Ελάφρυνση της τάξης των 20 έως 25 ευρώ ανά μεγαβατώρα εκτιμάται ότι θα φέρει στην ελληνική βιομηχανία το νέο πακέτο στήριξης για το ενεργειακό κόστος, που ανακοίνωσε χθες το βράδυ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της γενικής συνέλευσης του ΣΕΒ ύστερα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, αλλά και πηγές της βιομηχανίας, σε αυτά τα επίπεδα υπολογίζεται το όφελος από την επιδότηση, με την τελική ενίσχυση για κάθε δικαιούχο να εξαρτάται από τους όρους εφαρμογής του μηχανισμού που δεν αποκλείεται να ανακοινωθούν ακόμη και σήμερα.
Όπως ανέφερε ο πρωθυπουργός, η νέα παρέμβαση θα αφαιρέσει βάρη 95 εκατ. ευρώ από το ενεργειακό κόστος της ελληνικής βιομηχανίας υποστηρίζοντας ότι ο φετινός χειμώνας ενδέχεται να είναι πολύ πιο δύσκολος από όσο αρχικά προβλεπόταν. Η στήριξη η οποία θα αξιοποιήσει τα ευρωπαϊκά εργαλεία ενισχύσεων CISAF και METSAF καλύπτει δύο κατηγορίες: επιχειρήσεις που βρίσκονται εκτός του μηχανισμού αντιστάθμισης του κόστους εκπομπών ρύπων και ενεργοβόρες βιομηχανίες που ήδη λαμβάνουν αντιστάθμιση, αλλά θα αποκτήσουν την πρόσθετη στήριξη ως έμπρακτη αναγνώριση της επιδείνωσης του διεθνούς ενεργειακού κλίματος. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε χθες ειδικά σε κλάδους όπως τα τσιμέντα, τα τρόφιμα, τα χαρτικά και τα πλαστικά, περιγράφοντας μια παρέμβαση που αξιοποιεί τα περιθώρια του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων.
Πώς μοιράζονται τα χρήματα
Με βάση την πρώτη, κατά προσέγγιση κατανομή που δίνουν αρμόδιες πηγές, περίπου τα δύο τρίτα του προϋπολογισμού (περί τα 63 εκατ. ευρώ) προορίζονται για τις βιομηχανίες εντός αντιστάθμισης και το ένα τρίτο (περί τα 32 εκατ. ευρώ) για τους δικαιούχους εκτός του μηχανισμού. Η ακριβής μοιρασιά θα αποτυπωθεί στην εξειδίκευση, καθώς οι μέχρι στιγμής αναφορές αποτελούν εκτιμήσεις και όχι οριστικοποιημένα ποσά ανά κατηγορία.
Να σημειωθεί ότι εκτός αντιστάθμισης βρίσκονται και μεγάλοι βιομηχανικοί κλάδοι, όπως τα τσιμέντα με σημαντικές ανάγκες ηλεκτροδότησης, οι οποίοι περιλαμβάνονται στη νέα παρέμβαση.
Η αντιστάθμιση αποζημιώνει τις επιλέξιμες ενεργοβόρες βιομηχανίες για μέρος του κόστους των δικαιωμάτων εκπομπών CO₂, το οποίο οι ηλεκτροπαραγωγοί μετακυλίουν στην τιμή του ρεύματος. Μέσω αυτής, το κράτος καλύπτει μέρος της επιβάρυνσης, προκειμένου να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να περιοριστεί ο κίνδυνος μεταφοράς της παραγωγής εκτός ΕΕ.
Διαφορετική αναδρομικότητα
Η διάκριση μεταξύ των δύο κατηγοριών δικαιούχων καθορίζει και την περίοδο που θα καλύψει η επιδότηση. Για τις επιλέξιμες επιχειρήσεις εκτός αντιστάθμισης με ετήσια κατανάλωση περίπου 1-1,5 τεραβατώρες που αφορά και το πλήθος της βιομηχανίας (κατά την ΕΒΙΚΕΝ 600 παροχές), ο σχεδιασμός προβλέπει αναδρομική εφαρμογή για ολόκληρο το 2026. Αντίθετα, για εκείνες που εντάσσονται στον μηχανισμό αντιστάθμισης, δηλαδή 70 μετρητές με ετήσια κατανάλωση 6,5 με 7 τεραβατώρες, η πρόσθετη ενίσχυση προβλέπεται να αφορά την περίοδο από τον Αύγουστο και μετά.
Κλείσιμο
Η διαφοροποίηση αυτή σημαίνει ότι το τελικό ποσό που θα εισπράξει κάθε επιχείρηση θα συναρτάται τόσο με την επιλέξιμη κατανάλωση όσο και με τους μήνες κάλυψης. Γι’ αυτό και η εκτίμηση των 20–25 ευρώ ανά μεγαβατώρα αποτυπώνει την αναμενόμενη ελάφρυνση, χωρίς να συνιστά ακόμη ανακοινωμένο, ενιαίο ποσό επιδότησης για όλους τους δικαιούχους.
