Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με βασικό πυρήνα την ενίσχυση της προστασίας των οφειλετών και την αυστηρότερη εποπτεία των servicers.
Το σχέδιο νόμου για οφειλέτες και servicers περιλαμβάνει, παράλληλα, σημαντικές ρυθμίσεις για τη φορολόγηση των κρυπτοστοιχείων, την κεφαλαιαγορά και το τραπεζικό σύστημα, τη νέα λογιστική λειτουργία της Γενικής Κυβέρνησης, το αγροτικό πετρέλαιο, τις ηλεκτρονικές πληρωμές και την αγορά καυσίμων.
Νέο πλαίσιο για οφειλέτες και servicers
Στον πυρήνα του νομοσχεδίου βρίσκονται 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος.
- Οκτώ για την προστασία των οφειλετών και την ενίσχυση των ρυθμίσεων και
- Οκτώ για τη διαφάνεια, την εποπτεία και τη λογοδοσία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι η θέσπιση μιας νέας, αυτοτελούς και τυποποιημένης διαδικασίας διμερούς ρύθμισης, σε αντικατάσταση του Κώδικα Δεοντολογίας. Πλέον τίθενται σαφείς προθεσμίες. Συγκεκριμένα, ο πιστωτής οφείλει να απαντήσει εντός τριών μηνών, ενώ ολόκληρη η διαδικασία πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες.
Τρεις μήνες πριν από πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης, η οποία θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με βάση την ικανότητα αποπληρωμής, τα εισοδήματα και την περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Οι προτάσεις θα γίνονται εγγράφως, ενώ όταν υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις θα κατατίθενται και οι δύο. Αν απορρίπτεται η ρύθμιση, θα απαιτείται έγγραφη αιτιολογία. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή.
Παράλληλα, τίθεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής για απευθείας διμερή ρύθμιση. Μέχρι σήμερα το ύψος της προκαταβολής αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνούσε το 30% ή έφθανε ακόμη και στο 50% της οφειλής.
Ισχυρότερη προστασία για τον συνεπή οφειλέτη
Όσο ο οφειλέτης τηρεί ενεργή ρύθμιση, απαγορεύονται η καταγγελία της, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.
Σε περίπτωση παραβίασης, οι συνέπειες είναι άμεσες: η πράξη είναι αυτοδικαίως άκυρη, ο οφειλέτης πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμιση παρατείνεται κατά πέντε μήνες χωρίς επιβάρυνση και προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ, καθώς και αυξημένες εποπτικές συνέπειες σε περίπτωση επανάληψης.
Παράλληλα, ο οφειλέτης αποκτά ρητό δικαίωμα να ζητά δωρεάν πλήρη εικόνα της οφειλής του, δηλαδή συμβάσεις, ιστορικό πληρωμών, τρόπο υπολογισμού επιτοκίου, κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση. Τα στοιχεία πρέπει να δίνονται εντός 45 ημερών. Αν η προθεσμία παρέλθει, αναστέλλεται η τοκοφορία μέχρι να χορηγηθούν πλήρως τα στοιχεία.
Επανέρχεται επίσης η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, ενώ οι τράπεζες και οι servicers υποχρεούνται να αναπροσαρμόσουν αντίστοιχα τις απαιτήσεις τους. Διευρύνεται η προστασία που ισχύει για ΑμεΑ και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
Αυστηρότερη εποπτεία και λογοδοσία των servicers
Το δεύτερο σκέλος περιλαμβάνει οκτώ παρεμβάσεις για τους servicers. Οι εταιρείες θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν κάθε χρόνο στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη, την εταιρική διακυβέρνηση, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται, τα αποτελέσματα της διαχείρισης και τον χειρισμό των παραπόνων των δανειοληπτών.
Κάθε servicer θα υποβάλλει επίσης ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων, με προβλέψεις για εισπράξεις, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, πόρους, κόστος, κινδύνους και δείκτες απόδοσης.
Για τις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου προβλέπεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος, ο οποίος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα των εμπλεκομένων. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται και η πλήρης έκθεση θα αποστέλλεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Ενισχύεται επίσης το πλαίσιο κυρώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος και προβλέπεται η δημοσιοποίησή τους, ενώ αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα στοιχεία που δημοσιεύουν οι servicers στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων.
