Ενιαίο τέλος στη θέση του Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων και του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας φέρνει το νέο πλαίσιο οικονομικής διαχείρισης των δήμων, με το Υπουργείο Εσωτερικών να απορρίπτει τον χαρακτηρισμό περί «δημοτικού ΕΝΦΙΑ» και να υποστηρίζει ότι η αλλαγή δεν προσθέτει νέο βάρος πάνω στα υφιστάμενα δημοτικά τέλη, αλλά αντικαθιστά δύο σημερινές χρεώσεις.
Στην παρουσίαση του νέου πλαισίου, το υπουργείο επέμεινε ότι η σημερινή δομή των δημοτικών τελών δημιουργεί στρεβλώσεις στα πόσα τέλη πληρώνει τελικά ο πολίτης, καθώς ο Φόρος Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων επιβάλλεται με τρόπο οριζόντιο, χωρίς να λαμβάνει ουσιαστικά υπόψη την πραγματική αξία του ακινήτου. Έτσι, όπως αναφέρεται σε σχετικό παράδειγμα, ένα παλαιό ακίνητο 100 τετραγωνικών μέτρων στον Άγιο Παντελεήμονα μπορεί να πληρώνει ίδιο ΦΗΧ με ένα νεόδμητο ακίνητο 100 τετραγωνικών μέτρων στο Κολωνάκι, παρά τη μεγάλη διαφορά στην αντικειμενική αξία.
Η κυβερνητική λογική στηρίζεται στην κατάργηση του ΦΗΧ και του ΤΑΠ και στην αντικατάστασή τους από το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, το οποίο θα υπολογίζεται με βάση τα τετραγωνικά, την τιμή ζώνης και τον συντελεστή παλαιότητας, με το αποτέλεσμα να μην είναι ενιαίο για όλους τους ιδιοκτήτες. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει ετήσια εξοικονόμηση, ενώ σε ακριβότερα και νεότερα ακίνητα προκύπτει πρόσθετη επιβάρυνση.
Πού βγαίνει μικρότερος λογαριασμός
Στην περίπτωση διαμερίσματος 120 τετραγωνικών μέτρων στα Άνω Πατήσια, ηλικίας 30 ετών, η σημερινή ετήσια επιβάρυνση στον δήμο Αθηναίων εμφανίζεται στα 71,1 ευρώ. Από αυτά, τα 39,6 ευρώ αφορούν τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων, με υπολογισμό 120 τετραγωνικά επί 0,33 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, ενώ τα 31,5 ευρώ αφορούν το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας, με βάση 120 τετραγωνικά, συντελεστή παλαιότητας 0,6, τιμή ζώνης 1.250 ευρώ και συντελεστή 0,35 τοις χιλίοις.
Με το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, στο ίδιο ακίνητο, ο λογαριασμός διαμορφώνεται στα 45 ευρώ ετησίως, εφόσον εφαρμοστεί συντελεστής 0,5 τοις χιλίοις. Αυτό σημαίνει ετήσια εξοικονόμηση 26,1 ευρώ σε σχέση με το σημερινό καθεστώς. Ακόμη και αν ο συντελεστής ανέβει στο 0,7 τοις χιλίοις, το ποσό φτάνει στα 63 ευρώ, δηλαδή παραμένει χαμηλότερο από τα 71,1 ευρώ που καταβάλλονται σήμερα.
Αντίστοιχη εικόνα εμφανίζεται και σε κατοικία 170 τετραγωνικών μέτρων σε δήμο της Πελοποννήσου, επίσης 30ετίας. Σήμερα, σύμφωνα με το παράδειγμα του υπουργείου, ο ιδιοκτήτης πληρώνει συνολικά 136,34 ευρώ ετησίως. Το ποσό αποτελείται από 93,5 ευρώ Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων, με χρέωση 0,55 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, και 42,84 ευρώ Τέλος Ακίνητης Περιουσίας, με βάση τιμή ζώνης 1.250 ευρώ και συντελεστή παλαιότητας 0,6.
