Έξι χρόνια μετά την έναρξη του gov.gr, η συζήτηση για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους πλέον έχει μεταφερθεί πέρα από τις εξαγγελίες και τις τεχνολογικές καινοτομίες. Το ενδιαφέρον στρέφεται όλο και περισσότερο στα μετρήσιμα αποτελέσματα που παράγουν οι ψηφιακές υπηρεσίες για πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσια διοίκηση. Και τα στοιχεία δείχνουν ότι η μετάβαση στην ψηφιακή εποχή δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα σχέδιο εκσυγχρονισμού, αλλά μία μεταρρύθμιση με απτό οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Τα ευρήματα είναι ενδεικτικά της έκτασης της αλλαγής. Η αποτίμηση 39 δράσεων ψηφιοποίησης και απλούστευσης διοικητικών διαδικασιών καταγράφει ετήσια εξοικονόμηση πόρων που υπερβαίνει τα 562 εκατ. ευρώ, μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα άνω των 43.000 τόνων και εξοικονόμηση περισσότερων από 205 εκατομμυρίων φύλλων χαρτιού κάθε χρόνο. Αυτά τα στοιχεία δεν αποτυπώνουν απλώς ένα οικονομικό όφελος. Αντανακλούν χρόνο που δεν χάνεται σε ουρές και μετακινήσεις, διοικητικό κόστος που εξαλείφεται και πόρους που επανακατευθύνονται σε πιο παραγωγικές δραστηριότητες.
Πίσω από αυτά τα αποτελέσματα βρίσκεται μία πολιτική επιλογή που ξεκίνησε το 2019. Από την πρώτη στιγμή, ο εκσυγχρονισμός του κράτους μέσω της τεχνολογίας αποτέλεσε μία από τις βασικές προτεραιότητες της κυβερνητικής πολιτικής. Η αντιμετώπιση της γραφειοκρατίας ως ζητήματος οργάνωσης και όχι ως αναπόφευκτης παθογένειας του Δημοσίου βρέθηκε στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής.
Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανέλαβε την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής, προχωρώντας στη δημιουργία ενός ενιαίου οικοσυστήματος ψηφιακών υπηρεσιών, στη διασύνδεση πληροφοριακών συστημάτων και στην ανάπτυξη κοινών προτύπων διαλειτουργικότητας. Το gov.gr αποτέλεσε την πιο ορατή έκφραση αυτής της πολιτικής, λειτουργώντας ως η ενιαία ψηφιακή πύλη του κράτους και μεταβάλλοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες συναλλάσσονται με τη δημόσια διοίκηση.
«Για δεκαετίες, η σχέση του πολίτη με το κράτος περνούσε μέσα από φακέλους, σφραγίδες και γκισέ. Συχνά ο πολίτης καλούνταν να αποδείξει ξανά και ξανά όσα το ίδιο το Δημόσιο ήδη γνώριζε. Έξι χρόνια μετά την έναρξη του gov.gr, η μεγαλύτερη αλλαγή δεν είναι οι χιλιάδες υπηρεσίες που έγιναν ψηφιακές. Είναι η αλλαγή νοοτροπίας. Το κράτος οργανώνεται γύρω από τις ανάγκες του πολίτη και όχι ο πολίτης γύρω από τις ανάγκες του κράτους. Είναι διαφορετική αντίληψη δημόσιας διοίκησης, που βασίζεται στην εμπιστοσύνη, στη διαφάνεια και στην καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων. Το gov.gr δεν αποτελεί το τέλος μιας διαδρομής. Αποτελεί την απόδειξη ότι όταν υπάρχει σταθερός σχεδιασμός, συνέχεια και πολιτική βούληση, όπως αυτή εκφράστηκε διαχρονικά από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, το κράτος μπορεί να αλλάξει. Και, κυρίως, μπορεί να αλλάξει προς όφελος των πολιτών», δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου.
