Η ένταξή τους στα βαρέα και ανθυγιεινά αλλάζει τα όρια ηλικίας, τις εισφορές και την αναγνώριση προϋπηρεσίας.
Μια εκκρεμότητα δεκαετιών για τους εργαζομένους του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) κλείνει με τη νέα ασφαλιστική ρύθμιση που προωθεί το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, δίνοντας για πρώτη φορά τη δυνατότητα σε χιλιάδες νοσηλευτές, βοηθούς νοσηλευτών και διασώστες του ΕΚΑΒ να συνταξιοδοτηθούν με το καθεστώς των βαρέων και ανθυγιεινών επαγγελμάτων (ΒΑΕ).
Η νέα ρύθμιση, η οποία περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας περί μισθολογικής ισότητας, αλλάζει τα δεδομένα για περίπου 120.000 εργαζομένους του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ, οι οποίοι μέχρι σήμερα εργάζονταν σε συνθήκες αυξημένης επικινδυνότητας και καταπόνησης, χωρίς να απολαμβάνουν τα αντίστοιχα συνταξιοδοτικά δικαιώματα.
Η παρέμβαση έρχεται να καλύψει ένα θεσμικό κενό που υφίσταται εδώ και δεκαετίες. Παρά το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικού λάμβαναν το επίδομα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, δεν είχαν πρόσβαση στο ειδικό ασφαλιστικό καθεστώς των ΒΑΕ. Ως αποτέλεσμα, χιλιάδες εργαζόμενοι σε νοσοκομεία, Κέντρα Υγείας και υπηρεσίες επείγουσας προνοσοκομειακής φροντίδας παρέμεναν εγκλωβισμένοι στους γενικούς κανόνες συνταξιοδότησης, παρά τις ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες εργασίας που αντιμετωπίζουν καθημερινά.
Δικαίωμα υπαγωγής
Στο νέο καθεστώς εντάσσονται όσοι υπηρετούν ως νοσηλευτές, βοηθοί νοσηλευτών, οδηγοί ασθενοφόρων και βοηθοί ασθενοφόρων-διασώστες στα νοσοκομεία και στα Κέντρα Υγείας του ΕΣΥ, καθώς και στο ΕΚΑΒ. Παράλληλα, η διάταξη καλύπτει εργαζομένους που απασχολούνται σε κλινικές, μικροβιολογικά και βιοχημικά εργαστήρια των δημόσιων μονάδων υγείας.
Πρόκειται για προσωπικό που βρίσκεται καθημερινά στην πρώτη γραμμή του συστήματος υγείας, εκτεθειμένο σε βιολογικούς κινδύνους, νυχτερινά ωράρια, αυξημένο εργασιακό στρες και σημαντική σωματική καταπόνηση. Η ένταξή τους στα ΒΑΕ θεωρείται από πολλούς ως θεσμική αναγνώριση της φύσης της εργασίας που προσφέρουν.
Προϋποθέσεις
Η σημαντικότερη αλλαγή που φέρνει η νέα ρύθμιση αφορά τη δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος της ηλικίας με τις διατάξεις των ΒΑΕ. Για τη θεμελίωση του σχετικού δικαιώματος απαιτείται η συμπλήρωση τουλάχιστον 15 ετών συντάξιμης υπηρεσίας. Από αυτά, τα 12 έτη θα πρέπει να έχουν διανυθεί στις ειδικότητες που εντάσσονται στο ειδικό καθεστώς. Επιπλέον, προβλέπεται ότι ο ασφαλισμένος θα πρέπει να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον τρία έτη απασχόλησης στις ίδιες ειδικότητες κατά τα τελευταία 17 χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση ή πριν από την υποβολή της σχετικής αίτησης.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι εργαζόμενοι δεν θα χρειάζεται πλέον να συμπληρώνουν 40 έτη ασφάλισης για να λάβουν πλήρη σύνταξη στα 62 έτη, όπως συμβαίνει σήμερα για τη μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων.
Το κόστος
Η υπαγωγή στο καθεστώς των ΒΑΕ συνοδεύεται από πρόσθετες ασφαλιστικές εισφορές, τόσο για την κύρια όσο και για την επικουρική σύνταξη. Για την κύρια ασφάλιση προβλέπεται ειδική εισφορά 3,6% επί των συντάξιμων αποδοχών, από την οποία το 2,2% βαρύνει τον εργαζόμενο και το 1,4% τον εργοδότη. Παράλληλα, για την επικουρική ασφάλιση θεσπίζεται πρόσθετη εισφορά 2%, εκ της οποίας το 1,25% καταβάλλεται από τον ασφαλισμένο και το 0,75% από τον εργοδότη.
Η μετάβαση στο νέο καθεστώς θα γίνεται κατόπιν αίτησης των ενδιαφερομένων προς τις αρμόδιες υπηρεσίες μισθοδοσίας των φορέων στους οποίους υπηρετούν. Με υπουργική απόφαση αναμένεται να καθοριστούν οι τεχνικές λεπτομέρειες εφαρμογής της ρύθμισης, καθώς και οι διαδικασίες αναγνώρισης χρόνου και καταβολής εισφορών. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη δυνατότητα αναγνώρισης χρόνου πραγματικής απασχόλησης που έχει διανυθεί στις συγκεκριμένες ειδικότητες πριν από την ένταξη των εργαζομένων στα ΒΑΕ.
Ο χρόνος αυτός μπορεί να αναγνωριστεί με εξαγορά και να αξιοποιηθεί για τη συμπλήρωση των ασφαλιστικών προϋποθέσεων που απαιτούνται για τη συνταξιοδότηση. Το κόστος υπολογίζεται με βάση τις πρόσθετες εισφορές που ισχύουν κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης και επί των συντάξιμων αποδοχών του εργαζομένου.
Παραδείγματα
Εργαζόμενος με μεικτές αποδοχές 2.000 ευρώ θα καταβάλλει 72 ευρώ για κάθε μήνα που αναγνωρίζει ως χρόνο ΒΑΕ. Η εξόφληση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις, ενώ σε περίπτωση που η συνταξιοδότηση προηγηθεί της πλήρους αποπληρωμής, το υπόλοιπο ποσό θα παρακρατείται από τη σύνταξη.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση νοσηλευτή ηλικίας 55 ετών με 22 χρόνια υπηρεσίας και με μεικτές αποδοχές 2.000 ευρώ, ο οποίος μπορεί να αναγνωρίσει πέντε χρόνια προϋπηρεσίας με συνολικό κόστος 4.320 ευρώ και να συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για έξοδο στα 62 έτη.
Πρόβλεψη
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της διάταξης είναι ότι ο χρόνος που αναγνωρίζεται θεωρείται πραγματικός χρόνος ασφάλισης και δεν προσμετράται στο ανώτατο όριο πλασματικών ετών που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.
Η διάταξη προβλέπει ότι όταν αναγνωρίζεται χρόνος για την κύρια ασφάλιση, θα πρέπει υποχρεωτικά να αναγνωρίζεται το ίδιο χρονικό διάστημα και για την επικουρική ασφάλιση. Παράλληλα, για εργαζομένους που ασφαλίζονται με το καθεστώς του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και έχουν ήδη υπαχθεί σε ΒΑΕ για την κύρια ασφάλιση, επεκτείνεται υποχρεωτικά η αντίστοιχη πρόσθετη εισφορά και στην επικουρική τους ασφάλιση. Ο αναγνωριζόμενος χρόνος θεωρείται πραγματικός χρόνος ασφάλισης και δεν συνυπολογίζεται στο ανώτατο όριο αναγνωριζόμενων πλασματικών ετών που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία.