Με το νέο τέλος, η ίδια κατοικία επιβαρύνεται με 63,75 ευρώ ετησίως, αν ο συντελεστής είναι 0,5 τοις χιλίοις. Η ετήσια εξοικονόμηση φτάνει έτσι τα 72,6 ευρώ. Ακόμη και στο σενάριο του 0,7 τοις χιλίοις, το τέλος διαμορφώνεται στα 89,25 ευρώ, δηλαδή 47,1 ευρώ χαμηλότερα από το σημερινό σύνολο.
Η περίπτωση των ακριβών περιοχών
Διαφορετικό αποτέλεσμα προκύπτει για τα νεόδμητα ακίνητα σε περιοχές υψηλής αξίας. Στο παράδειγμα διαμερίσματος 160 τετραγωνικών μέτρων στο Κολωνάκι, η σημερινή ετήσια επιβάρυνση φτάνει τα 265,6 ευρώ. Από αυτά, τα 52,8 ευρώ αφορούν τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων και τα 212,8 ευρώ το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας, με βάση τιμή ζώνης 3.800 ευρώ και συντελεστή παλαιότητας 1.
Με το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, στο 0,5 τοις χιλίοις, η ετήσια επιβάρυνση ανεβαίνει στα 304 ευρώ. Δηλαδή, ο ιδιοκτήτης πληρώνει 38,4 ευρώ περισσότερα τον χρόνο. Αν ο συντελεστής φτάσει στο 0,7 τοις χιλίοις, τότε το ποσό ανεβαίνει στα 425,6 ευρώ, με πρόσθετη επιβάρυνση 160 ευρώ ετησίως.
Τα παραδείγματα δείχνουν ότι το νέο σύστημα μεταφέρει το βάρος περισσότερο στην αντικειμενική αξία του ακινήτου. Για παλαιότερα ακίνητα σε περιοχές με χαμηλότερες ή μεσαίες τιμές ζώνης, ο λογαριασμός μπορεί να μειωθεί. Για νεότερα ακίνητα σε ακριβές ζώνες, η επιβάρυνση μπορεί να αυξηθεί, καθώς ο υπολογισμός συνδέεται πιο άμεσα με την αξία της περιουσίας.
Τι αλλάζει για τους δήμους
Το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο τέλος. Σύμφωνα με την παρουσίαση του Υπουργείου Εσωτερικών, επιχειρείται ενιαία δομή για τις σημαντικότερες κατηγορίες τελών, με κοινή λογική ως προς τη βάση επιβολής, τους συντελεστές, την είσπραξη και τις κυρώσεις.
Στο ίδιο πακέτο προβλέπονται περισσότερες κλίμακες και πάγιο τέλος για χώρους χωρίς ηλεκτροδότηση που χρησιμοποιούνται, ενώ για πρώτη φορά καθορίζονται αρμόδια όργανα για όλα τα στάδια και τα είδη συμβάσεων στους δήμους, τις περιφέρειες και τα νομικά τους πρόσωπα. Περιλαμβάνεται επίσης πιο ευέλικτο πλαίσιο για την αξιοποίηση της δημοτικής περιουσίας, με ηλεκτρονικές δημοπρασίες.
Αν και η λογική του υπουργείου είναι ότι το νέο τέλος απλοποιεί το σημερινό καθεστώς και περιορίζει την αδικία του οριζόντιου ΦΗΧ, το κρίσιμο σημείο θα είναι οι τελικοί συντελεστές που θα εφαρμοστούν και το περιθώριο που θα έχουν οι δήμοι να διαμορφώνουν το ύψος της επιβάρυνσης, καθώς από αυτό θα κριθεί αν η αλλαγή θα οδηγήσει κυρίως σε μειώσεις ή αν θα ανοίξει νέο πεδίο αυξήσεων για ακίνητα υψηλότερης αξίας.