Το αποτύπωμα του gov.gr σε αριθμούς
Η πρώτη ολοκληρωμένη αξιολόγηση 20 υπηρεσιών του gov.gr αποτυπώνει το μέγεθος της μεταβολής. Σύμφωνα με τα στοιχεία της αποτίμησης, οι συγκεκριμένες υπηρεσίες παράγουν ετήσιο όφελος που φθάνει τα 312 εκατ. ευρώ. Ο χρόνος ολοκλήρωσης των διαδικασιών μειώθηκε κατά 88% για πολίτες και επιχειρήσεις και έως 97% για τη δημόσια διοίκηση. Παράλληλα, αποφεύγονται κάθε χρόνο περίπου 19,1 εκατομμύρια μετακινήσεις, εξοικονομούνται περισσότερα από 62,5 εκατομμύρια φύλλα χαρτιού και μειώνονται οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 33.000 τόνους.
Αυτοί οι αριθμοί αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα αν αναλογιστεί κανείς ότι αφορούν μόνο ένα τμήμα των υπηρεσιών που παρέχονται σήμερα μέσω του gov.gr. Παράλληλα, οι πολίτες καταγράφουν υψηλά επίπεδα ικανοποίησης, αναδεικνύοντας ως σημαντικότερα πλεονεκτήματα την ευκολία χρήσης, την αποφυγή φυσικής παρουσίας στις υπηρεσίες και τη συνολική επιτάχυνση των διαδικασιών. Δεν είναι τυχαίο ότι το gov.gr καταγράφεται πλέον ως το προτιμώμενο κανάλι επικοινωνίας με τη δημόσια διοίκηση.
Εξίσου αποκαλυπτικά είναι τα ευρήματα από την αποτίμηση δέκα επιδραστικών διοικητικών διαδικασιών, όπως η έκδοση ψηφιακών βεβαιώσεων της ΑΑΔΕ, η ανανέωση δελτίου ανεργίας, η χορήγηση επιδόματος θέρμανσης, η έκδοση πιστοποιητικών στρατολογικής κατάστασης και άλλες υπηρεσίες με μεγάλη συχνότητα χρήσης. Οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις οδηγούν σε ετήσια μείωση διοικητικού κόστους που υπερβαίνει τα 70 εκατ. ευρώ, αποτρέπουν τουλάχιστον 2,7 εκατομμύρια φυσικές μετακινήσεις πολιτών, εξοικονομούν περίπου 12,8 εκατομμύρια φύλλα χαρτιού και μειώνουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά περίπου 8.400 τόνους κάθε χρόνο.
Κλείσιμο
Οι μετρήσεις αναδεικνύουν και μία λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σημαντική διάσταση της μεταρρύθμισης: Το υψηλό επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας που αποκτούν οι διαδικασίες. Η εκτεταμένη αξιοποίηση της διαλειτουργικότητας μεταξύ οργανισμών, η αυτοματοποίηση βασικών σταδίων, η μείωση της ανάγκης φυσικής παρουσίας και η μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στην ολοκλήρωση των αιτημάτων ενισχύουν την αξιοπιστία και τη διαφάνεια της διοικητικής λειτουργίας.
Σημαντικό κεφάλαιο της ψηφιακής μετάβασης αποτελεί και η ψηφιοποίηση των φυσικών αρχείων του Δημοσίου. Η εμβληματική δράση που αφορά περίπου 1,2 δισεκατομμύρια σελίδες αρχείων σε κρίσιμους τομείς, όπως η Δικαιοσύνη, η Υγεία, το Κτηματολόγιο, η Μετανάστευση και το Άσυλο, αναμένεται να αποφέρει ετήσιο οικονομικό όφελος της τάξης των 180 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, υπολογίζεται ότι θα εξοικονομούνται περίπου 130 εκατομμύρια φύλλα χαρτιού ετησίως, ενώ οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα θα μειωθούν κατά περίπου 2.100 τόνους.