Νέο φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτοστοιχεία
Με το νέο φορολογικό πλαίσιο για τα κρυπτοστοιχεία καλύπτεται το νομοθετικό κενό ως προς τη φορολογική τους μεταχείριση και ενισχύεται η φορολογική βεβαιότητα.
Η υπεραξία των φυσικών προσώπων από τη μεταβίβαση κρυπτοστοιχείων θα φορολογείται με συντελεστή 10%. Η υπεραξία θα υπολογίζεται, κατά κανόνα, ως η διαφορά μεταξύ τιμής κτήσης και τιμής μεταβίβασης, με συγκεκριμένους κανόνες για την τεκμηρίωση των συναλλαγών και τη μέση τιμή κτήσης σε περίπτωση διαδοχικών αποκτήσεων. Υπεραξία έως 500 ευρώ ανά φορολογικό έτος δεν φορολογείται, ενώ η ανταλλαγή ενός κρυπτοστοιχείου με άλλο δεν δημιουργεί φορολογητέα υπεραξία.
Καθορίζεται επίσης ο τρόπος αποτίμησης των κρυπτοστοιχείων που χορηγούνται ως παροχή σε είδος σε εργαζομένους, εταίρους ή μετόχους, με βάση την αξία τους σε ευρώ κατά τον χρόνο απόκτησής τους. Παράλληλα, η αγορά κρυπτοστοιχείων εντάσσεται στις δαπάνες απόκτησης περιουσιακών στοιχείων για σκοπούς τεκμηρίων.
Αποδόσεις από δραστηριότητες όπως ο δανεισμός, η παροχή ρευστότητας και η δέσμευση κρυπτοστοιχείων σε μηχανισμούς επικύρωσης συναλλαγών (staking) θα φορολογούνται ως τόκοι με συντελεστή 10%.
Για τον φόρο κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, τα κρυπτοστοιχεία χαρακτηρίζονται ως ασώματη κινητή περιουσία κείμενη στην αλλοδαπή και η αξία τους θα προσδιορίζεται με βάση την αξία τους σε ευρώ κατά την προηγούμενη ημέρα από τον χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης.
Δεν επιβάλλεται Ψηφιακό Τέλος Συναλλαγής κατά την πώληση κρυπτοστοιχείων ενώ παρέχεται δυνατότητα οικειοθελούς δήλωσης υπεραξιών από παλαιότερες μεταβιβάσεις, εντός 12 μηνών από τη δημοσίευση του νόμου και χωρίς πρόστιμα ή τόκους, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Τράπεζες, επενδύσεις και κεφαλαιαγορά
Ένα μεγάλο μέρος του νομοσχεδίου αφορά τον εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου του χρηματοπιστωτικού τομέα και την ενσωμάτωση ευρωπαϊκών Οδηγιών.
Οι παρεμβάσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, την εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, την τραπεζική ένωση, το πλαίσιο εξυγίανσης και διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και τον εκσυγχρονισμό των κανόνων για χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και αγορές.
- Eνισχύεται η εποπτεία τραπεζών και υποκαταστημάτων τρίτων χωρών,
- Eνισχύεται η διαχείριση περιβαλλοντικών, κοινωνικών και σχετικών με τη διακυβέρνηση κινδύνων.
- Επικαιροποιείται επίσης το πλαίσιο για τη διαχείριση επενδυτικών κεφαλαίων, τους ΔΟΕΕ και τους ΟΣΕΚΑ, με στόχο μεγαλύτερη διαφάνεια, προστασία των επενδυτών και αποτελεσματικότερη διαχείριση κινδύνων.
Παράλληλα, η Ελλάδα εντάσσεται πλήρως στο Ευρωπαϊκό Ενιαίο Σημείο Πρόσβασης (ESAP), ώστε επενδυτές και επιχειρήσεις να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε συγκρίσιμα εταιρικά και χρηματοοικονομικά δεδομένα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αλλάζουν επίσης οι κανόνες για τους πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης και τις αγορές ανάπτυξης ΜμΕ, με στόχο να γίνει ευκολότερη και πιο ελκυστική η άντληση κεφαλαίων από τις δημόσιες αγορές, ιδιαίτερα για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
Αγροτικό πετρέλαιο – Επιστροφή ΕΦΚ έως 31 Οκτωβρίου
Προβλέπεται ότι ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο επιστρέφεται απευθείας στους δικαιούχους αγρότες έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.
