Μηνύματα με πολλούς αποδέκτες στέλνει ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας, ο οποίος σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Τα Νέα», ξεκαθαρίζει ότι δεν βλέπει τον εαυτό του σε διαφορετικό θεσμικό ρόλο στο μέλλον, ενώ διατυπώνει αιχμηρά σχόλια για κρίσιμη περίοδο του 2015, όταν η Ελλάδα βρέθηκε πολύ κοντά στην έξοδο από την ευρωζώνη.
«Οι άνθρωποι ήταν άσχετοι»
Ο κ. Στουρνάρας, του οποίου η θητεία ως επικεφαλής της ΤτΕ ανανεώθηκε πολύ πρόσφατα για τρίτη εξαετία, μίλησε για την πρώτη του θητεία λέγοντας: «Η πρώτη θητεία ήταν πολύ δύσκολη. Έπρεπε να κρατηθεί η χώρα στο ευρώ», υπογραμμίζει, ενώ αναφερόμενος στο πρώτο εξάμηνο του 2015, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία και κλήθηκε να διαπραγματευτεί με τους θεσμούς, σημειώνει πως η αίσθηση που είχε ήταν ότι «οι άνθρωποι ήταν εντελώς απροετοίμαστοι και άσχετοι και δεν ήξεραν τι είναι το ευρώ και τι κάνει η κεντρική τράπεζα».
Στην ερώτηση γιατί πολεμήθηκε τόσο πολύ, απαντά ότι αυτό ξεκίνησε από τότε που ήταν υπουργός Οικονομικών αλλά κυρίως «με θεωρούσαν ως πιο πολύ πολιτικό και λιγότερο τεχνοκράτη. Πίστευαν ότι έπρεπε να είχε ακολουθηθεί μια διαφορετική πολιτική. Αυτό κατέρρευσε. Κατέρρευσε με μεγάλο κρότο. Απεδείχθη ότι όχι απλώς δεν υπήρχε άλλος δρόμος, αλλά και οι λίγοι μήνες που προσπάθησαν αυτοί να τον ακολουθήσουν παραλίγο να ρίξουν τη χώρα στα βράχια». Όταν οι δημοσιογράφοι τον ρωτούν εάν όντως φτάσαμε τόσο πολύ κοντά στο να καταρρεύσει η χώρα, απαντά μονολεκτικά: «Απόλυτα».
«Υπήρχε η εντύπωση ότι αν εγώ έφευγα και ερχόταν κάποιος άλλος, θα μπορούσαν να κινηθούν διαφορετικά. Αλλά, ναι, πιστεύω ότι υπάρχουν και προσωπικά θέματα που έρχονται από παλιά. Δεν είχαν ξεκινήσει από την περίοδο που ήμουν υπουργός Οικονομικών. Δεν θέλω να τα πω τώρα…»
Το επιχείρημα, πάντως, ότι στην κυβέρνηση Τσίπρα τον έβλεπαν ή τον παρουσίαζαν ως «άνθρωπο της τρόικας» το διαγράφει σχεδόν αυτομάτως. «Κούνια που τους κούναγε… Κανείς άλλος δεν διαπραγματεύτηκε τότε, τόσο σκληρά όσο εγώ και η δική μου ομάδα…», τονίζει.