Κατώφλι τιμής και όριο στον προϋπολογισμό
Πέρα από την επιλέξιμη κατανάλωση και τους μήνες κάλυψης, το ύψος της ενίσχυσης θα καθοριστεί και από τα όρια του μηχανισμού. Σύμφωνα με πηγές με γνώση του σχεδιασμού, το κατώφλι τιμής, το λεγόμενο floor price, τοποθετείται στα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Πρόκειται για το όριο κάτω από το οποίο δεν μπορεί να υποχωρεί η τιμή μετά την ενίσχυση για την επιλέξιμη κατανάλωση και όχι εγγυημένο τιμολόγιο 50 ευρώ για το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει μια επιχείρηση. Παράλληλα, θα υπάρχει πρόβλεψη ανώτατου ορίου, ώστε η δαπάνη να παραμείνει εντός του διαθέσιμου προϋπολογισμού. Το μήνυμα από κυβερνητικής πλευράς είναι σαφές και υποδηλώνει ότι τα 95 εκατ. ευρώ αποτελούν το δημοσιονομικό όριο της παρέμβασης. Ακόμη και σε περίπτωση νέας έντασης και αυξημένων ενεργειακών απαιτήσεων στην αγορά ηλεκτρισμού, ο σχεδιασμός δεν προβλέπει αυτόματη αύξηση του συνολικού ποσού της ενίσχυσης.
Πώς λειτουργεί η επιδότηση
Για την επιδότηση του ρεύματος, η κυβέρνηση σχεδιάζει να αξιοποιήσει τους δύο ευρωπαϊκούς μηχανισμούς στήριξης της βιομηχανίας (CISAF και METSAF), οι οποίοι επιτρέπουν στα κράτη-μέλη να χορηγούν ενισχύσεις για την ελάφρυνση του ενεργειακού κόστους. Το CISAF είναι το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για την καθαρή βιομηχανία. Επιτρέπει, μεταξύ άλλων, την επιδότηση του ηλεκτρικού κόστους ενεργοβόρων επιχειρήσεων υπό συγκεκριμένους όρους. Ισχύει έως το τέλος του 2030 και προβλέπει ενίσχυση που αντιστοιχεί σε μείωση έως 50% της μέσης ετήσιας χονδρεμπορικής τιμής, για έως το 50% της ετήσιας κατανάλωσης του δικαιούχου.
Το METSAF είναι το έκτακτο πλαίσιο στήριξης λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Επιτρέπει, μεταξύ άλλων, να αυξηθεί το ανώτατο ποσοστό επιδότησης από 50% σε 70% της μέσης ετήσιας χονδρεμπορικής τιμής για την επιλέξιμη κατανάλωση, διατηρώντας τους υπόλοιπους περιορισμούς. Η προβλεπόμενη ισχύς του λήγει στο τέλος του 2026 με προοπτική επέκτασης όπως ανακοίνωσε χθες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Και τα δύο πλαίσια θέτουν τους κανόνες βάσει των οποίων τα κράτη μπορούν να χορηγούν εθνικές ενισχύσεις, με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Δεν παρέχουν αυτόματα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, επομένως η δυνατότητα αξιοποίησής τους συνδέεται και με τους εθνικούς πόρους που διατίθενται για τη στήριξη των επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η ανακοίνωση της επιδότησης δεν σημαίνει και άμεση είσπραξη των ποσών. Κύκλοι της αγοράς εκτιμούσαν χθες ότι λόγω των απαραίτητων εγκρίσεων από την ΕΕ, οι πληρωμές τοποθετούνται στο 2027, για επιλέξιμες καταναλώσεις του 2026.
Το επόμενο βήμα στις Βρυξέλλες
Για την ενεργοποίηση του μέτρου έχει προηγηθεί προεργασία και συζήτηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πηγές του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας διευκρινίζουν ότι η επικοινωνία έχει ήδη ξεκινήσει (κάτι που υποδηλώνει ότι η συζήτηση δεν ξεκινά από μηδενική βάση), χωρίς, ωστόσο, να επιβεβαιώνουν ότι έχει ολοκληρωθεί επίσημη προκοινοποίηση ή να δίνουν συγκεκριμένη ημερομηνία υποβολής. Κατά τις ίδιες πηγές, το ελληνικό σχέδιο αξιοποιεί την εμπειρία αντίστοιχων σχημάτων που έχουν εγκριθεί σε τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες. Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ τους εντοπίζονται κυρίως στα ανώτατα όρια και στη μέθοδο υπολογισμού της τιμής αναφοράς.
Τι δηλώνει η βιομηχανία
Σύμφωνα με την ΕΒΙΚΕΝ που εκπροσωπεί 27 εγχώριες βιομηχανίες με μεγάλη κατανάλωση ενέργειας όπως το τσιμέντο, ο χάλυβας, τα μη σιδηρούχα μέταλλα, το χαρτί, τα λιπάσματα, αποτελεί θετικό βήμα η εξαγγελία των μέτρων στήριξης από τον πρωθυπουργό. «Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής και ελληνικής βιομηχανίας αποτελεί πλέον κεντρική προτεραιότητα. Η πρόσφατη εξαγγελία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για συνέχιση/παράταση των εργαλείων στήριξης της βιομηχανίας δείχνει ότι η Ευρώπη αναγνωρίζει την ανάγκη αντιμετώπισης του υψηλού ενεργειακού κόστους που εξακολουθεί να επιβαρύνει την παραγωγή.
Η ΕΒΙΚΕΝ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό ότι η Ελλάδα φαίνεται να αξιοποιεί τις δυνατότητες που παρέχει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, ακολουθώντας τις πρωτοβουλίες που ήδη εφαρμόζονται σε άλλα κράτη μέλη για τη στήριξη της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Αναμένουμε την εξειδίκευση των μέτρων και των όρων εφαρμογής τους, ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά τους και η δυνατότητα πρόσβασης του συνόλου των επιλέξιμων βιομηχανικών καταναλωτών. Σε κάθε περίπτωση, η ανακοίνωση αποτελεί ένα θετικό πρώτο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η μείωση του ενεργειακού κόστους και η διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες παραμένουν αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διατήρηση της παραγωγής, των επενδύσεων και των θέσεων εργασίας στην Ελλάδα».
