Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτελεί σημείο καμπής της παγκόσμιας οικονομίας, σύμφωνα με τον Γιάννη Στουρνάρα, Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, που μίλησε στο 4th «Quo Vadis AI?» Conference.
Όπως ανέφερε ο Γιάννης Στουρνάρας, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί ένα θεωρητικό ενδεχόμενο ή μια τεχνολογική υπόσχεση του μέλλοντος αλλά είναι ήδη παρούσα και μεταβάλλει το πλαίσιο μέσα στο οποίο ασκούνται η οικονομική και η νομισματική πολιτική.
Υπενθύμισε ότι σύμφωνα με την Πρόεδρο της ΕΚΤ, πρόκειται για μια «τεχνολογία γενικής χρήσης», αντίστοιχη με τον ηλεκτρισμό και το διαδίκτυο, η οποία έχει τη δυνατότητα να μετασχηματίσει την παραγωγικότητα, τις αγορές εργασίας και το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, πρόσφατη μελέτη της Federal Reserve Bank of New York υπογραμμίζει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μεταβάλλει όχι μόνο την παραγωγικότητα και την ανάπτυξη, αλλά και τον ίδιο τον μηχανισμό μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής, επηρεάζοντας τον πληθωρισμό, τις προσδοκίες των αγορών και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Παράλληλα, επισημαίνει τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού της Τεχνητής Νοημοσύνης, κατά την μεταβατική περίοδο υιοθέτησης των νέων τεχνολογιών, όπου συνυπάρχουν χαμηλή παραγωγικότητα, πληθωριστικές πιέσεις και χρηματοπιστωτική αστάθεια.
Το συμπέρασμα, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα είναι: η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν αλλάζει τον πυρήνα της αποστολής των κεντρικών τραπεζών, αλλά καθιστά αναγκαία την προσαρμογή των αναλυτικών εργαλείων και των πλαισίων πολιτικής σε ένα οικονομικό περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας και ταχύτατων μεταβολών.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι πιθανόν να αποτελέσει τη σημαντικότερη τεχνολογική αλλαγή του 21ου αιώνα ακριβώς επειδή δεν περιορίζεται στη μηχανική αυτοματοποίηση. Επεκτείνεται στη γνώση, στην ανάλυση, στη λήψη αποφάσεων, ακόμη και στη δημιουργία περιεχομένου», πρόσθεσε.
Τόνισε επίσης ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως παράγοντας αύξησης της παραγωγικότητας, αλλά και ως μηχανισμός μερικής αντιστάθμισης των επιπτώσεων της δημογραφικής μετάβασης.
Ο ρόλος των κεντρικών τραπεζών
Οι κεντρικές τράπεζες, που έχουν ως βασική αποστολή τη σταθερότητα των τιμών και τη διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, σήμερα, καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον όπου οι τεχνολογικές αλλαγές μεταβάλλουν ταχύτερα από ποτέ τη δομή της οικονομίας.
Εάν η Τεχνητή Νοημοσύνη οδηγήσει σε σημαντική άνοδο της παραγωγικότητας, σύμφωνα με τον Διοικητή της ΤτΕ, ενδέχεται να αυξηθεί το δυνητικό προϊόν των οικονομιών. Αυτό σημαίνει ότι οι οικονομίες θα μπορούν να αναπτύσσονται ταχύτερα χωρίς να δημιουργούνται αντίστοιχες πληθωριστικές πιέσεις.
Σημειώνεται ότι οι οικονομίες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια υιοθέτησης – όπως ανεπαρκείς ψηφιακές υποδομές, ελλείμματα δεξιοτήτων, περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ατελή ρυθμιστικά πλαίσια – τα οποία ενδέχεται να υπερκεράσουν τα πιθανά οφέλη της τεχνολογίας. Συνεπώς, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν οδηγεί αυτομάτως σε σύγκλιση της παραγωγικότητας, αλλά μπορεί είτε να ενισχύσει είτε να διευρύνει τις παγκόσμιες ανισότητες. Επίσης, ορισμένα επαγγέλματα θα μετασχηματιστούν ενώ θα περιοριστούν και νέα επαγγέλματα θα δημιουργηθούν.