Ο φόβος για έξοδο από το ευρώ
Ερωτηθείς εάν υπήρξε κάποια στιγμή σε εκείνη την τεταμένη περίοδο που φοβήθηκε πραγματικά ότι θα μπορούσε η χώρα να βγει από το ευρώ, λέει: «Το φοβήθηκα ακόμα και όταν είχαν διώξει τον κ. Βαρουφάκη». «Είχα πληροφόρηση από τη Γαλλία για τη συνομιλία που είχε κάνει ο πρόεδρος Πούτιν με τον πρόεδρο Ολάντ τότε. Το οποίο μετά βέβαια αποκαλύφθηκε και στο βιβλίο του, που ο Πούτιν είχε πει “μου ζήτησαν να τυπώσω δραχμές γιατί δεν μπορούν να το κάνουν στην Τράπεζα της Ελλάδος”. Αρα ζητήθηκε αυτό από τον Πούτιν. Τώρα το τι λένε… Επίσης, γνωρίζω πολύ καλά ότι ακόμα και όταν είχε φύγει ο κ. Βαρουφάκης, φλερτάρανε με το παράλληλο νόμισμα. Ο κ. Δραγασάκης μού είχε στείλει τότε τον κ. Δημήτρη Παπαδημητρίου, τον οποίο τον έκαναν μετά και υπουργό Ανάπτυξης, που ήταν ο γκουρού του παραδείγματος. Και του είπα “κύριε Παπαδημητρίου, μα για ποιο παράλληλο νόμισμα μιλάτε; Legal tender είναι το ευρώ. Ποιος θα δεχτεί παράλληλο νόμισμα; Η Εφορία; Οι τράπεζες; Μη χάνετε τον χρόνο σας. Παράλληλο νόμισμα σημαίνει πως εάν νομοθετηθεί θα μας βγάλουν από το ευρώ”…».
Για την ερώτηση σχετικά με την επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα με ένα νέο κόμμα ήταν ήδη προετοιμασμένος: «Δεν θέλω να κάνω πολιτική. Καμία κρίση. Αφήστε το…».
Στουρνάρας: Μόνο αν αυτοκτονήσουμε και αρχίσουμε πάλι τους καρσιλαμάδες, δεν θα μπορούμε να συνεχίσουμε
Ο Στουρνάρας επιμένει στη μεγάλη εικόνα και στους αριθμούς. «Αυτή τη στιγμή έχουμε πάρει το μεγαλύτερο δάνειο που έχει δοθεί ποτέ στην οικονομική ιστορία σε χώρα. Περίπου 280 δισ. ευρώ με τους καλύτερους όρους που έχουν δοθεί ποτέ. Αυτό δεν είναι ένα δώρο στην παρούσα γενιά. Είναι ένα δώρο για πολλές γενιές και είναι δώρο το οποίο το πήραμε μετά από θυσίες, σκληρά μνημόνια, σκληρές πολιτικές, μεγάλο αγώνα. Με φίλους και εχθρούς. Όμως το θέμα είναι ότι η Ελλάδα πλέον έχει λύσει το πρόβλημα του χρέους της, της ανακεφαλαιοποίησης τραπεζών, για πάρα πολλά χρόνια. Μόνο αν αυτοκτονήσουμε και αρχίσουμε πάλι να χορεύουμε καρσιλαμάδες και να κάνουμε ταρζανιές και αρχίσουμε να μη σεβόμαστε τις δεσμεύσεις μας, δεν θα μπορούμε να συνεχίσουμε. Αλλωστε, αν το κάνουμε αυτό, σημαίνει ότι θα προδώσουμε τις επόμενες γενιές…».
Όταν η συζήτηση στρέφεται στη σχέση του με τις κυβερνήσεις, επιμένει περισσότερο στον ρόλο του θεσμού παρά στον δικό του, ενώ θεωρεί αυτονόητο ότι ο διοικητής οφείλει να λέει την αλήθεια ακόμη κι όταν αυτή ενοχλεί. «Η δουλειά μας είναι να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους». «Ο ρόλος μου δεν είναι να κάνω πολιτική. Είναι να επισημαίνω τα προβλήματα», λέει.
Ο χρόνος των εκλογών
Σχετικά με τις εκλογές, παρότι δεν επιθυμεί να μιλήσει για πρόσωπα ή για κυβερνητικά σενάρια, επιμένει σε μια σταθερή κυβέρνηση με ορίζοντα τετραετίας γιατί, όπως σημειώνει, «μόνο δύο χώρες στην Ευρώπη, και ουσιαστικά μία, κυβερνώνται χωρίς κυβερνήσεις πολιτικές. Είναι το Βέλγιο και η Ιταλία. Και η Ιταλία, τελευταία, όχι. Το Βέλγιο μόνο. Καμία άλλη χώρα». Επίσης, για όποια κυβέρνηση προκύψει από τις εκλογές, έχει το δικό του τρίπτυχο οδηγιών ή συμβουλών: «Συνέχιση των μεταρρυθμίσεων – δημοσιονομική υπευθυνότητα – χρηματοπιστωτική σταθερότητα». Όσον αφορά τον χρόνο των εκλογών, στέλνει το δικό του μήνυμα: «Θα προτιμούσα για λόγους θεσμικούς να είναι την άνοιξη. Να κρατάμε τις τετραετίες…».
