λίτρο, χωρίς να έχει ανακοινωθεί οριστική συμφωνία για την κατανομή του κόστους.
Το μοντέλο της κοινής παρέμβασης εφαρμόζεται ήδη στο diesel κίνησης, όπου η συνολική ελάφρυνση φτάνει τα 20 λεπτά ανά λίτρο, με 15 λεπτά κρατική επιδότηση και 5 λεπτά συνεισφορά των διυλιστηρίων. Πρόκειται για ένα προηγούμενο που δείχνει πώς μπορεί να επιμεριστεί το κόστος, χωρίς να προεξοφλεί την τελική συμφωνία για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Τα τρία σενάρια και η αποκάλυψη για τα 35 λεπτά
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει το ενισχυμένο σενάριο συνολικής επιδότησης 35 λεπτών ανά λίτρο, όπως είχε αποκαλύψει ο Γιώργος Ευγενίδης στο Πρώτο Θέμα. Εφόσον επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή κοντά στα 1,60 ευρώ, αισθητά χαμηλότερα από το όριο που έχει θέσει η κυβέρνηση.
Στους υπολογισμούς περιλαμβάνονται δύο ακόμη εκδοχές. Η ηπιότερη προβλέπει επιδότηση 25 λεπτών, ενώ έχει δημοσιοποιηθεί και το ιδιαίτερα ενισχυμένο σενάριο των 55 λεπτών, με σημαντικά υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος και χωρίς επιβεβαίωση ότι αποτελεί την επιλογή που προκρίνεται.
Με ενδεικτική τιμή πριν από την επιδότηση στα 1,96 ευρώ το λίτρο, οι τρεις εκδοχές θα οδηγούσαν αντίστοιχα σε τιμές 1,71 ευρώ, 1,61 ευρώ και 1,41 ευρώ. Πρόκειται για υποθετικούς υπολογισμούς και όχι για οριστικές τιμές πώλησης, καθώς το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τις συνθήκες της αγοράς κατά την έναρξη διάθεσης.
Για ένα νοικοκυριό που θα παραγγείλει 1.000 λίτρα, η συνολική έκπτωση των 35 λεπτών θα σήμαινε ελάφρυνση 350 ευρώ σε σχέση με την τιμή χωρίς την παρέμβαση, εφόσον το όφελος μετακυλιστεί πλήρως στον καταναλωτή.
Αυξημένο επίδομα θέρμανσης και δυνατότητα νέων παρεμβάσεων
Η κυβερνητική παρέμβαση δεν θα εξαντληθεί στην τιμή της αντλίας. Το δεύτερο σκέλος αφορά την αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, με τα δημοσιογραφικά σενάρια να κινούνται στην περιοχή του 15% έως 20%. Η ενίσχυση αφορά νοικοκυριά που χρησιμοποιούν πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα και άλλες επιλέξιμες μορφές θέρμανσης.
Η επιδίωξη είναι η στήριξη να κινηθεί σε δύο κατευθύνσεις, με άμεση επιδότηση στην αντλία και αυξημένη οικονομική ενίσχυση των δικαιούχων. Το ακριβές ποσοστό της αύξησης και οι λεπτομέρειες καταβολής παραμένουν προς οριστικοποίηση.
Παράλληλα, η νομοθετική προετοιμασία δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να προσαρμόσει το ύψος και τη διάρκεια της επιδότησης εφόσον οι συνθήκες της αγοράς το απαιτήσουν. Η αρχική περίοδος εφαρμογής καλύπτει το διάστημα από τις 15 έως τις 31 Οκτωβρίου, με δυνατότητα παράτασης. Η πρόβλεψη αυτή επιτρέπει στο οικονομικό επιτελείο να επανεξετάσει την παρέμβαση εάν οι διεθνείς τιμές κινηθούν υψηλότερα από τις σημερινές εκτιμήσεις.
Η δυνατότητα αυτή έχει επισημανθεί και κατά την παρουσίαση της σχετικής τροπολογίας στη Βουλή από τον υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Δημήτρη Μαρκόπουλο. Στο κυβερνητικό επιτελείο, άλλωστε, επιδιώκουν να διατηρήσουν δημοσιονομικές εφεδρείες για το ενδεχόμενο παρατεταμένων ενεργειακών πιέσεων.
Η επόμενη διαπραγμάτευση στις Βρυξέλλες
Πέρα από τις άμεσες αποφάσεις, η Αθήνα επιδιώκει μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να μπορεί να χρηματοδοτεί προσωρινά μέτρα στήριξης χωρίς να διαταράσσεται η δημοσιονομική σταθερότητα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη θέσει το ζήτημα της ευρωπαϊκής αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει ευνοϊκότερη δημοσιονομική μεταχείριση για έκτακτες παρεμβάσεις και δυνατότητα αξιοποίησης πρόσθετων εσόδων που προκύπτουν από την άνοδο των ενεργειακών τιμών. Πρόκειται για διεκδίκηση που απαιτεί ευρωπαϊκή συμφωνία και δεν αποτελεί ήδη εγκεκριμένη εξαίρεση από τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Στην κυβερνητική ιεράρχηση προηγείται η θέρμανση, ενώ το diesel κίνησης παραμένει επίσης ψηλά, λόγω της άμεσης επίδρασής του στο μεταφορικό κόστος και στις τιμές των προϊόντων.