Από τον Νοέμβριο, οπότε η έκπτωση θα εφαρμόζεται ψηφιακά απευθείας στο τιμολόγιο αγοράς, το αντίστοιχο ποσό μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ θα επιστρέφεται στους πρατηριούχους ως ακατάσχετο και ασυμψήφιστο με οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τις τράπεζες.
Νέα λογιστική λειτουργία του Δημοσίου
Το νομοσχέδιο προετοιμάζει την εφαρμογή, από την 1η Ιανουαρίου 2027, του νέου Λογιστικού Πλαισίου Γενικής Κυβέρνησης σε όλες τις οντότητες της Γενικής Κυβέρνησης.
Το νέο σύστημα βασίζεται στη λογιστική του δεδουλευμένου και στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα για τον Δημόσιο Τομέα (IPSAS), ενώ κεντρικό εργαλείο της μεταρρύθμισης είναι το gov-ERP.
Μεταξύ άλλων, αλλάζουν οι διαδικασίες ανάληψης, ελέγχου και εκκαθάρισης δημόσιων δαπανών, επικαιροποιούνται οι αρμοδιότητες του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και των οικονομικών υπηρεσιών των φορέων, ενώ ενισχύονται η λογοδοσία, ο προγραμματισμός και ο έλεγχος των δημόσιων οικονομικών.
Υποχρεωτικές ηλεκτρονικές πληρωμές στις παραδόσεις courier
Καθίσταται υποχρεωτική η χρήση ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής για τις παραδόσεις αγαθών από εταιρείες courier, ανεξαρτήτως ποσού.
Εταιρεία ταχυμεταφορών που δέχεται μετρητά θα αντιμετωπίζει πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.
Πριν από την έναρξη ισχύος της διάταξης θα εκδοθεί υπουργική απόφαση, με την οποία θα καθοριστούν οι κατηγορίες φυσικών προσώπων που θα εξαιρούνται από την υποχρέωση, κατ’ αναλογία με τις εξαιρέσεις που ισχύουν για την υποχρέωση πραγματοποίησης ηλεκτρονικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού δαπανών («χτίσιμο» αφορολόγητου).
Νέοι κανόνες για τα καύσιμα σε πρατήρια που σφραγίζονται
Το νομοσχέδιο ρυθμίζει τη διαχείριση των καυσίμων που παραμένουν σε πρατήρια τα οποία σφραγίζονται για δύο χρόνια λόγω παραβάσεων.
Τα καύσιμα που το Γενικό Χημείο του Κράτους κρίνει ότι έχουν κανονική σύνθεση και δεν αποτελούν προϊόν λαθρεμπορίας θα απαντλούνται για λόγους ασφαλείας και θα μπορούν να διατίθενται στην αγορά από τον υπόχρεο φορέα. Αντίθετα, τα μη κανονικά ή νοθευμένα καύσιμα θα κατάσχονται.
Παράλληλα, αποσαφηνίζεται ότι τα μέτρα δέουσας επιμέλειας των εταιρειών εμπορίας και των διυλιστηρίων αφορούν τόσο τα πρατήρια δημόσιας όσο και ιδιωτικής χρήσης. Επίσης, τίθεται χρονικό όριο στη διακοπή διακίνησης καυσίμων και καλύπτεται το κενό ως προς το ποιος αναλαμβάνει την απάντληση όταν δεν υπάρχει εταιρεία που έχει προμηθεύσει το πρατήριο τις τελευταίες πέντε εργάσιμες ημέρες.
Πλήρης τίτλος του νομοσχεδίου
«Ενίσχυση εποπτείας των υπό διαχείριση απαιτήσεων από δάνεια και πιστώσεις – Προστασία συνεπών οφειλετών – Ενίσχυση των συλλογικών επενδύσεων και της κεφαλαιαγοράς καθώς και της διαχείρισης κινδύνων και της εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος – Ενσωμάτωση των Οδηγιών (ΕΕ) 2024/1619, (ΕΕ) 2024/1640, (ΕΕ) 2024/2994, (ΕΕ) 2024/927, (ΕΕ) 2023/2864 και (ΕΕ) 2024/2811, διατάξεις αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους – Συνταξιοδοτική ρύθμιση – και λοιπές διατάξεις».
Η δημόσια διαβούλευση θα ολοκληρωθεί στις 22.10.2026 και ώρα 10:00 π.μ. με στόχο το νομοσχέδιο να εισαχθεί στη Βουλή και να ψηφιστεί την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.