Η εμπειρία των προηγούμενων τεχνολογικών επαναστάσεων δείχνει ότι η συνολική απασχόληση δεν μειώνεται απαραίτητα μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, οι μεταβάσεις μπορεί να είναι κοινωνικά επώδυνες εάν οι εργαζόμενοι δεν διαθέτουν πρόσβαση σε εκπαίδευση, επανακατάρτιση και νέες ευκαιρίες απασχόλησης. «Το κρίσιμο ζήτημα επομένως δεν είναι μόνο πόσες θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν ή θα χαθούν. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιοι θα μπορούν να προσαρμοστούν ταχύτερα στη νέα πραγματικότητα», ανέφερε ο κ. Στουρνάρας, για να προσθέσει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί νέους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει ήδη με ταχείς ρυθμούς όλες τις πτυχές της τραπεζικής δραστηριότητας – από τη διαχείριση κινδύνων και τις πιστοδοτήσεις έως τις επενδύσεις, την εξυπηρέτηση πελατών και την ανίχνευση απάτης. Οι εφαρμογές μηχανικής μάθησης και προηγμένων αλγορίθμων επιτρέπουν στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να αξιοποιούν τεράστιους όγκους δεδομένων με ταχύτητα και ακρίβεια που μέχρι πρόσφατα ήταν αδιανόητες.
Ωστόσο, όταν μεγάλος αριθμός ιδρυμάτων βασίζεται σε παρόμοια μοντέλα και κοινές πηγές δεδομένων, ενδέχεται να ενισχυθεί η ομοιογένεια της συμπεριφοράς των αγορών και η συστημική ευπάθεια σε περιόδους αβεβαιότητας ή έντονης μεταβλητότητας.
Παράλληλα, η αυξανόμενη συγκέντρωση δεδομένων, υπολογιστικής ισχύος και ψηφιακών υποδομών σε περιορισμένο αριθμό μεγάλων τεχνολογικών εταιριών δημιουργεί νέες μορφές εξάρτησης και συστημικής έκθεσης για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Η ανάγκη διαχείρισης αυτών των νέων κινδύνων έχει ήδη οδηγήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση (EE) στη δημιουργία του πρώτου ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου για την τεχνητή νοημοσύνη παγκοσμίως, μέσω του AI Act. Ο νέος Κανονισμός επιχειρεί να διασφαλίσει ότι η καινοτομία θα αναπτυχθεί κατά τρόπο συμβατό με τη διαφάνεια, την ασφάλεια και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Η πρόκληση για την Ελλάδα
Οι οικονομίες που θα αποκτήσουν τεχνολογικό προβάδισμα θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα, την καινοτομία και τη γεωπολιτική επιρροή τους. Αντίθετα, οι οικονομίες που θα καθυστερήσουν κινδυνεύουν να παγιδευθούν σε χαμηλή ανάπτυξη, τεχνολογική εξάρτηση και διαρροή ανθρώπινου κεφαλαίου. Σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα η πρόκληση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για μικρότερες οικονομίες όπως η ελληνική.
«Η Ελλάδα διαθέτει υψηλού επιπέδου ανθρώπινο δυναμικό, ισχυρή ακαδημαϊκή κοινότητα και μια νέα γενιά επιστημόνων με αξιόλογες ψηφιακές δεξιότητες. Η χώρα διαθέτει επίσης μια σημαντική δεξαμενή επιστημόνων και επαγγελματιών υψηλής εξειδίκευσης που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό. Η ενίσχυση των τάσεων επαναπατρισμού ταλέντων και η αποτελεσματική αξιοποίηση αυτού του ανθρώπινου κεφαλαίου μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό πλεονέκτημα για την επιτυχή προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η αξιοποίηση όμως αυτών των δυνατοτήτων απαιτεί ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο. Απαιτεί επενδύσεις στην εκπαίδευση, στην έρευνα, στις ψηφιακές υποδομές και στη σύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Απαιτεί επίσης ένα σταθερό και αξιόπιστο θεσμικό περιβάλλον που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να επενδύουν με μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Και πάνω απ’ όλα, απαιτεί μια κουλτούρα προσαρμογής και διαρκούς μάθησης», πρόσθεσε μεταξύ άλλων ο Διοικητής της ΤτΕ.