Πέρα από τα οικονομικά και περιβαλλοντικά μεγέθη, η σημασία του έργου βρίσκεται στη δημιουργία νέων δυνατοτήτων για τη δημόσια διοίκηση. Η ταχύτερη αναζήτηση πληροφοριών, η βελτίωση της διαχείρισης δεδομένων, η ενίσχυση της διαλειτουργικότητας μεταξύ φορέων, αλλά και η μελλοντική αξιοποίηση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης και ανάλυσης μεγάλων δεδομένων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ένα διαφορετικό μοντέλο διοίκησης τα επόμενα χρόνια.
Σε αυτήν τη νέα αρχιτεκτονική υπηρεσιών εντάσσεται και το έργο CRM – Ενιαία Ψηφιακή Υποδομή για την Εξυπηρέτηση Πολιτών και Επιχειρήσεων. Πρόκειται για μία παρέμβαση που επιχειρεί να μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τη διαχείριση των διαδικασιών στη διαχείριση της εμπειρίας του πολίτη. Μέσω της ενοποιημένης παρακολούθησης αιτημάτων και αλληλεπιδράσεων, το έργο φιλοδοξεί να βελτιώσει ουσιαστικά την ποιότητα εξυπηρέτησης και να ενισχύσει τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα της δημόσιας διοίκησης.
** Η αξία των μετρήσιμων μεταρρυθμίσεων **
Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η κλίμακα της παρέμβασης. Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί 39 αποτιμήσεις δράσεων, άλλες δέκα βρίσκονται σε εξέλιξη, ενώ στο Εθνικό Μητρώο Διαδικασιών «Μίτος» ήδη έχουν καταγραφεί περισσότερες από 4.200 διοικητικές διαδικασίες. Για πρώτη φορά το ελληνικό κράτος αποκτά έναν μηχανισμό συστηματικής χαρτογράφησης, μέτρησης και αξιολόγησης του τρόπου λειτουργίας του, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τεκμηριωμένο σχεδιασμό πολιτικών και διαρκή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων τους.
Καθοριστική συμβολή σε αυτήν την προσπάθεια συστηματικής καταγραφής και αξιολόγησης έχει το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), το οποίο, σε συνεργασία με τα αρμόδια υπουργεία, εφαρμόζει διεθνώς αναγνωρισμένες μεθοδολογίες μέτρησης διοικητικών βαρών και αξιολόγησης δημόσιων πολιτικών. Η συμβολή του δεν περιορίζεται στην παραγωγή στατιστικών στοιχείων. Συνδέεται με τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού τεκμηρίωσης, ο οποίος επιτρέπει για πρώτη φορά τη συστηματική αποτίμηση των αποτελεσμάτων που παράγουν οι μεταρρυθμίσεις του κράτους.
Η συμπλήρωση έξι ετών λειτουργίας του gov.gr θα αποτελέσει το κεντρικό θέμα της εκδήλωσης «6 χρόνια gov.gr: Κλικ και έγινε!», που διοργανώνει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στις 9 Ιουνίου 2026, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων. Η παρουσία του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, ο οποίος θα απευθύνει ομιλία, προσδίδει ιδιαίτερο συμβολισμό σε μία πρωτοβουλία που έχει ταυτιστεί με τον εκσυγχρονισμό του κράτους και την καθημερινή εμπειρία εκατομμυρίων πολιτών.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0», με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του NextGenerationEU.
Έξι χρόνια μετά την έναρξη του gov.gr, όπως αποτυπώνεται και στη δήλωση του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, το ενδιαφέρον, πλέον, δεν περιορίζεται στον αριθμό των ψηφιακών υπηρεσιών που προσφέρονται στους πολίτες. Το ουσιαστικότερο στοιχείο είναι ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός αρχίζει να αποτυπώνεται σε μετρήσιμα αποτελέσματα: Σε λιγότερη γραφειοκρατία, μικρότερο διοικητικό κόστος, εξοικονόμηση πόρων και καλύτερη εξυπηρέτηση. Και ίσως για πρώτη φορά μία τόσο εκτεταμένη μεταρρύθμιση του Δημοσίου μπορεί να αξιολογηθεί όχι με βάση τις εξαγγελίες, αλλά με βάση τα δεδομένα που παράγει.