«Το κάστρο μου είναι η Τράπεζα της Ελλάδος»
Κι εδώ έρχεται το ερώτημα για τον δικό του ρόλο στην περίπτωση που το εκλογικό αποτέλεσμα οδηγήσει σε αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης, σε αναζήτηση συνεργασιών και κάποια κόμματα στην… πόρτα του, όπως έγινε τον Νοέμβριο του 2011 με τον Λουκά Παπαδήμο. Η απάντηση στα σενάρια που κυκλοφορούν είναι ότι δεν ενδιαφέρεται για άλλους ρόλους. «Ο Γιάννης Στουρνάρας θα τους πει ότι είναι πολύ πιο χρήσιμος ως διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, όπως απεδείχθη στο πρόσφατο παρελθόν. Οπότε αφήστε τον εκεί…», διαμηνύει. «Το κάστρο μου είναι η Τράπεζα της Ελλάδος. Αν, ο μη γένοιτο, χρειαστεί να ξαναδοθεί μάχη, θα πρέπει να δοθεί από εδώ», τονίζει.
Τι λέει για την ακρίβεια, το στεγαστικό και τα κόκκινα δάνεια
Σχετικά με την οικονομία, αναγνωρίζει ότι η καθημερινότητα παραμένει δύσκολη, αλλά επιμένει πως η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα σε μια θέση που πριν από δέκα χρόνια ελάχιστοι θα πίστευαν ότι θα κατακτούσε.
Στο μέτωπο της ακρίβειας «η απάντηση δεν είναι να μειώσεις τη ζήτηση», λέει ο κεντρικός τραπεζίτης, αλλά «να αυξήσεις την προσφορά». Για τον ίδιο, η αντιμετώπιση της ακρίβειας περνά μέσα από περισσότερες επενδύσεις, άρση των εμποδίων στην αγορά και μεταρρυθμίσεις που θα ενισχύσουν την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών.
Το στεγαστικό πρόβλημα το χαρακτηρίζει ίσως τη μεγαλύτερη κοινωνική πρόκληση και το συνδέει με το δημογραφικό. Αναφέρεται στις δυσκολίες μιας νέας οικογένειας με δύο παιδιά, στην προσπάθεια να συνδυαστούν εργασία και οικογενειακή ζωή. «Όταν τα νέα παιδιά δεν μπορούν να αποκτήσουν σπίτι, πώς θα κάνουν οικογένεια;». Η λύση, όπως λέει, βρίσκεται στην ενεργοποίηση των χιλιάδων κλειστών κα- τοικιών, σε ένα μείγμα κινήτρων και αντικινήτρων, αλλά κυρίως σε μια διαφορετική φιλοσοφία δημόσιας πολιτικής. «Δεν λύνεις πρόβλημα προσφοράς με επιδοτήσεις στη ζήτηση», λέει με έμφαση.
Προβληματισμό εκφράζει και για την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου σχετικά με τον νόμο Κατσέλη, λαμβάνοντας υπόψη ότι μια λανθασμένη ερμηνεία αυτής της απόφασης ενέχει σημαντικό κόστος για το Δημόσιο και τους φορολογουμένους μέσω των εγγυήσεων του «Ηρακλή». Χωρίς να αμφισβητεί την ανάγκη κοινωνικής προστασίας των ευάλωτων δανειοληπτών, θεωρεί ότι η απόφαση μπορεί να ανοίξει έναν νέο κύκλο δικαστικών διεκδικήσεων. «Δεν πρέπει να επιστρέψουμε στην κουλτούρα του “δεν πληρώνω”», είναι το μήνυμα που εκπέμπει, ζητώντας να δοθούν σαφείς διευκρινίσεις για το εύρος εφαρμογής της απόφασης.
